Postanowienie NSA z 3 marca 2021 r., I GPP 1/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 3 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi [A.] Sp. z o.o. w W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I GSK 1906/18 ze skargi kasacyjnej [A.] Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2898/16 ze skargi [A.] Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Grzelak przewodniczący
Sędzia NSA Piotr Pietrasz przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski przewodniczący

Uzasadnienie

W skardze z dnia 4 lutego 2021 r. E. Sp. z o.o., reprezentowana przez r.pr. E. N. wniosła o stwierdzenie, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym pod sygn. akt I GSK 1906/18, wszczętym skargą kasacyjną E. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 sygn. akt V SA/Wa 2898/16 oddalającego skargę tej Spółki na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej, nastąpiła przewlekłość postępowania. Skarżący domagał się ponadto przyznania od Skarbu Państwa kwoty 20.000,00 zł oraz o wydanie zaleceń sądowi rozpoznającemu sprawę do niezwłocznego podjęcia czynności w sprawie, w tym wyznaczenia rozprawy w pierwszym, możliwym dostępnym terminie. Ponadto wniosła o zwrócenie E. Sp. z o.o. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczonej opłaty od skargi na przewlekłość postępowania w kwocie 200 zł..

Skarżąca Spółka wskazała, że w dniu 26 stycznia 2018 r. wniosła za pośrednictwem WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o jej rozpoznanie na rozprawie. W związku z czym sprawa została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zarejestrowana pod sygnaturą I GSK 1906/18. Następnie w dniu [...] kwietnia 2018 r. skarżąca uzupełniła brak formalny skargi kasacyjnej poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W dniu 7 sierpnia 2018 r. skarżąca Spółka przedłożyła do NSA replikę na odpowiedź MR na skargę kasacyjną.

Od dnia wpływu niniejszej sprawy do NSA i jej zarejestrowaniu minęło 3 lata. Od dnia złożenia repliki na odpowiedź na skargę kasacyjną do dnia złożenia skargi na przewlekłość minęły 2 lata 5 miesięcy i 28 dni.

Skarżąca Spółka wskazała, że określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania miała na uwadze nie tylko wydłużony czas trwania postępowania ale i rodzaj sprawy. Przewlekłość postępowania ma znaczenie dla skarżącej ponieważ postępowanie dotyczy potencjalnego zwrotu przez skarżącą kwoty w wysokości 1 625.000,00 zł wraz z odsetkami.

Ponadto skarżąca wskazała, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga E. Spółki z o.o. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75; dalej jako: "ustawa") skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania, może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Nadmienić trzeba, że ustawa w art. 1 ust. 3 odwołuje się do ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. poz. 284 ze zm.), gdzie w art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze ustanowiono prawo każdego człowieka do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą (...). Co do istoty treść tego konwencyjnego prawa człowieka pokrywa się z normą wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Stosownie do art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Jak wynika z przepisów § 26 ust. 1 - 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - regulaminu Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z dnia 6 lipca 2020 r., poz. 1202; dalej: Regulamin NSA), przewodniczący wydziału, w drodze zarządzenia o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem przypadków określonych w § 26 ust. 2 pkt 1 - 12 (do żadnej z tych kategorii sprawa skarżącego nie należy). Przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego w składzie jednego sędziego wskazuje sędziego sprawozdawcę zgodnie z ustalonym planem posiedzeń i przydziela sprawy. Prezes Izby może w uzasadnionym przypadku zarządzić rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów (§ 26 ust. 5 regulaminu). Wskazać ponadto należy, że zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu obowiązuje również wojewódzkie sądy administracyjne – zobacz § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. poz. 1177).

Z treści przepisów wynika zatem, że dla zbadania zasadności tego rodzaju skargi niezbędne jest dokonanie oceny, czy zwłoka w rozpoznaniu sprawy wystąpiła, czy jest ona nieuzasadniona oraz czy związana jest z działaniem lub brakiem działania sądu.

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 cyt. ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że ustawodawca za przewlekłe uznał takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Należy jednak równocześnie zaznaczyć, iż jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, to już tylko ten fakt nie oznacza, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2011 r. o sygn. akt II OPP 27/11, z dnia 25 lipca 2013 r. o sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 7 marca 2014 r. o sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 3 października 2014 r. o sygn. akt I OPP 101/14; wymienione orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarga kasacyjna E. Sp. z o.o. z dnia 26 stycznia 2018 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r. oznaczonego sygn. akt V SA/Wa 2898/16 wraz z aktami sprawy została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przez Zastępcę Przewodniczącego Wydziału V WSA w Warszawie w dniu 8 marca 2018 r., a do NSA wpłynęła 9 marca 2018 r. i w 12 marca 2018 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Gospodarczej NSA wydał zarządzenie o rejestracji przedmiotowej skargi kasacyjnej i skierowaniu jej do rozpoznania według kolejności wpływu oraz wydał zarządzenie o zwróceniu się do skarżącej Spółki w celu usunięcia dostrzeżonych braków poprzez wezwanie od uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Termin rozpatrzenia sprawy ze skargi kasacyjnej złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Izby Gospodarczej, który wyznaczony jest liczbą złożonych skarg kasacyjnych w Wydziale I Izby Gospodarczej NSA oscyluje od 36 do 42 miesięcy. Skarga kasacyjna E. Sp. z o.o. została zarejestrowana pod sygn. akt I GSK 1906/18 w dniu 12 marca 2018 r. Od momentu jej rejestracji do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA minęły 2 lata i niecałe 11 miesięcy. Powyższe nie może wszakże uzasadniać zarzutu przewlekłości postępowania, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, bowiem sąd kasacyjny nie dopatrzył się nieuzasadnionej zwłoki.

Naczelny Sąd Administracyjny nie przeczy argumentacji skarżącego, że sprawa zainicjowana jego skargą kasacyjną ma dla niego istotne znaczenie ponieważ dotyczy potencjalnego zwrotu przez skarżącą kwoty w wysokości 1 625.000,00 zł wraz z odsetkami. Argumentacja ta nie może jednak uzasadniać zarzucanej w skardze przewlekłości postępowania w tej sprawie, natomiast podlegałaby ewentualnej ocenie, gdyby skarżąca – właśnie ze względu na wagę swojej, indywidualnej sprawy – wystąpiła z wnioskiem o jej rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny poza kolejnością wpływu. Właściwym organem do rozpoznania takiego wniosku w niniejszej sprawie jest Prezes Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy ze względu na wyjątkowe okoliczności danej sprawy uzna to za uzasadnione (§26 ust. 5 Regulaminu NSA).

Wskazać jeszcze należy, że ewentualne uwzględnienie wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a więc rozpoznanie jej poza kolejnością wynikającą z przepisów wyżej wskazanych nie może naruszać przyjętej art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równego traktowania wobec prawa. Powyższa zasada nie doznaje uszczerbku, gdy w wyniku szczególnych, podnoszonych przez wnioskującego o przyspieszenie rozpoznania sprawy okoliczności sprawa zostanie rozpoznana z wyprzedzeniem innych spraw wniesionych do sądu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy postanowił jak w sentencji.