Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 2714/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek A. sp. z o.o. (dalej: Spółka) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Spółka ubiegając się o przyznanie prawa pomocy podała, że: - w 2009 r. poniosła stratę z działalności operacyjnej w wysokości 179.961,52 zł, a na dzień 31 maja 2010 r. strata ta wyniosła kolejne 33.846,63 zł (czyli łącznie strata wyniosła 213.808,15 zł), - w skład jej aktywów wchodzą wierzytelności niewyegzekwowane od dłużników, którymi nie może dysponować, - w dniu 19 kwietnia 2010 r. zostało umorzone postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec jej głównego dłużnika, - wartość jej majątku na dzień 31 maja 2010 r. wyrażała się kwotą 10.134,67 zł.
Do wniosku Spółka dołączyła: - raport kasowy uwzględniający stan gotówki w kasie na dzień 31 maja 2010 r. oraz sporządzony na ten sam dzień bilans oraz rachunek zysków i strat (wariant porównawczy), - raport kasowy uwzględniający stan gotówki w kasie na dzień 30 września 2010 r., - ewidencję środków trwałych, - CIT – 8 za lata 2009 i 2008, - deklaracje VAT – 7 za okresy od marca do sierpnia 2010 r., - wyciągi z rachunków bankowych zapisane na płycie CD, które po wydrukowaniu w sądzie zostały dołączone do akt.
Dokonując oceny sytuacji materialnej Spółki w kontekście powyższych ustaleń, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, że Spółce brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie należy łączyć z wpisem sądowym w kwocie 354 zł, nawet jeśli uwzględni się, że suma wpisów sądowych od skarg w innych zawisłych przed tym sądem sprawach wynosi 15.500 zł. Tym samym – zdaniem Sądu – Spółka nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.).
Sąd pierwszej instancji zajmując powyższe stanowisko, argumentował, że: - strata Spółki w 2009 r. uległa zmniejszeniu, - z bilansu według stanu na dzień 31 maja 2010 r. wynika, że Spółka posiada nie tylko zobowiązania krótkoterminowe w kwocie 514.451,25 zł, ale także przekraczające je należności krótkoterminowe i roszczenia na kwotę 1.088.456,56 zł, - zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być przedkładane nad zobowiązania publicznoprawne, - problemy z egzekucją należności od głównej dłużniczki nie są najistotniejsze, jeśli uwzględni się, że nie jest ona jedynym dłużnikiem Spółki, - Spółka osiąga stabilne obroty (podstawa opodatkowania /podatek naliczony/ z tytułu nabycia towarów i usług wynosiła według deklaracji VAT od 74.641 zł w sierpniu 2010 r. do 206.680 zł w czerwcu 2010 r., z tytułu dostaw towarów i usług Spółka otrzymała kwoty od 115.731 zł w marcu 2010 r. do 179.334 zł w maju 2010 r.), - saldo głównego rachunku bankowego Spółki jest dodatnie (z dużą częstotliwością dokonywane są operacje zarówno obciążające, jak i uznające ten rachunek, suma transakcji obciążeniowych w skali jednego miesiąca nie przewyższa transakcji uznaniowych, od określonych podmiotów gospodarczych regularnie wpływają na konto Spółki jednorazowo relatywnie wysokie kwoty pieniężne).
W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie w całości, rozpoznanie wniosku i zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. W jej ocenie, zaskarżone postanowienie narusza art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że posiada dostateczne środki pieniężne na pokrycie kosztów wpisu w niniejszej sprawie i odmowę przyznania jej częściowego prawa pomocy. Spółka podkreśliła, że nie osiąga dochodów pozwalających jej na regulowanie długów. Brak możliwości spłaty zadłużenia potwierdza niemożliwość zdobycia środków finansowych niezbędnych do uiszczenia wpisu od złożonych skarg. Podkreślono też, że prowadzone w celu odzyskania należności postępowania egzekucyjne nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Opisane przez Sąd pierwszej instancji operacje dokonywane na rachunkach bankowych generują niewysokie kwoty, pozwalające na ponoszenie bieżących kosztów związanych z działalnością Spółki.
