Postanowienie NSA z 5 lutego 2016 r., I GPP 1/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi B. M., P. M., J. O. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I GSK 1946/14 ze skargi kasacyjnej B. M., P. M., J. O., A. C., B. M. (następców prawnych J. M.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1189/14 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Hanna Kamińska sędzia WSA (del.) Mirosław Trzecki

Uzasadnienie

W dniu [...] r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga na przewlekłość postępowania toczącego się przed tut. Sądem pod sygn. akt I GSK 1946/14, złożona przez B. M., P. M., J. O. W treści skargi wniesiono o stwierdzenie w postępowaniu toczącym się przed tut. Sądem naruszenia prawa skarżących do rozpoznania sprawy bez uzasadnionej zwłoki, tj. o stwierdzenie przewlekłości postępowania, której skarga dotyczy, a w razie uwzględnienia skargi:

• przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz każdego skarżącego sumy pieniężnej w wysokości po 10.000 zł na zasadzie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki;
• zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wniesiono również o dopuszczenie przez Sąd dowodu z dokumentów wyszczególnionych w uzasadnieniu skargi, na okoliczności tamże wskazane.

W uzasadnieniu wskazano, że charakter sprawy oraz stopień faktycznej i prawnej zawiłości przemawia za jej szybkim rozpoznaniem. W szczególności, że sprawa była uprzednio rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny, a pozostałe do rozstrzygnięcia kwestie mają charakter uboczny w stosunku do problemu prawnego, wcześniej rozstrzygniętego przez ten Sąd. Wskazano ponadto, że choć z art. 49 ust. 1 Regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007) wynika, iż sprawy powinny być rozpoznane według kolejności wpływu, to pomimo tego tut. Sąd rozpoznawał sprawy, które znacznie później wpłynęły do Sądu niż sprawa niniejsza. Zatem mając na uwadze zasadę rozpoznawania spraw według kolejności należy mieć na względzie, iż sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed sprawą wniesioną wcześniej. W konsekwencji należy uznać, że przedmiotowa sprawa do chwili obecnej powinna zostać rozpoznana.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.) wynika, że strona może wnieść skargę o stwierdzenie, iż w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarga wówczas podlega uwzględnieniu, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 tej ustawy). Dla uwzględnienia skargi konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym oraz, że zwłoka ta jest nieuzasadniona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, oraz postanowienie NSA z 8 maja 2012 r., II FPP 3/12). Na marginesie wskazać należy, iż o naruszeniu jednej z podstawowych zasad postępowania (rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie), określonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP decyduje nie sam upływ czasu, ale nieuzasadnione przewlekanie procesu (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 15 stycznia 2003 r., II AKz 3/03, Wokanda 2004/3/44).

Stosownie do przepisu § 49 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86 poz. 1007; dalej jako uchwała) sprawy wpływające ze środkami odwoławczymi od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych należy rozpoznawać według kolejności ich wpływu do Sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do Sądu wcześniej.

Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające, bądź to wprost z przepisów ustawy, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 49 ust. 2 powołanej uchwały). Wskazać w tym miejscu należy, że skarżący w niniejszym postępowaniu nie złożyli wniosku o wcześniejsze rozpoznanie sprawy z uwagi na jej szczególne okoliczności. Wskazali natomiast, że Naczelny Sąd Administracyjny poza kolejnością rozpoznawał inne sprawy, nie dostrzegając, iż ich rozpoznanie było spowodowane wyjątkowymi okolicznościami wynikającymi bądź z ustawy, bądź z faktu złożenia przez stronę odpowiedniego wniosku w tym zakresie.

W tym miejscu podkreślić ponownie należy, iż z art. 2 ust. 1 ww. ustawy wynika, iż postępowanie przewlekłe to takie, które m. in. trwa dłużej, niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd bada terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty (art. 2 ust. 2). W przepisie tym ustawodawca nie wskazał konkretnego terminu na dokonanie danej czynności. Jak już wskazano, badanie przewlekłości postępowania, w tym terminowości, powinno być dokonane przy uwzględnieniu obiektywnych przesłanek, a nie poprzez wskazanie sztywnego okresu dla dokonania danej czynności.

Jak wynika z akt sprawy skarga kasacyjna skarżących od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1189/14, wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...]r. Przewodniczący Wydziału I Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydał stosowne zarządzenie w celu nadania sprawie biegu w dniu [...]r. Biorąc pod uwagę przedstawione etapy postępowania należy zauważyć, że skarżący wskazując na przewlekłość postępowania przed NSA nie dostrzegli okoliczności, że w chwili obecnej średni okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy w I Wydziale Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi około 18 miesięcy, skarżący jak już wcześniej wspomniano nie złożyli stosowanego wniosku o przyśpieszenie rozpoznania sprawy. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł rozpoznać sprawy poza kolejnością wpływu. Przy odniesieniu okresu oczekiwania skarżącego na rozpoznanie sprawy przed NSA do ww. średniego czasu oczekiwania na rozpoznanie spraw w I Wydziale Izby Gospodarczej NSA, który wynika z liczby wpływających spraw i stosowania - zgodnie z wyżej powoływanymi wymogami prawa – zasady rozpoznawania spraw zgodnie z kolejnością ich wypływu (przy uwzględnieniu ustawowo przewidzianych wyjątków), należy ocenić, że wniosek o stwierdzenie przewlekłości postępowania jest bezzasadny. Czynności Naczelnego Sądu Administracyjnego zmierzające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia były terminowe i prawidłowe, a okresu oczekiwania na wyznaczenie rozprawy, w związku z brakiem uzasadnionego wniosku strony o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji.