Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 75/10, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Z. "R." S.A. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 465/09, w sprawie ze skargi Z. "R." S.A. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oddalił skargę kasacyjną oraz zasądził od Z. "R." S.A. w R. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w S. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, z następującym uzasadnieniem.
Agencja Celna działając jako przedstawiciel bezpośredni Z. "R." S.A. w R., złożyła zgłoszenie celne niekompletne na dokumencie SAD z dnia [...] grudnia 2005 r., na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu towar w postaci magnezji spiekanej. Do zgłoszenia tego dołączono wniosek z dnia [...] grudnia 2005 r. o przyjęcie zgłoszenia niekompletnego dotyczącego importu magnezji spiekanej w związku z aneksami do dwóch kontraktów zawartych w dniu [...] grudnia 2005 r. pomiędzy Z. "R." S.A., a firmą M. SPA M. Włochy.
W dniu [...] stycznia 2006 r. Agencja Celna złożyła na dokumencie SAD zgłoszenie celne uzupełniające do zgłoszenia celnego niekompletnego z dnia [...] grudnia 2005 r. Wartość celna towaru została ustalona w oparciu o dokumenty, na podstawie których Spółka została obciążona przez firmę M. SPA M. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego w S. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego w wysokości 2.932.988,00 PLN stanowiącej różnicę między kwotą prawnie należną (2.932.988,00 PLN), a kwotą należności celnych wynikających ze zgłoszenia celnego (0,00 PLN).
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w S. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając że w sprawie miała miejsce sprzedaż pośrednia. W przypadku tego rodzaju sprzedaży zastosowanie ma przepis art. 1 ust. 2 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/200, w myśl którego kwota cła antydumpingowego jest równa stawce ad valorem w wysokości 63,3%. Organ uznał, że w sprawie brak przesłanek do porównania ceny netto franco granica Wspólnoty przed ocleniem do minimalnej ceny importowej określonej w rozporządzeniu.
Organ II instancji zaznaczył, że Spółka nie dysponowała żadnymi dokumentami potwierdzającymi zawarcie transakcji z firmami chińskimi. Nie była w posiadaniu faktur, kontraktów czy też potwierdzeń dokonania przelewów na rzecz kontrahentów w Chinach zaś przedstawione przez Spółkę w toku postępowania kserokopie dokumentów nie spełniają podstawowych wymogów, tzn. są nieczytelne a wpisy dotyczące kupującego i sprzedającego dokonywane są różnymi czcionkami.
Oddalając skargę Spółki Sąd I instancji uznał za prawidłowe ustalenia organów celnych, że włoska firma M. SPA M. Włochy była sprzedawcą spornego towaru. Zdaniem Sądu I instancji nie budzi zastrzeżeń ocena dowodów przedstawionych przez Spółkę w toku postępowania dowodowego, które miały wykazać, że magnezja palona był nabyta bezpośrednio od eksportera chińskiego, a którym organy celne odmówiły wiarygodności. W ocenie Sądu I instancji nie może być wiarygodnym dowodem na istnienie kontraktu między Spółką a firmą chińską, dokument nadesłany w formie kopii faxu nadanego z Włoch, niepodpisany przez strony kontraktu. Z faktury wystawionej przez firmę chińską nie wynika kto jest kupującym, widnieje na niej jedynie określenie otrzymującego fakturę, co nie przesądza, że jest on kupującym. Tym samym konkluzja organów celnych wyprowadzona ze zgromadzonego materiału dowodowego, że w transakcji kupna – sprzedaży magnezji palonej nie uczestniczył eksporter z Chińskiej Republiki Ludowej jest uzasadniona i zgodna z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą swobodnej oceny dowodów.
Sąd I instancji uznał za zasadne stanowisko organów celnych wyrażone w zaskarżonych decyzjach, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy miał zastosowanie art. 1 ust. 2 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 określający kwotę cła antydumpingowego na przywiezioną magnezję całkowicie wypaloną pochodzącą z Chińskiej Republice Ludowej w kwocie równej stawce ad valorem w wysokości 63,3%.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej stwierdził, że nie jest ona zasadna i podlega oddaleniu, bowiem – wbrew twierdzeniom w niej zawartych – Sąd I instancji trafnie uznał, że organy celne dokonały ustalenia stanu faktycznego sprawy po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, dokonując jednocześnie właściwej oceny zgromadzonych w aktach sprawy dowodów.
