Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 831/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy A.J.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący występował już z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 445/14. Sąd odmówił wówczas skarżącemu przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zaś zażalenie skarżącego na ww. rozstrzygnięcie (por. postanowienie NSA z 23 października 2014 r., sygn. akt I GZ 462/14). Okoliczności faktyczne w ww. sprawie są podobne do wskazywanych w niniejszej sprawie.
Sąd dokonując ich oceny uznał, że skarżący nie wykazał, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie przedstawił wiarygodnych informacji dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, w tym posiadanych udziałów w spółce prawa handlowego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ujawnił, że jest prezesem i jedynym udziałowcem w spółce z o.o. M. Na etapie sprzeciwu wskazał ww. okoliczność, ale nie wyjaśnił z jakiego tytułu osiąga przychody (dochody). Mimo likwidacji przedsiębiorstwa M. (w 2010 r.) skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą. Czyli posiada realne możliwości uzyskiwania przychodu (dochodu). Świadczy o tym między innymi kopia zeznania podatkowego (PIT – 36 L) za 2013 r. załączona w odpowiedzi na wezwanie Sądu (wykazany przychód w wysokości 111.504,06 zł). Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi lub prowadził międzynarodową działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (zob. str. 999 – 1001 akt podatkowych).
W celach gospodarczych wykorzystuje (bezpośrednio lub pośrednio) majątek innych osób (syna, konkubiny ojca). Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy bez wątpienia jako przedsiębiorca. Zobowiązany był zatem przedstawić swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze w sposób wiarygodny, a przy tym umożliwiający weryfikację jego twierdzeń. Tego nie uczynił, także na etapie wniesionego sprzeciwu. Działania takie, w ocenie Sądu świadczyły więc o nierzetelnym przedstawieniu sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego. Sąd w konsekwencji został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny jego wniosku.
2. W zażaleniu zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.). Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że skarżący nie uzyskuje dochodów ze stosunku pracy, a spółka w której skarżący jest prezesem zarządu oraz jedynym udziałowcem nie generuje żadnych zysków. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości oraz ruchomości, które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu; nie jest również w stanie wywiązać się z zasądzonego wobec niego obowiązku alimentacyjnego.
- 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z oceną Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.
W zaskarżonym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji zauważył, że z akt sprawy wynikało, że skarżący prowadzi lub prowadził międzynarodową działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (zob. str. 999 – 1001 akt podatkowych). W celach gospodarczych wykorzystuje (bezpośrednio lub pośrednio) majątek innych osób (syna, konkubiny ojca). Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy bez wątpienia jako przedsiębiorca. Zobowiązany był zatem przedstawić swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze w sposób wiarygodny, a przy tym umożliwiający weryfikację jego twierdzeń. W zażaleniu skarżący nie ustosunkowuje się do przyjętej w podanym zakresie oceny Sądu pierwszej instancji. Żalący nie neguje, że prowadzi lub prowadził międzynarodową działalność gospodarczą znacznych rozmiarów wykorzystując (bezpośrednio lub pośrednio) majątek innych osób (syna, konkubiny ojca). Wskazuje jedynie, że Spółka nie generuje żadnych zysków.
Twierdzenie to nie zostało poparte jednak żadnym dowodem. Skarżący na etapie sprzeciwu powoływał się na okoliczność, że zwrócone firmie M. samochody ciężarowe są w złym stanie technicznym i nie pozwalają na wykorzystanie ich do prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił tej okoliczności podobnie jak tego, że firma ta nie przynosi dochodu.
Wyjątkowość instytucji prawa pomocy oznacza, że jeśli wnioskodawca ma możliwość – bądź we własnym zakresie, bądź przy pomocy osób bliskich – poniesienia kosztów postępowania, koszty te nie powinny być przerzucane na budżet państwa, a w konsekwencji na ogół obywateli. To do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt I FZ 423/14, dostępne w bazie internetowej CBOIS). W sytuacji nie przedstawienia przez skarżącego wiarygodnych informacji dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej nie można było stwierdzić, że skarżący wykazał spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.