Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 3420/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił C. N. X. (dalej: "skarżący") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 października 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z 20 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2013 r.
Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że wraz ze skargą na ww. decyzję w piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2015 r. skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na szczególnie wysoką kwotę zobowiązania podatkowego. Zdaniem skarżącego wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje nieodwracalne skutki polegające na narażeniu jego rodziny na pozbawienie środków do życia. W jego przekonaniu wysokość wymierzonego podatku nie tylko doprowadzi do paraliżu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a nawet bankructwa. Jednocześnie uznał, iż poniesie dotkliwe konsekwencje błędnie prowadzonego postępowania.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji powołał się na przepisy art. 61 § 1 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wskazując, że poza zawartym we wniosku stwierdzeniem, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do skutków nieodwracalnych, w szczególności polegających na narażeniu jego rodziny na pozbawienie środków do życia oraz, ze względu na wysokość wymierzonego podatku, do paraliżu, a nawet bankructwa prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia mu poniesienie wymaganych zobowiązań. Tym samym nie podał żadnych konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji, które pozwoliłyby Sądowi ocenić zasadność wniosku. Takie dane i informacje są niezbędne, z uwagi na to, iż na stronie ciąży obowiązek uzasadnienia wniosku, a w tym wskazania okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. Natomiast Sąd w tym zakresie nie ma obowiązku działania z urzędu i wyręczania strony skarżącej.
Sąd wyjaśnił również, że egzekwowanie zaległości podatkowych powoduje dolegliwość w postaci uszczerbku finansowego, który, ponoszony przez skarżącego przy regulowaniu nawet "znacznych" zobowiązań podatkowych nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia "znacznej szkody", czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podkreślił, że obowiązek o charakterze pieniężnym, a takiego dotyczy niniejsza sprawa, ma z natury odwracalny charakter. Oznacza to, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi.
Ponadto Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy z okoliczności przedstawionych przez skarżącego nie wynika, aby wykonanie decyzji miało zagrozić jego bytowi, nie sposób przyjąć, że wykonanie decyzji spowoduje powstanie trudnych do odwrócenia skutków.
Przedmiotowemu postanowieniu Sądu pierwszej instancji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na brak udowodnienia trudnej sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawcy, podczas gdy z istnienie takiej trudnej sytuacji majątkowej i osobistej wynika z akt administracyjnych zgromadzonych w sprawie.
Skarżący wniósł również o dopuszczenie dowodu z akt administracyjnych dołączonych do akt sprawy – tj. z odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 15 lipca 2014 r., znak: [...] dotyczącej zabezpieczenia wykonania przyszłych zobowiązań podatkowych w podatku od osób fizycznych za 2013 r. oraz dołączonych do tego odwołania późniejszych pism wraz z załącznikami do tych pism na okoliczność wykazania istnienia trudnej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego.
Dodatkowo skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Alternatywnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie.
Ponadto skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji do czasu zakończenia postępowania zażaleniowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, ograniczając jednakże możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch ww. przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy, wprawdzie decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07, niepubl.).
Analizując pod tym względem argumentację zaprezentowaną przez stronę w toku niniejszego postępowania wpadkowego uznać w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że skarżący nie wykazał, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W tym miejscu należy przypomnieć, że w orzecznictwie wielokrotnie już podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 (publ. w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Owszem przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji, której obawia się skarżący, ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego.
Wywieranie bowiem skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, umknąć jednak uwadze nie może, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., który skarżący upatruje w braku uznania przez Sąd istnienia trudnej sytuacji finansowej i osobistej skarżącego, w sytuacji w której, zdaniem skarżącego, w aktach sprawy znajdują się dowody potwierdzające jego twierdzenia.
Co prawda rację ma skarżący wskazując, że ocena zasadności przyznania ochrony z art. 61 § 3 p.p.s.a. dokonywana jest przez Sąd na podstawie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Jednakże należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia składanego wniosku oraz przedstawienia dowodów na potwierdzenie zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 §3 p.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodów uzupełniających, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie jest środkiem odwoławczym od orzeczenia sądu pierwszej instancji, co oznacza, że służy ono zainicjowaniu kontroli legalności tego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można w zażaleniu przedstawiać nowej argumentacji oraz załączać do niego materiału dowodowego, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek oddalony w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony.
Możliwość podnoszenia w postępowaniu zażaleniowym nowych argumentów i przedstawiania nowych dowodów na poparcie wniosku zaprzecza funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stałby się podmiotem ponownie oceniającym wniosek.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również wniosek skarżącego o "wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji do czasu zakończenia postępowania zażaleniowego". Należy podkreślić, że kwestia oceny zasadności odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji stanowi istotę rozpoznawanej sprawy. Ustawa p.p.s.a. nie przewiduje dodatkowej możliwości składania przez skarżącego wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji prawidłowego wszczęcia postępowania zażaleniowego, co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Na marginesie należy wskazać, że nawet przy uznaniu, że skarżący w istocie wnosi o wstrzymanie wykonania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia sądu pierwszej instancji do czasu zakończenia postępowania zażaleniowego (art. 196 p.p.s.a.) to wniosek ten należy uznać za bezzasadny bowiem nawet jego uwzględnienie przez Sąd nie może doprowadzić do żądanego przez skarżącego skutku (tj. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji do czasu zakończenia postępowania zażaleniowego).
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za nienaruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie skarżącego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.