Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 27 października 2005 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Chromicki
Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński (spr.)
Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia 5 grudnia 2002 r. [...] w przedmiocie wymiaru cła postanawia:
- stwierdzić, że w postępowaniu w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania;
- przyznać skarżącemu [...] Spółce z o.o. z siedzibą w Warszawie od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sumę pieniężną w wysokości 2000 zł (dwa tysiące).
Uzasadnienie
"[...]" Spółka z o.o. w Warszawie wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie ze swojej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia 5 grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru cła. Skarżąca zarzucając, że w sprawie doszło do rażącej przewlekłości postępowania, wniosła o zasądzenie na jej rzecz od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł.
Z akt sprawy wynika, że skarga Spółki "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie została wniesiona do dawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w dniu 15 stycznia 2003 r. W dniu 11 sierpnia 2003 r. wpłynęła do akt sprawy odpowiedź na skargę udzielona przez Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie.
Postanowieniem z dnia 3 października 2003 r. sygn. akt I SA/Po 115/03 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu odrzucił skargę Spółki "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z powodu nieuiszczenia uzupełniającego wpisu w zakreślonym terminie, a następnie postanowieniem z dnia 18 listopada 2003 r. przywrócił Spółce termin do uiszczenia wpisu uznając, że skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
W dniu 19 lipca 2004 r. wpłynęło do akt sprawy, adresowane do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismo skarżącej Spółki zawierające prośbę o podanie "...czasokresu niezbędnego oczekiwania, na wyznaczenie rozprawy i rozpoznanie skargi...".
W odpowiedzi na to pismo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, pismem z dnia 19 lipca 2004 r. poinformował skarżącą Spółkę, że sprawy wpływające do tego Sądu są rozpoznawane w kolejności ich zarejestrowania, oraz że z uwagi na bardzo znaczny wpływ skarg okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy wynosi około 2,5 roku.
W kolejnych pismach z dnia 25 lutego 2005 r., 19 lipca 2005 r. i 12 sierpnia 2005 r. pełnomocnik skarżącej Spółki ponownie zwrócił się do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o wyznaczenie rozprawy i rozpoznanie skargi. W odpowiedzi na każde z tych pism skarżąca Spółka została poinformowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w analogiczny sposób, jak uczyniono to w piśmie z dnia 19 lipca 2004 r. Po udzieleniu odpowiedzi na ostatnie pismo z dnia 12 sierpnia 2005 r. sprawa nadal oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. l ust. l ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz.U. Nr 179, poz. 1843, zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania), oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Stosownie do przepisu § 31 ust. l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2003 r. - Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być w zasadzie rozpoznawana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej.
Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznania spraw wynikające, bądź to wprost z przepisów ustaw, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością przez prezesa sądu, na podstawie § 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia oraz tryb uproszczony, o którym mowa w art. 119-122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 1270 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca czterokrotnie występowała o wyznaczenie terminu rozprawy i rozpoznanie sprawy. W okolicznościach tej sprawy oczekiwanie na wyznaczenie terminu rozprawy ponad dwa lata, licząc od daty przedstawienia sądowi odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych, stanowi naruszenie prawa skarżącej do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i to pomimo tego, że przyczyną tej zwłoki był według wyjaśnień Sądu duży wpływ spraw. Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty został pogląd, że o przewlekłości postępowania można mówić, jeżeli czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy w sprawie sądowoadministracyjnej przekracza znacząco 12 miesięcy (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt IOPP 12/05, niepubl.). Zaistniałe w rozpoznawanej sprawie ponad 2,5 krotne przekroczenie tego terminu przemawia za stwierdzeniem, że w tej sprawie doszło do przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 2 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.
Mając na uwadze powyższe względy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i stwierdził, że w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania.
Sąd uwzględnił również żądanie skarżącej Spółki co do przyznania odpowiedniej sumy pieniężnej od Skarbu Państwa, określając tę sumę na kwotę 2000 zł. Sąd miał na uwadze dotychczasowy okres oczekiwania w tej sprawie na wyznaczenie terminu rozprawy.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.