Według NSA Sąd I instancji trafnie uznał, że treść umów łączących firmę M. SPA M. Włochy oraz Z. "R." S.A. w R. jest jasna, nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a jednocześnie zasadnie przyjął, że brak jest w aktach sprawy wiarygodnych dowodów wskazujących na istnienie innych umów dotyczących magnezji spiekanej będącej przedmiotem tego postępowania. Powyższe stanowisko nie pozostaje w sprzeczności ze złożonymi w postępowaniu odwoławczym przez stronę skarżącą dokumentami w postaci kserokopii faksu kontraktów dotyczących sprzedaży magnezji spiekanej, zawartych pomiędzy Z. "R." S.A. w R. a eksporterami mającymi swoją siedzibę w Chińskiej Republice Ludowej, dowodów zapłaty przez firmę M. SPA M. Włochy na rzecz chińskich eksporterów za dostawę magnezji spiekanej oraz kopii faktury frachtowej. Ocena tych dokumentów została dokonana przez organ celny, a Sąd I instancji zasadnie uznał, że została ona dokonana zgodnie z zasadą określoną w art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
Z treści art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 z 14 lutego 2000 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. U. UE. L. Nr 2000.46.1) zmienionego przez art. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 986/2003 z 5 czerwca 2003 r. zmieniające środki antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 360/2000 na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. U. UE. L. 2003.143.5) NSA wywiódł, że dla zastosowania zerowej stawki cła antydumpingowego na przywóz magnezji spiekanej pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej koniecznym było kumulatywne spełnienie następujących przesłanek: a) cena netto franco granica Wspólnoty przed ocleniem, b) cena ustanowiona na podstawie faktury wystawionej przez eksportera mającego swoją siedzibę w ChRL, c) faktura jest wystawiona bezpośrednio stronie niepowiązanej we Wspólnocie, d) faktura opiewa na kwotę równą lub wyższą niż minimalna cena importowa 120 euro za tonę magnezji spiekanej
NSA wskazał, że do zgłoszenia celnego zostały załączone dokumenty, w tym faktury sprzedaży wystawione przez firmę M. SPA M. Włochy. W oparciu o te faktury z [...] grudnia 2005 r. o numerach [...] i [...] zgłaszający, to jest skarżąca spółka wskazała w zgłoszeniu celnym wartość towaru.
Uwzględniając powyższe uwagi NSA stwierdził, że Sąd I instancji zasadnie zaakceptował stanowisko przedstawione przez organy celne, a wskazujące, że faktury, które zostały przedstawione przy zgłoszeniu celnym nie spełniają podstawowego wymogu określonego w art. 1 ust. 2 lit. b) ww. rozporządzenia, to jest nie są to faktury wystawione przez eksportera mającego swoją siedzibę w Chińskiej Republice Ludowej. Odmienne stanowisko strony wnoszącej skargę kasacyjną jest – według NSA – wynikiem dokonania w tym zakresie własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od tych, które zostały dokonane przez organ celny i trafnie zaakceptowane przez Sąd I instancji. NSA odnosząc się do zawartego w art. 1 ust. 2 lit. b) wymienionego wyżej rozporządzenia sformułowania: "bezpośrednio stronie niepowiązanej we Wspólnocie" uznał, że określenie to odnosi się do podmiotów, które nie są powiązane bezpośrednio z eksportem z Chin oraz są to podmioty będące importerami tych towarów (magnezji spiekanej). Niewątpliwie przy sprzedaży "stronie niepowiązane" należy dokonać rozróżnienia pomiędzy "sprzedażą bezpośrednią" a "sprzedażą pośrednią", które to rozróżnienie ma istotne znaczenie dla ograniczenia ryzyka w zakresie manipulacji cenami. Z treści art. 1 ust. 2 lit. b) ww. rozporządzenia wynika – zdaniem NSA – że chodzi o sprzedaż bezpośrednio stronie niepowiązanej we Wspólnocie. Oznacza to, że sprzedaż pośrednia nie jest objęta hipotezą tego przepisu prawa. Tak więc w sytuacji, gdy sprzedaż nie jest dokonywana bezpośrednio przez eksportera w zainteresowanym kraju (w rozpatrywanej w sprawie w Chinach) importerowi we Wspólnocie, mamy do czynienia ze sprzedażą pośrednią.
