Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 196/24, będącym przedmiotem zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), przywrócił G sp. z o.o. z siedzibą w W. termin do wniesienia skargi na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z 26 października 2023 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od II kwartału 2018 r. do IV kwartału 2020 r. Sąd stwierdził, że istnieją podstawy do uznania, iż do uchybiania terminowi doszło bez winy strony.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W.. Zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie:
- - art. 86 § 1 p.p.s.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że prezes spółki uprawdopodobnił niedokonanie czynności bez swej winy, co nie znalazło odzwierciedlenia we wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ opiekę nad małoletnią córką sprawowała również matka dziecka, a ojciec będący jedynym członkiem zarządu G. sp. z o.o. (dalej: "spółka") mógł dokonywać innych czynności formalnych, gdzie prawidłowym byłoby przyjęcie, że prezes spółki nie dokonał czynności ze swojej winy,
- - art. 87 § 2 p.p.s.a. przez uznanie, że do uchybienia terminu nie doszło z winy prezesa spółki, podczas gdy miał on wiedzę o terminie wniesienia skargi do WSA oraz możliwość ustanowienia pełnomocnika.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
W odpowiedzi na zażalenie prezes zarządu wniósł o jego oddalenie, ponownie podkreślając sytuację, która miała miejsce w dacie upływu terminu do wniesienia skargi. Wskazał także, że ustanowiony pełnomocnik posiadał umocowanie do działania jedynie przed organami podatkowymi, zatem nie było możliwości aby skarga została wniesiona przez niego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z 26 października 2023 r. doręczono spółce 13 listopada 2023 r. Wynoszący 30 dni termin do wniesienia skargi na tę decyzję upływał 13 grudnia 2023 r. Spółka dopiero 19 grudnia 2023 r. nadała za pośrednictwem operatora pocztowego skargę na ww. decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
We wniosku podano, że prezes zarządu jest jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania spółki. W dniu 13 grudnia 2023 r. jego 4-letnia córka musiała zostać przewieziona do szpitala, gdyż wystąpił u niej stan zagrożenia zdrowia i życia, nastąpiło zaostrzenie choroby. Już 9 grudnia 2023 r. dziecko przebywało kilka godzin w szpitalu. Dziecko 15 grudnia 2023 r. opuściło szpital, jednak prezes zarządu spółki wraz z żoną przez cały czas opiekowali się córką lub załatwiali formalności związane z jej pobytem w placówce medycznej. Wskazano, że dopiero 19 grudnia 2023 r. prezes zarządu miał możliwość sporządzić skargę na ww. decyzję. Do wniosku dołączono karty informacyjne z leczenia szpitalnego datowane na 9 i 15 grudnia 2023 r.
Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, że zaistniały podstawy do jego uwzględnienia.
W przedmiotowej sprawie okoliczności podniesione we wniosku oraz załączone do niego dokumenty nie uprawdopodobniają w dostatecznym stopniu niemożności wniesienia skargi w ustawowym terminie. Nie kwestionując wagi sytuacji związanej z chorobą córki oraz jej pobytem w szpitalu, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zwrócić uwagę, że wnioskodawca nie wykazał aby stan uniemożliwiający wniesienie skargi istniał również po 15 grudnia 2023 r., kiedy to dziecko opuściło szpital. Skoro skargę wniesiono za pośrednictwem operatora pocztowego dopiero 19 grudnia 2023 r., to brak jest jakiegokolwiek wyjaśnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które uniemożliwiły wniesienie skargi niezwłocznie po wyjściu córki ze szpitala, a dopiero po kilku dniach.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na marginesie, że termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego wynosi 30 dni. Oczywiście strona ma pełne prawo do sporządzenia i wniesienia skargi w ostatnim dniu tego terminu, jednakże należy wziąć pod uwagę, że w takiej sytuacji pojawienie się niespodziewanych okoliczności znacznie zwiększa ryzyko niedokonania czynności w terminie.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał uchylenie - na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. - kwestionowanego postanowienia Sądu pierwszej instancji oraz - w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. - orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia.