Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 882/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek F. M. w S. sp. z o.o. (dalej: Spółka) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Spółka po raz kolejny ubiegając się o przyznanie prawa pomocy (wniosek został złożony w związku ze skargą kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 listopada 2010 r. o odrzuceniu skargi) podała, że: - nie prowadzi działalności gospodarczej; - nie posiada żadnych środków trwałych, rachunków bankowych; - nie jest też znana wartość jej zysku lub straty za ostatni rok obrotowy; - wartość kapitału zakładowego wynosi 700 000 zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka dołączyła dokumenty w postaci zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez PKO BP S.A.
W związku z tym, że złożone oświadczenie na urzędowym formularzu okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego Spółki, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wezwano do przedłożenia: bilansu Spółki, kserokopii deklaracji podatkowych, składanych na poczet podatku od towarów i usług, za ostanie 6 miesięcy, zeznania podatkowego za 2009 r., wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki, a także do udzielenia informacji odnośnie podjęcia uchwały o likwidacji spółki oraz wskazania działań podjętych w celu zgromadzenia środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego.
W wykonaniu wezwania Spółka złożyła zeznanie podatkowe za 2009 r., wskazujące na osiągnięty dochód w wysokości 55 979,77 zł, kserokopie deklaracji podatkowych VAT-7K: za II kwartał 2010 r. z podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu dostawy towarów i usług na terenie kraju w kwocie 140 000 zł, za III kwartał 2010 r. z wyszczególnieniem nabycia towarów i usług o wartości netto 57 365 zł. Spółka oświadczyła także, że z uwagi na problemy z płynnością finansową przejściowo zaniechała prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast działania podjęte w celu zgromadzenia środków na uiszczenie opłaty sądowej zakończyły się niepowodzeniem.
Dokonując oceny sytuacji materialnej Spółki w kontekście powyższych ustaleń, Sąd pierwszej instancji uznał, że nie jest możliwe jednoznacznie stwierdzenie, iż Spółka nie posiada wystarczających środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Według Sądu, oświadczenia Skarżącej nie są kompletne ani wiarygodne, albowiem: - nie wykonała ona w pełni zarządzenia w przedmiocie wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia o swoim stanie majątkowym oraz przedłożenia dokumentów wyszczególnionych w tym zarządzeniu; - nie przedłożyła ani bilansu za ostatni rok obrotowy, ani też wyciągów z rachunków bankowych stwierdzając, że zostały zlikwidowane, podczas gdy do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączyła zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, prowadzonego przez PKO BP S.A.; - pomimo braku jakiegokolwiek majątku cały czas korzysta ona z usług profesjonalnego pełnomocnika. Dodatkowo w zaskarżonym postanowieniu wskazano, że Spółka ma możliwość pozyskania środków finansowych między innymi w drodze dokapitalizowania.
W zażaleniu Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Sąd wadliwie bowiem ocenił jej sytuację materialną, ponieważ: - Spółka wykonała wezwanie przedkładając opisane powyżej dokumenty; - nieprzedłużenie bilansu za ostatni rok obrotowy oraz wyciągów z rachunków bankowych wynikało z tego, że zostały one zlikwidowane; - samo zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie świadczy o posiadaniu środków wystarczających do pokrycia kosztów postępowania, a jedynie o prowadzonych wobec Spółki postępowaniach egzekucyjnych; - błędnie uznał, że możliwe jest dokapitalizowanie Spółki, gdyż problemy z płynnością finansową Spółki skutkowały przejściowym zaniechaniem działalności, a działania podjęte w celu zgromadzenia środków finansowych zakończyły się niepowodzeniem.
Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zwolnienie jej od kosztów sądowych w postępowaniu wywołanym skargą na decyzję wymienioną w sentencji postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jako niezasadne należało oddalić.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji przepis ten ma charakter uznaniowy, ponieważ stosujący go sąd ma swobodę w kształtowaniu treści rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Uznanie to zapewnił ustawodawca, wprowadzając je w formie zawierającej się w wyrażeniu "może". Nie oznacza to jednak, że sąd w sferze swoich uprawnień może działać w sposób całkowicie dowolny. Przyjęcie takiego rozumowania mogłoby bowiem prowadzić do dowolności, której z uznaniem nie sposób utożsamiać.
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w kontekście powyższych uwag stwierdzić należało, że jest one zgodne z prawem. Mieści się bowiem w granicach uznania i nie nosi cech dowolności. Słuszna jest zasadnicza ocena w nim zawarta, że nie jest możliwe jednoznacznie stwierdzenie, czy Spółka nie posiada wystarczających środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.
Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu przepis art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie został naruszony. Znamiennym jest, że Spółka we wniesionym środku zaskarżenia nie podejmuje nawet próby wykazania, iż jej aktualna sytuacja finansowa stanowi przeszkodę w partycypowaniu w kosztach niniejszego postępowania, a jedynie polemizuje z rozstrzygnięciem Sądu. Argumentacja ta nie jest przekonywającą, jeśli uwzględni się, że: - Spółka nie przedstawiła całości dokumentów, do których przedłożenia została zobowiązania; - doświadczenie życiowe nakazuje sceptycznie odnieść się do likwidacji bilansu spółki kapitałowej; - twierdzeniu o likwidacji rachunków bankowych przeczy dołączone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności na jednym z nich. Także na etapie postępowania zażaleniowego Spółka nie podjęła nawet próby wskazania działań podjętych w celu zgromadzenia środków na pokrycie kosztów postępowania, lakonicznie stwierdzając, że zakończyły się one niepowodzeniem.
Końcowo należy zauważyć, że skarga na wymienioną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. została odrzucona, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego (vide postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 listopada 2010 r.). Oznacza to, że na obecnym etapie postępowania koszty postępowania wiążą się jedynie z obowiązkiem uiszczenia wpisu od wywiedzionej od ww. postanowienia skargi kasacyjnej.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.