NSA przyjął przy tym, że Sąd I instancji trafnie ocenił, iż w rozpatrywanej sprawie mieliśmy do czynienia ze sprzedażą pośrednią, co zadecydowało o niespełnieniu przesłanek umożliwiających korzystanie z przywileju w postaci zerowej stawki cła antydumpingowego na magnezję spiekaną pochodzącą z Chińskiej Republiki Ludowej. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uznania, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez błędne zakwalifikowanie stanu faktycznego jako podlegającego art. 1 ust. 2 lit. c) rozporządzenia, podczas gdy powinien był stan faktyczny zakwalifikować jako podlegający art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia.
Z. "R." S.A. w R., na podstawie art. 285a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniosły skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 75/10, oddalającego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 465/09, zaskarżając wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w całości pod zarzutem rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej poprzez:
- uchybienie obowiązkowi zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ("TSUE") z pytaniem prejudycjalnym zgodnie z art. 267 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ("TFUE") w celu orzeczenia o wykładni art. 1 ust. 1 i ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 z dnia 5 czerwca 2003 r.;
- niepełne przedstawienie ram prawnych sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do niezgodności wyroku z prawem wskutek błędnej wykładni art. 1 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 z dnia 14 lutego 2000 r., nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 z dnia 5 czerwca 2003 r., w zakresie przesłanek zastosowania szczególnej stawki cła antydumpingowego (63,3% ad valorem) i błędnej wykładni tych norm poprzez uznanie, że dla zastosowania stawki cła 0% "faktura wystawiona przez eksportera mającego swoją siedzibę w Chińskiej Republice Ludowej bezpośrednio stronie niepowiązanej we Wspólnocie" oznacza w istocie, iż faktura ta wystawiona powinna być stronie "niepowiązanej we Wspólnocie", którą w ocenie Sądu jest wyłącznie ostateczny importer magnezji spiekanej;
- naruszenie art. 1 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 z dnia 14 lutego 2000 r., nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 z dnia 5 czerwca 2003 r. przez nieuwzględnienie przy wykładni tych przepisów art. 29 ust. 1 i 3 oraz art. art. 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, a także art. 147 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 181 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92, ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny;
- niepełne przedstawienie stanu faktycznego, co w konsekwencji spowodowało jego zniekształcenie oraz nieprawidłowe zastosowanie art. 1 ust. 2 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 z dnia 14 lutego 2000 r., nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 z dnia 5 czerwca 2003 r. w zakresie wystąpienia okoliczności tzw. "pośredniego fakturowania" oraz niedostrzeżenie, że do zgłoszenia celnego z dnia 19 grudnia 2005 r. załączone zostały aż trzy "faktury wystawione przez eksportera mającego swoją siedzibę w Chińskiej Republice Ludowej bezpośrednio stronie niepowiązanej we Wspólnocie", tj. faktury nr [...] z dnia [...] października 2005 r., nr [...] z dnia [...] października 2005 r. oraz faktura frachtowa nr [...] z dnia [...] października 2005 r., wystawiona przez C. CO, a także brak prawidłowej oceny skutków prawnych dołączenia tych dokumentów do ww. zgłoszenia celnego na gruncie art. 1 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 z dnia 14 lutego 2000 r., nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 z dnia 5 czerwca 2003 r. i – wskutek tego – nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów.
Naruszenie wskazanych wyżej przepisów, zdaniem skarżącej spółki, jest oczywiste (rażące) i miało zasadniczy i decydujący wpływ na wynik sprawy i spowodowało niezgodność zaskarżonego orzeczenia z tymi przepisami. Wydanie zaskarżonego wyroku wyrządziło także skarżącej spółce szkodę.
