Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 listopada 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 821/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 220 § 3 oraz art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", odrzucił skargę I.K. (dalej "Strona" lub "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej "organ") z 31 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2018 r. do maja 2019 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził bowiem, że Skarżąca mimo stosownego wezwania nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi (brak podpisu), jak też nie uiściła wpisu od skargi.
Na przedmiotowe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, żądając uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i uwzględnienia, że skarga została wniesiona i opłacona w terminie.
W uzasadnieniu Strona wyjaśniła, że dopiero z treści zaskarżonego postanowienia dowiedziała się o niewłaściwym skierowaniu przesyłki zawierającej uzupełnienie braków skargi do organu, zamiast bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz swoim błędzie co do długości terminu do opłacenia skargi (7 dni, a nie jak przyjęła 30 dni od daty doręczenia wezwania). Skarżąca przyznała, że nie dość dokładnie zapoznała się z treścią wezwań Sądu i przy uzupełnieniu braków formalnych i fiskalnych skargi kierowała się trybem postępowania obowiązującym przy jej wnoszeniu.
W treści zażalenia Strona zawarła ponadto wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i jej opłacenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie Strony nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co nie zasługuje na uwzględnienie.
Za podstawę odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął dwie odrębne regulacje prawne. Pierwszą z nich jest art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Drugą – art. 220 § 3 P.p.s.a., w myśl którego skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie ostał uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Równocześnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że Strona została zobowiązana przez ten Sąd, prawidłowo doręczonymi przy piśmie z 28 października 2022 r. wezwaniami, do: (1) osobistego podpisania wniesionej uprzednio skargi na decyzję organu lub nadesłania odpisu tej skargi własnoręcznie podpisanego oraz (2) uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.545 zł. Co istotne Skarżąca w zażaleniu nie kwestionuje ani zasadności ww. wezwań ani prawidłowości doręczenia (co nastąpiło 4 listopada 2022 r., k. 31). Termin do uzupełnienia i opłacenia skargi upływał przy tym 14 listopada 2022 r.
Jak ponadto wynika z akt sprawy, 12 listopada 2022 r. (tj. w terminie otwartym do uzupełnienia i opłacenia skargi) Skarżąca skierowała na adres organu przesyłkę zawierającą m.in. dwa podpisane przez nią egzemplarze skargi z 6 października 2022 r. wniesionej uprzednio na decyzję organu. Następnie organ przy piśmie z 24 listopada 2022 r. przekazał ww. korespondencję Skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (data złożenia w Biurze Podawczym tego Sądu – 25 listopada 2022 r., k. 33).
Kwestią wymagającą wyjaśnienia jest zatem to, czy zachowanie Skarżącej, polegające na uzupełnieniu braków formalnych skargi za pośrednictwem organu, a nie bezpośrednio do sądu administracyjnego, można uznać za skuteczne z punktu widzenia dochowania terminu do dokonania tej czynności procesowej. Sąd pierwszej instancji stanął w tym zakresie na stanowisku, że w takiej sytuacji datą wniesienia pisma stanowiącego uzupełnienie braków skargi jest data przekazania tego pisma przez organ do Sądu, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce 25 listopada 2022 r., a zatem już po upływie terminu wyznaczonego w wezwaniu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z oceną taką należy się zgodzić.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, w toku postępowania sądowoadministracyjnego zasadą jest prowadzenie korespondencji bezpośrednio z sądem, przed którym toczy się postępowanie. Przeciwny wniosek nie znajduje racjonalnego usprawiedliwienia, jest sprzeczny z zasadami logiki i ekonomii prowadzenia postępowania sądowego. Ponadto w żaden sposób nie może być wywiedziony z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z całokształtu unormowań powołanej ustawy wynika, że tryb pośredni wnoszenia pism (tj. za pośrednictwem organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy) stanowi ściśle określony w tej ustawie wyjątek, który wiąże się z koniecznością dokonania dodatkowych czynności bądź realizacji określonych uprawnień przez organ pośredniczący w przekazaniu pisma. Właśnie takim przepisem jest art. 54 § 1 P.p.s.a., w którym ustawodawca przewidział pośredni tryb wnoszenia do sądu administracyjnego skargi.
Organ jest wówczas zobligowany do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, może również już na danym etapie skorzystać z uprawnień autokontrolnych, tj. samodzielnie uwzględnić skargę w całości (art. 54 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Należy podkreślić, że tryb pośredni stanowi odstępstwo od zasady bezpośredniego kierowania pism do sądu i nie może tym samym znajdować zastosowania w sytuacjach nieprzewidzianych przez ustawodawcę. Brak również jakichkolwiek innych powodów, które uzasadniałyby pośrednictwo organu w przekazywaniu pism stanowiących uzupełnienie braków formalnych skargi (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 października 2017 r., sygn. akt I OZ 1597/17; z 28 września 2018 r., sygn. akt I OZ 848/18; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 823/22; dostępne w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że za moment uzupełnienia braków formalnych skargi w rozpoznawanej prawie należy uznać datę przekazania korespondencji Skarżącej przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. 25 listopada 2022 r. Bez wątpienia dzień ten przypada już po upływie terminu wyznaczonego wezwaniem (14 listopada 2022 r.), przez co uzupełnienie przez Stronę braków formalnych złożonej skargi nastąpiło z uchybieniem terminu, co stanowi podstawę do odrzucenia skargi określoną w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wskazać przy tym należy, że dotrzymanie ww. terminu przez organ nie było w rozpoznawanej sprawie możliwe nawet przy dołożeniu przez ten organ szczególnej staranności w działaniu. Korespondencja Skarżącej zawierająca podpisaną skargę wpłynęła do organu 17 listopada 2022 r. (k. 35), a zatem już po upływie terminu do uzupełnienia braków skargi.
Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że Skarżąca była wzywana przez Sąd również do opłacenia skargi (uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.545 zł). Wezwanie w tym przedmiocie pozostało bezskuteczne, czego dowodzi zarówno informacja z Rejestru Opłat Sądowych (zob. adnotacja z 24 listopada 2022 r., k. 32), jak też treść rozpoznawanego obecnie zażalenia.
W konsekwencji zaistniała samodzielna podstawa do odrzucenia skargi określona w art. 220 § 3 P.p.s.a.
Na zakończenie Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za konieczne wyjaśnić, że z punktu widzenia zasadności odrzucenia skargi Skarżącej przez Sąd pierwszej instancji nie mają jakiegokolwiek znaczenia powody, dla których Skarżąca nie usunęła braków formalnych i fiskalnych skargi w terminie wyznaczonym wezwaniem tego Sądu. Kwestie te mogą być przedmiotem oceny jedynie w postępowaniu o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, o co zresztą Skarżąca również wnioskuje w treści zażalenia i który to wniosek zobligowany będzie rozpatrzeć Sąd pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 4