Uzasadnienie
Zażalenie dotyczy postanowienia z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1288/12, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej jako "Ppsa", odmówił O. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i osiemnastoletnim synem, który kontynuuje naukę. Ich miesięczne dochody z prowadzonych oddzielnie działalności gospodarczych wynoszą: 105.530,00 zł i 2.685,00 zł, czyli łącznie 108.215,00 zł brutto. Dodatkowo jako składniki posiadanego majątku wymienił: dom o pow. 120 m2, nieruchomości rolne o pow. 0,79 ha i 0,224 ha, działkę budowlaną o pow. 0,1156 ha oraz warsztat wraz z wyposażeniem. Z kolei w rubryce "posiadane zasoby pieniężne" takie jak oszczędności i papiery wartościowe wpisał kwotę ok. 700.000,00 zł.
Wskazując na motywy nieuwzględnienia składanego wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że miesięczny dochód jego rodziny oraz posiadane składniki majątku, w tym zgromadzone zasoby pieniężne są w zupełności wystarczające na wygospodarowanie kwoty 1.504,00 zł tytułem uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu, a także innych mogących się pojawić w przyszłości opłat sądowych i wydatków.
Na powyższe orzeczenie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji naruszył art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżący jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a także art. 260 Ppsa poprzez brak poczynienia przez ten Sąd samodzielnych ustaleń oraz brak dokonania samodzielnej oceny zasadności złożonego wniosku i ograniczenie się do zdublowania uzasadnienia postanowienia wydanego przez referendarza sądowego.
W uzasadnieniu skarżący dodał, że ma problemy finansowe, które nie są chwilowe. Wpływa na to prowadzone przeciw niemu postępowanie egzekucyjne oraz decyzja ustanawiająca zobowiązanie podatkowe. Podniósł, że jego działalność generuje przychody lecz są one przekazywane na bieżące zobowiązania względem kontrahentów skarżącego. Odnosząc się do drugiego z postawionych zarzutów skarżący wskazał, że po wniesieniu sprzeciwu, Sąd winien zbadać wniosek skarżącego na nowo, czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest niezasadne i w związku z tym musi podlegać oddaleniu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania mu prawa pomocy. Ocena zawarta w zaskarżonym postanowieniu nie może budzić większych wątpliwości. Wynika to zarówno z miesięcznych dochodów skarżącego oraz posiadanych przez niego zasobów pieniężnych, wymienionych w stosownych rubrykach złożonego wniosku. Sąd pierwszej instancji właściwie zastosował zatem art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, co czyniło stawiany przez skarżącego zarzut całkowicie bezzasadnym.
Za nieusprawiedliwiony uznać należało także drugi z postawionych zarzutów, albowiem treść wniosku w sposób jednoznaczny wskazywała, że wobec skarżącego, w świetle przedstawionych przezeń informacji, instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania. Z tego też względu ciężko zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że nie rozpoznał i nie ocenił samodzielnie sytuacji majątkowej skarżącego, gdyż bez potrzeby dokonywania dogłębnej jej analizy, można już na pierwszy rzut oka stwierdzić, iż skarżący nie jest osobą ubogą, której koszty uczestnictwa w postępowaniu sądowym należałoby przenieść na Skarb Państwa, a zatem na ogół pozostałych podatników.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.