Skarżąca dodatkowo zaskarżyła w całości wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego pod zarzutem naruszenia norm prawa procesowego (krajowego), tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a) i c), art. 133 § 1 i art. 151 oraz art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 120, art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez:
- przedstawienie stanu sprawy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niezgodnie ze stanem rzeczywistym i zaakceptowanie błędnych ustaleń i stanowiska Sądu I instancji, które to uchybienie doprowadziło do niezgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem oraz art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a) i c), art. 133 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 z dnia 14 lutego 2000 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 z dnia 5 czerwca 2003 r. przez błędną wykładnię i w konsekwencji – niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, także prowadzące do niezgodności orzeczenia z prawem.
W związku z powyższym, skarżąca Spółka wniosła o:
* stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 1 marca 2011r., sygn. akt I GSK 75/10,
* uznanie, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z przepisem art. 267 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
* uznanie, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z przepisami prawa wskazanymi w powołanych wyżej podstawach skargi, tj. z art. 1 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 z dnia 14 lutego 2000 r., nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej Chińskiej Republiki Ludowej, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 dnia 5 czerwca 2003 r., a także art. 29 ust. 1 i 3 oraz art. 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, a także art. 147 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 181 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92, ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny,
* uznanie, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z przepisami prawa wskazanymi w powołanych wyżej podstawach skargi, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c), art. 133 § 1 oraz art. 174 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 120, art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a), art. 174 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 2 lit. b) i c) Rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 z dnia 14 lutego 2000 r., nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej, zmienionego Rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 z dnia 5 czerwca 2003 r.,
* zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych,
* rozpoznanie skargi na rozprawie.
Wobec wymogu uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, skarżąca wskazała na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie wydanej w sprawie decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 285a § 3 p.p.s.a., zdanie pierwsze, Od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej.
Stosownie do treści art. 285j p.p.s.a., zdanie pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje tego typu skargi w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw.
Podstawy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego określa przy tym art. 285d p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność orzeczenia z prawem, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda. Podstawą skargi nie mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Uwzględniając powyższe zasady postępowania w sprawach skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, przy ocenie podstaw – na których oparto rozpoznawaną skargę – skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia art. 267 akapit trzeci TFUE, przez uchybienie obowiązkowi zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym, na wstępie stwierdzić trzeba, że zarzut ten – co do zasady, stosownie do treści przytoczonego wyżej art. 285a § 3 p.p.s.a. – dopuszcza możliwość zaskarżenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Merytoryczna ocena zarzutu wymaga przypomnienia, że zgodnie art. 267 TFUE Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów; b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii;
W przypadku gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania.
W przypadku gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału.
Jeżeli takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym dotyczącej osoby pozbawionej wolności, Trybunał stanowi w jak najkrótszym terminie.
Literalne brzmienie akapitu trzeciego przytoczonej regulacji wskazuje na bezwzględny obowiązek skierowania pytania prejudycjalnego do TS, gdy w postępowaniu strona występuje z takim wnioskiem.
Przepis ten potwierdza znaczenie procedury pytań prejudycjalnych dla zapewnienia jednolitej wykładni i stosowania prawa europejskiego i to nie tylko celem ochrony interesów Wspólnoty, ale także dla realizacji uprawnień jednostki. W orzecznictwie TS i doktrynie podkreśla się, że jednolite stosowanie prawa wpływa na jego pewność i daje gwarancję określonych rozstrzygnięć w podobnych sytuacjach. Procedura ta ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia, aby prawo stworzone w Traktacie rzeczywiście pozostało wspólnym prawem. Zadaniem pytań prejudycjalnych jest zapobieganie zróżnicowanej wykładni prawa europejskiego w trakcie jego stosowania przez sądy krajowe i zagwarantowanie, że prawo to będzie miało zawsze ten sam skutek we wszystkich państwach członkowskich.
