Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1084/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, odmówił przyznania prawa pomocy D.S.
- 2. Zdaniem Sądu okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniały przyznania prawa pomocy.
Uzasadnione wątpliwości budziła kwestia faktycznej wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawcę. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jedynym źródłem utrzymania jest dochód uzyskiwany z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokości 2.680 zł brutto miesięcznie. Z wyciągu z księgi przychodów i rozchodów prowadzonej dla działalności wnioskodawcy wynika, że łączny przychód wnioskodawcy liczony narastająco wyniósł w lipcu br. 6.000 zł, zaś dochód nie wystąpił (poniesione koszty przekraczały o kwotę 12.000 zł osiągnięty przychód). W przedłożonych deklaracjach VAT za czerwiec i sierpień 2013 r. nie wykazano żadnego obrotu, jedynie w deklaracji dotyczącej lipca br. widnieje obrót w wysokości 6.000 zł. Danym tym przeczy historia rachunku bankowego wnioskodawcy, zgodnie z którą w okresie od 1 lipca 2013 r. do 2 października 2013 r. zaksięgowano na nim uznania w łącznej kwocie 56.500 zł, z czego kwota 38.500 zł wpłynęła w miesiącach lipcu i sierpniu br., w których łączny przychód wykazany przez wnioskodawcę jako uzyskany z prowadzonej działalności wyniósł jedynie 6.000 zł. Zaewidencjonowane na koncie bankowym wnioskodawcy – w powyższym trzymiesięcznym okresie – obciążenia wyniosły 59.859,04 zł.
Wątpliwości Sądu budziło również oświadczenie wnioskodawcy w zakresie ilości osób pozostającym z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Sąd biorąc pod uwagę fakt, że wnioskodawca wykazał w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 16 września 2013 r., że uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 2.680 zł brutto, stwierdził, że ponoszone przez niego wydatki tylko na rzecz dwóch córek przekraczają kwotę tego dochodu (po pomniejszeniu go o należny podatek), co powodowało dodatkowe wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń składanych przez wnioskodawcę.
Według Sądu dokonanej oceny nie zmieniał rozmiar windykowanych i egzekwowanych należności publicznoprawnych i cywilnoprawnych wnioskodawcy, które zgodnie z przedłożonymi dokumentami opiewały w sumie na kwotę 282.831,72 zł.
Reasumując Sąd stwierdził, że wnioskodawca uchylił się od przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej analizy jego sytuacji finansowej.
3. W zażaleniu na powyższe postanowienie, sporządzonym przez pełnomocnika skarżącego, wniesiono o zmianę orzeczenia oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.).
Zdaniem żalącego Sąd ograniczył się jedynie do ogólnikowych stwierdzeń. Oceniając przestawione prze stronę skarżącą dokumenty wskazał jedynie, że materiał dowodowy zwiera oczywiste sprzeczności. Sąd powinien skorzystać z przepisu art. 255 u.p.p.s.a. i przeprowadzić postępowania wyjaśniające.
- 4. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie zażalenia.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W zaskarżonym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji uznał, że oświadczenia strony w zestawieniu z nadesłanymi dokumentami pozostają w sprzeczności. Z oświadczenia skarżącego wynika, że miesięczny dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej przez niego działalności wynosi 2680 brutto. Z kolei w świetle przedłożonych dokumentów, tj. historii rachunku bankowego wnioskodawcy, odnotowane wpływy na konto bankowe wnioskodawcy ponad sześciokrotnie przekroczyły wykazany przez niego przychód. Zaewidencjonowane na koncie bankowym wnioskodawcy – w powyższym trzymiesięcznym okresie – obciążenia wyniosły 59.859,04 zł.
Wątpliwości Sądu budziły również oświadczenie wnioskodawcy w zakresie ilości osób pozostającym z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 16 września 2013 r. wynikało bowiem, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trzema córkami. Z późniejszych wyjaśnień wnioskodawcy wynika natomiast, że zamieszkuje on z partnerką, która opłaca wszelkie koszty związane z utrzymaniem zajmowanego przez nich mieszkania. Wspólnie z wnioskodawcą i jego partnerką zamieszkuje jedynie najmłodsza córka J. Na rzecz niezamieszkujących córek skarżący płaci alimenty oraz finansuje poszczególne wydatki związane z edukacją muzyczną. Z tego tytułu wnioskodawca uiścił za pośrednictwem rachunku bankowego w okresie od 1 lipca do 2 października 2013 r. kwotę 7.775 zł, co daje średnio kwotę 2.591,66 zł miesięcznie.
Mając na uwadze przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko nie można zgodzić się z żalącym aby Sąd pierwszej instancji ograniczył się do ogólnikowych twierdzeń. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd dokonał analizy dokumentów źródłowych, tj. historii rachunku bankowego, wyciągu z księgi przychodów i rozchodów czy też deklaracji VAT. Wziął także pod uwagę rozmiar windykowanych i egzekwowanych należności publicznoprawnych i cywilnoprawnych. Analizę przedłożonych przez stronę dokumentów przeprowadził w zestawieniu z jej oświadczeniami.
Żalący w żaden sposób nie odnosi się do przyjętych ustaleń przez Sąd pierwszej instancji. Pomimo tego, że Sąd pierwszej instancji dokładnie wskazał na okoliczności budzące wątpliwości, to żalący nie stara się ich w żaden sposób wyjaśnić. Wskazuje tylko, co już zostało napisane, że Sąd ograniczył się do ogólnikowych twierdzeń. Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi podstaw do odstąpienia od przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. Analiza zgromadzonego materiału rzeczywiście wskazuje na występujące w sprawie niejasności, na co dosyć dokładnie wskazał Sąd pierwszej instancji.
Nie można zgodzić się również z żalącym, że w sytuacji wystąpienia niejasności Sąd powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Sąd w sprawie skorzystał z trybu o którym mowa w art. 255 u.p.p.s.a. i wezwał stronę o stosowne dokumenty. Rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o oświadczenia i dokumentację przedłożoną przez wnioskodawcę. Użycie w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar udowodnienia tego, iż strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. To zatem w interesie strony leżało aby jej oświadczenia były spójne z przedłożonymi dokumentami.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.