Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 995/16, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę J. K. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 19 lipca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia 23 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wymienioną na wstępie decyzję organu podatkowego. Zarządzeniem z dnia 29 września 2016 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (dalej: Przewodniczący Wydziału) wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100.000 zł. W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Przedmiotowy wniosek został rozpatrzony przez Sąd pierwszej instancji w sposób negatywny (postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2017 r., wydanym w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu skarżącego).
W konsekwencji pismem z dnia 7 lutego 2017 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 lutego 2017 r., skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia należnej opłaty sądowej, a w związku z niedotrzymaniem wyznaczonego w tym celu terminu - Sąd pierwszej instancji, postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r., nieopłaconą skargę odrzucił.
Wniesionym w dniu 22 marca 2017 r. zażaleniem skarżący zaskarżył wskazane powyżej postanowienie, wnosząc o orzeczenie co do istoty sprawy. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 220 § 3 i art. 58 § 1 w zw. z art. 243 p.p.s.a., poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych dotyczących możliwości finansowych skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że jego sytuacja materialna pozwala na ponoszenie znacznych kosztów sądowych i wezwania go do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł. W uzasadnieniu zażalenia skarżący przedstawił argumentację kwestionującą dokonaną przez referendarza sądowego ocenę spełnienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek przyznania mu prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić.
Na wstępie - mając na uwadze treść uzasadnienia zażalenia - zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek zażalenia skarżącego. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 995/16, o odrzuceniu skargi na decyzję organu podatkowego. Powodem odrzucenia było zaś nieuiszczenie należnej opłaty (wpisu od skargi w wymaganej prawem wysokości).
Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak określone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny Sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wnosząc skargę na decyzję organu podatkowego skarżący nie uiścił jednocześnie wymaganego prawem wpisu od skargi (okoliczność ta jest przy tym bezsporna). W związku z tym prawidłowo Przewodniczący Wydziału - zarządzeniem z dnia 29 września 2016 r., wydanym na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwał go do uiszczenia ww. opłaty, pod rygorem odrzucenia skargi. Po prawomocnym negatywnym rozstrzygnięciu wniosku skarżącego w kwestii zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, wezwanie w powyższym zakresie zostało powtórzone i doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 lutego 2017 r. Prawidłowość doręczenia nie jest przy tym kwestionowana przez skarżącego. Skutkiem tego termin do uiszczenia wymaganego wpisu, zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 p.p.s.a., upłynął w dniu 20 lutego 2017 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie uczynił zadość wezwaniu Przewodniczącego Wydziału (informacja Oddziału Finansowo-Budżetowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, k. 160).
Sąd pierwszej instancji zatem zasadnie odrzucił skargę. Podkreślenia wymaga przy tym, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10, CBOSA), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i n.).
Niezależnie od powyższego Sąd kasacyjny zauważa, że okoliczności powoływane przez skarżącego w zażaleniu nie dotyczą w istocie zaskarżonego postanowienia, a kwestionują działanie Sądu pierwszej instancji w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy. Kwestie te wykraczają jednakże poza ramy prawne i faktyczne postępowania wywołanego wniesionym zażaleniem, przez co pozostały poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.