W praktyce jednakże TS przyjmuje, że łączna interpretacja art. 267 akapit 2 i 3 TFUE prowadzi do wniosku, że sąd ostatniej instancji, przy podejmowaniu decyzji o potrzebie zadania pytania prejudycjalnego, dotyczącego wykładni prawa unijnego, dysponuje taką samą autonomią, jak sądy niższych instancji. Nie jest on zatem zobowiązany do zadania pytania, jeżeli uzna, że dana kwestia nie ma zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Także w doktrynie podkreśla się, iż mimo literalnego brzmienia powołanego wyżej przepisu TS w swojej interpretacji art. 267 TFUE uznał, że intencją ustawodawcy unijnego było tutaj stworzenie możliwości bezpośredniej współpracy pomiędzy sądami krajowymi a Trybunałem Sprawiedliwości, w ramach której stronom postępowania nie przysługuje inicjatywa, a jedynie prawo przedstawienia swojego stanowiska. Wyklucza to wiążący skutek wniosku stron o zadanie pytania prejudycjalnego. To sąd krajowy, prowadzący postępowanie, samodzielnie podejmuje decyzję, czy orzeczenie dotyczące ważności lub wykładni prawa unijnego jest niezbędne dla rozstrzygnięcia sporu głównego. Nawet więc sąd ostatniej instancji nie musi zatem zwracać się do TS, jeżeli orzeczenie prejudycjalne nie miałoby znaczenia dla sprawy.
Ponadto od reguły określonej w art. 267 akapit 3 TFUE istnieją dwa zasadnicze wyjątki umożliwiające sądowi ostatniej instancji rezygnację z zadania pytania prejudycjalnego, pomimo występowania w danym postępowaniu zagadnienia prawnego z zakresu prawa unijnego. Zostały one sformułowane w orzecznictwie TS w postaci tzw. doktryn acte clair oraz acte éclairé. Zgodnie doktryną acte éclairé sąd, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa krajowego, nie jest zobowiązany do zwrócenia się z pytaniem do TS, jeżeli kwestia będąca przedmiotem wątpliwości została już wyjaśniona we wcześniejszym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości. Z kolei według doktryny acte clair obowiązek zadania pytania prejudycjalnego przez sąd ostatniej instancji nie ma zastosowania w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia przepisu prawa europejskiego jest tak oczywista, że nie budzi żadnych racjonalnych wątpliwości.
(v. Agnieszka Kastelik-Smaza - Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej a ochrona praw jednostki.; Oficyna 2010 – i powołane tam orzeczenia w tym m.in. wyrok TS w sprawie Costa v. E.N.E.L. z dnia 15 lipca 1964 r., 6/64; wyrok TS w sprawie Rheinmühlen z dnia 16 stycznia 1974 r., 166/73; wyrok TS w sprawie CILFIT z dnia 6 października 1982 r., 283/81, wyrok TS sprawie Adeneler i in. v. Ellinikos Organismos Galaktos (ELOG) z dnia 4 lipca 2006 r. C – 212/04).
W rozpoznawanej sprawie zarzut rażącego naruszenia art. 267 akapit trzeci TFUE dotyczył uchybienia obowiązkowi zwrócenia się przez NSA do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym o wykładnię art. 1 ust. 1 i ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 z dnia 14 lutego 2000 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 986/2003 z dnia 5 czerwca 2003 r.
Art. 1 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że Ostateczne cło antydumpingowe zostaje niniejszym nałożone na przywóz magnezji całkowicie wypalonej pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej, oznaczonej kodem CN 2519 90 30. Stosownie zaś do ust. 2 ww. aktu Kwota cła antydumpingowego jest równa: b) zero, jeżeli cena netto franco granica Wspólnoty, przed ocleniem, jest ustanowiona na podstawie faktury wystawionej przez eksportera mającego swoją siedzibę w Chińskiej Republice Ludowej bezpośrednio stronie niepowiązanej we Wspólnocie i równa lub wyższa niż minimalna cena importowa 120 EUR za tonę (dodatkowy kod Taric A439); c) równa stawce ad valorem w wysokości 63,3 % we wszystkich innych przypadkach nieobjętych lit. a) i b) powyżej (dodatkowy kod Taric A999).