Ponadto, są to jedynie jednorazowe wpływy na konto, nie zaś wpływy stałe i regularne. Majątek pozostający w dyspozycji skarżącej to (na dzień 31 maja 2010 r.) 10.134,67 zł i jest to głównie trudno zbywalne wyposażenie biura, mocno zamortyzowane użytkowaniem. Możliwości finansowe Spółki nie pozwalają jej na uiszczenie wpisu we wszystkich jej sprawach, a tym samym zamykają możliwość obrony jej praw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że Spółka nie spełnia warunku "braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania". Ocena możliwości partycypacji Spółki w kosztach związanych z rozpoznawaną sprawą została dokonana przez Sąd pierwszej instancji prawidłowo. W tym zakresie uwzględniono nie tylko koszty wiążące się z udziałem Spółki w niniejszej sprawie, ale także w innych jej sprawach.
WSA w Gliwicach zbadał sytuację materialno-majątkową Spółki w oparciu o obszerny materiał dowodowy (w tym zeznania podatkowe, bilans zysków i strat, wyciągi z rachunków bankowych) i ocenił przez pryzmat zasad logiki i doświadczenia życiowego.
Wyjaśnić należy, że skoro na głównym rachunku Spółki saldo dostępne na dzień 31 lipca 2010 r. wynosiło 79.328,70 zł, na dzień 31 sierpnia 2010 r. 73.612,28 zł, a na dzień 30 września 2010 r. 63.176,14 zł, to Spółka w czasie składania skargi do Sądu pierwszej instancji dysponowała środkami pozwalającymi jej na pokrycie wymaganego w sprawie wpisu sądowego (kwota 354 zł na tym etapie stanowi jedyne koszty postępowania). Nawet gdyby przyjąć, tak jak wywodzi autor zażalenia, że kwoty uzyskiwane przez Spółkę pozwalały jej finansować bieżącą działalność gospodarczą, to i tak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Spółka posiadała majątek, który pozwalał na zgromadzenie środków w celu pokrycia opłat sądowych. Z bilansu zysków i strat (sporządzonego na dzień 31 maja 2010 r.) w aktywach wskazano przecież, że Spółka posiada środki transportu o wartości 39.736,17 zł oraz towary o wartości 12.258 zł, jak również należności krótkoterminowe o wartości 1.088.466,56 zł. Spieniężenie choćby części aktywów obrotowych lub odzyskanie niewielkiego ułamka należnych wierzytelności umożliwiałoby Spółce wyasygnowanie kwoty potrzebnej do kontynuowania sporu sądowego bez zachwiania w jakikolwiek sposób bieżącej działalności Spółki.
Chybiona jest argumentacja Spółki budowana na twierdzeniach o trudności w wyegzekwowaniu zobowiązań od głównego jej dłużnika, jak i jednostkowego charakteru wpłat od kontrahentów. Po pierwsze, dlatego, że – jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji – ww. trudności nie są najistotniejsze, jeśli uwzględni się wielość dłużników Spółki i jej stabilne obroty. Po drugie, z tej przyczyny, że twierdzenia o jednorazowym charakterze wpłat od kontrahentów Spółki pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią dołączonych do akt wyciągów z jej rachunku bankowego. Dokumenty te ujawniają, że wielu powołanych przez WSA w Gliwicach kontrahentów pozostawało w stałych kontaktach handlowych ze Spółką, dokonując na jej rzecz wielu wpłat.
Końcowo należy zauważyć, że kwestia przyznania Spółce prawa pomocy była już przedmiotem postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego w innych jej sprawach. NSA postanowieniami z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt I FZ 25/11 oraz z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FZ 48/11, w tożsamych stanach faktycznych, oddalił zażalenia na postanowienia Sądu pierwszej instancji odmawiające Spółce przyznania prawa pomocy, wyrażając stanowisko zbieżne z wyżej zaprezentowanym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.