W oparciu o całokształt sprawy stwierdzić należy że, mimo iż zarzutem objęto art. 1 ust. 1 i 2 lit. b) i c) ww. rozporządzenia zmieniającego – wątpliwość interpretacyjna strony skarżącej w istocie sprowadzała się prawidłowości odczytania kiedy – w rozumieniu ww. art. 1 ust. 2 lit. b) – mamy do czynienia z fakturą wystawioną przez eksportera mającego swoją siedzibę w Chińskiej Republice Ludowej bezpośrednio stronie niepowiązanej we Wspólnocie, co uprawnia do zastosowania zerowego cła antydumpingowego.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż z treści przytoczonego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że dla zastosowania zerowej stawki cła antydumpingowego na przywóz magnezji spiekanej pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej koniecznym było kumulatywne spełnienie następujących przesłanek: a) cena netto franco granica Wspólnoty przed ocleniem, b) cena ustanowiona na podstawie faktury wystawionej przez eksportera mającego swoją siedzibę w ChRL, c) faktura jest wystawiona bezpośrednio stronie niepowiązanej we Wspólnocie, d) faktura opiewa na kwotę równą lub wyższą niż minimalna cena importowa 120 euro za tonę magnezji spiekanej.
Jak więc widać dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny interpretacja przesłanek koniecznych do spełnienia celem zastosowania zerowej stawki cła została oparta na literalnym brzmieniu przepisu.
Z kolei, co do wykładni pojęć "sprzedaż bezpośrednia" i "sprzedaż pośrednia", należy zauważyć, że rozporządzenie Rady (WE) nr 986/2003 zmieniające rozporządzenie (WE) nr 360/2000 w pkt. C ppkt. 21 zawiera definicje tych pojęć. Według powołanych uregulowań sprzedażą bezpośrednią jest sprzedaż między importerem we Wspólnocie a eksporterem w danym kraju, sprzedaż pośrednia zaś to sprzedaż niedokonywana bezpośrednio przez eksportera w danym kraju importerowi we Wspólnocie. W części wstępnej ww. rozporządzenia wyjaśniono też (v. pkt 23), że rozróżnienie sprzedaży bezpośredniej i pośredniej uzasadnione jest koniecznością ograniczenia ryzyka manipulacji cenami.
Fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę zakończoną zaskarżonym wyrokiem oparł się na literalnym brzmieniu przepisu i definicjach zawartych w unijnym rozporządzeniu, oznacza, iż wykładnia przepisu prawa europejskiego nie budziła wątpliwości. W ocenie składu orzekającego brak w obecnie rozpoznawanej sprawie przekonujących argumentów, że takie racjonalne wątpliwości istniały. W konsekwencji uznać należy, iż wystąpiły okoliczności wyłączające obowiązek sądu zwrócenia się w omawianym zakresie z pytaniem prejudycjalnym.
Dodatkowo zauważyć wypada też, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż powodem odmowy zastosowania zerowej stawki celnej było ustalenie, że faktury przedstawione wraz ze zgłoszeniem celnym – jako niewystawione przez eksportera mającego siedzibę w ChRL – nie spełniały wymogu określonego art. 1 ust. 2 lit. b) ww. rozporządzenia. Oznacza to, że istota sporu sprowadzała się nie tyle do wykładni powołanego przepisu, co do prawidłowości ustaleń faktycznych, a w konsekwencji prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Z tego punktu widzenia orzeczenie prejudycjalne w kwestii wykładni wskazanego przepisu nie miałoby rozstrzygającego znaczenia dla sprawy.
Poza sporem, w rozpoznawanym przypadku, Naczelny Sąd Administracyjny nie wydał formalnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku zgłoszonego przez stronę. Motywy nieuwzględnienia tego wniosku nie zostały też przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Uchybienia w tym zakresie mają jednak charakter procesowy i nie stanowią naruszania art. 267 TFUE. Możliwość powoływania zarzutów proceduralnych będzie z kolei przedmiotem oceny w dalszej części rozważań.
W konsekwencji dotychczasowych wywodów – wbrew zarzutom skargi – brak podstaw do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok jest niezgodny z prawem wskutek rażącego naruszenia art. 267 akapit trzeci TFUE przez uchybienie obowiązkowi zwrócenia się do TS z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni ww. przepisów.
W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane odnośnie dokonanej przez Sąd wykładni art. 1 ust. 2 lit. b) nie ma też podstaw do stwierdzenia niezgodności z prawem wynikającej z rażącego naruszenia tego przepisu przez błędną jego wykładnię.
Niezgodność z prawem – w rozumieniu art. 285a § 3 p.p.s.a. – stwierdzenie której uzasadnia uwzględnienie skargi (na podstawie art. 285k § 2 p.p.s.a.), rozumieć należy bowiem jako oczywistą i rażącą obrazę prawa, niebudzącą żadnych wątpliwości, mającą elementarny i kwalifikowany charakter, jako szczególnie rażąco błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie prawa, które jest oczywiste, niewymagające głębszej analizy prawniczej, z góry widoczne, będące wynikiem oczywiście błędnej wykładni lub wadliwego zastosowania prawa, co można stwierdzić "na pierwszy rzut oka". Nie oznacza przy tym niezgodności z prawem wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa, choćby a posteriori okazała się nieprawidłowa. W doktrynie podnosi się też, że w reprezentatywnym dla badanego przedmiotu orzeczeniu w sprawie Gerhard Köbler v. Austria (sprawa C-224/01 Gerhard Köbler v. Austria, ECR 2003, s. I-10239) TS wskazał, odwołując się do zasady pewności prawa, że państwo może ponieść odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym tylko wtedy, gdy sąd naruszył prawo w sposób oczywisty. Oczywistość naruszenia należy widzieć bardzo wąsko, bez potrzeby głębszej analizy prawnej (v. B Dauter; Komentarz do art. 285 a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; LEX 2011 – i powołane tam orzecznictwo).
Wykładnia prawa materialnego, przyjęta w zaskarżonym wyroku, nie wskazuje na obrazę prawa w przedstawionym wyżej ujęciu. Tak więc zarzuty sformułowane w pkt 2-3 petitum skargi także nie dają podstaw do jej uwzględnienia.
Niewłaściwe zastosowanie prawa to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
W ocenie składu orzekającego przyjęte przez NSA przy wyrokowaniu ustalenia faktyczne świadczą o tym, że zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 1 ust. 2 lit. c) zmienionego rozporządzenia Rady (WE) nr 360/2000 jest chybiony. Z ustaleń tych wynika bowiem, że odnośnie clonego towaru miała miejsce sprzedaż pośrednia, a przedstawione przy zgłoszeniu celnym faktury nie zostały wystawione przez eksportera mającego siedzibę w ChRL. Niewątpliwie zatem ów stan faktyczny uzasadniał zastosowanie kwoty cła równej stawce ad walorem w wysokości 63,3 % na podstawie ww. przepisu.
Z uzasadnienia omawianego zarzutu wynika zresztą, że strona w istocie zmierza do podważenia stanu faktycznego. Wadliwe zastosowanie ww. przepisu strona wiąże bowiem z zarzutem niedostrzeżenia, że do zgłoszenia celnego faktury wystawione przez eksportera mającego swoja siedzibę w ChRL.
Odnosząc się do powyższego, jak i do dalszych podstaw skargi, zarzucających naruszenie norm procesowych prawa krajowego (wskazanych w pkt 5 petitum skargi), należy przypomnieć, że zgodnie z powołanym na wstępie art. 285d p.p.s.a. skargę można wprawdzie oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jednakże podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub dowodów. Ponadto odnośnie skarg od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązuje zasada, że skarga taka może być wniesiona tylko gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej.
Treść przytoczonych regulacji jednoznacznie wskazuje, że podstawą skargi nie mogą być normy prawa krajowego, ponadto niedopuszczalne jest kwestionowanie dokonanych przez organy administracji publicznej i przyjętych przez sąd administracyjny za podstawę swojego rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych ani też kwestionowanie oceny dowodów dokonanej w toku postępowania sądowego oraz administracyjnego.
W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do czynienia szczegółowych rozważań nad zarzutem naruszenia krajowych norm procesowych, dodatkowo zmierzających do podważenia przyjętego przez NSA przy wydaniu zaskarżonego wyroku stanu faktycznego.
Zgodzić należy się ze skarżącym, że zgodnie z uchwałą z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do kontroli faktów.
Jednakże – jak wskazano w ww. uchwale – zasada ta obowiązuje na mocy art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a zatem w postępowaniu kasacyjnym.
Postępowanie w sprawie skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zawiera regulacje w tym względzie szczególne i ograniczenie podstaw skargi, przewidziane ww. przepisami, jest jednoznaczne.
Z tych wszystkich względów w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem. Skutkuje to koniecznością oddalenia skargi.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 285k § 1 oraz art. 204 pkt 1 w związku z art. 285l p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.