Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 9 listopada 2005 r.
Naczelny Sąd Administracyjny W składzie:
Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Drachal
Sędziowie NSA: Rafał Batorowicz (spr.)
Kazimierz Jarząbek
Po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2005r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi K. T. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt III SA/GL 757/04 ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 30 sierpnia 2002r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych postanawia:
oddalić skargę
I GPP 3/05
K. T. wniósł skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Podnosił, że w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygnaturze I S.A./GL 757/04 zachodziła bezczynność Sądu po zwrocie akt przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 15 lipca 2004 r. uchylił wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z 14 listopada 2003 r. i przekazał sprawę WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Domagał się: stwierdzenia, że postępowanie toczy się przewlekle; zasądzenia na jego rzecz kwoty 3000 zł; zalecenia WSA w Gliwicach aby wydał wyrok w terminie dwóch miesięcy.
Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyjaśnił, że przyczyną niewyznaczenia terminu rozprawy było omyłkowe umieszczenie akt w grupie oczekujących na wyznaczenie terminu.
Z akt sprawy wynikało, że skarga K. T. wpłynęła 4 października 2002 r. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji zakończyło się wyrokiem z dnia 14 listopada 2003 r. W dniu 15 lipca 2004 r. Naczelny Sad Administracyjny uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Akta sprawy wpłynęły do WSA w Gliwicach 2 sierpnia 2004 r. 19 września 2005 r. przeprowadzono losowanie celem wyznaczenia składu orzekającego, a zarządzeniem z tej samej daty wyznaczono termin rozprawy na dzień 14 listopada 2005 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.2ust.l ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. nr 179 poz. 1843) naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zachodzi wtedy, gdy postępowanie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Według art.2 ust.2 tejże ustawy podstawowym kryterium jakim winien się kierować sąd rozpoznający skargę jest ocena terminowości i prawidłowości czynności podjętych celem wydania rozstrzygnięcia.
Skarga w sprawie niniejszej dotyczyła okresu liczonego od chwili zwrotu akt przez Naczelny Sąd Administracyjny po uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Czynności wojewódzkiego sądu administracyjnego w tym okresie winny sprowadzać się do przeprowadzenia losowania celem wyznaczenia składu orzekającego oraz ewentualnego wyznaczenia rozprawy.
Z treści par.28 ust. l rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r.- Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. nr 169 poz. 1646) wynika,że termin przeprowadzenia losowania winien być wyznaczony niezwłocznie. Wyznaczenie terminu losowania po upływie ponad roku od zwrotu akt przez sąd drugiej instancji naruszało tę regułę.
Stosownie do par.31 ust. l regulaminu... sprawy rozpoznaje się według kolejności ich wpływu. Brak podstaw do przyjęcia by za datę wpływu sprawy, w której doszło do przekazania do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej instancji uznawać dzień zwrotu akt przez Naczelny Sąd Administracyjny a nie dzień wpływu skargi. Aczkolwiek w par.56 ust. l zarządzenia nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie ustalania zasad biurowości w sądach administracyjnych przewidziano rejestrowanie pod nowym numerem porządkowym spraw przekazanych do ponownego rozpoznania, to czynność taka o ściśle technicznym charakterze pozostaje bez związku z określeniem daty wpływu sprawy jaką jest dzień złożenia skargi, to jest chwila, z którą przepisy postępowania sądowoadministracyjnego wiążą powstanie stanu zawiśnięcia sprawy przed sądem. Wobec tego porównując daty wpływu spraw rzutujące na kolejność rozpoznania odnieść się należało do momentu wpływu skargi i mieć na względzie, że kolejność wpływu uzasadniała poprzednie rozpoznanie sprawy jeszcze w 2003 r. kiedy to wydano uchylony później wyrok.
W opisanych okolicznościach nie budziło wątpliwości, że w okresie rozpoczętym dniem zwrotu akt przez NSA a zakończonym wyznaczeniem i przeprowadzeniem losowania brak było nakazanych prawem czynności sądu. Powstaje jednak problem czy w każdym przypadku braku czynności sądu okres bezczynności odpowiada temu o jakim mowa w art.2 ust. l ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. i którego zaistnienie powoduje skutki wymienione w art.12 ust.2-4 tej ustawy.
Poszukując odpowiedzi na to pytanie w pierwszej kolejności zważyć należy, że ustawodawca określił bardzo poważne skutki bezczynności sądu. Obok możności stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność, zalecania podjęcia czynności i zasądzenia sumy pieniężnej ustawodawca w art.15 ust.1 i 2 ustawy przewidział możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przed sądem powszechnym związanym orzeczeniem w przedmiocie stwierdzenia przewlekłości postępowania. Powstanie tak poważnych skutków musi być następstwem poważnych przyczyn to jest bezczynnością czy zwłoką sądu o znaczeniu szczególnie istotnym dla możności osiągnięcia celu wydania rozstrzygnięcia bez negatywnie ocenianej zwłoki.
W omawianej ustawie brak uregulowań wprost określających długotrwałość bezczynności uzasadniającej uznanie, że doszło do naruszenia prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Istotną wskazówkę zawiera art.14 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. wyłączający dopuszczalność ponawiania skargi przed upływem 12 miesięcy od rozpoznania poprzedniej, w tym zasadnej. Ustawodawca zatem założył, że dopiero bezczynność dłuższa niż 12 miesięcy może być rozważana jako nieuzasadniona zwłoka.
Rzeczpospolita Polska jest stroną Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. nr 61,poz.284 ze zm.). Z aktem tym omawiana ustawą z 17 czerwca 2004 r. powiązana jest treścią art.
- Art.6 Konwencji gwarantuje między innymi prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie zdefiniowano jednoznacznie pojęcia "rozsądny termin", wielokrotnie natomiast wskazywano na konieczność oceny okoliczności dotyczących konkretnej sprawy(np. wyrok z 27 czerwca 2000r.,Fryndłer v. France, 30979/96). Z tego punktu widzenia zważyć należy, że tok postępowania wszczętego w październiku 2002r. do sierpnia 2004r. nie budzi zastrzeżeń. Nadto, gdyby nawet niezwłocznie przeprowadzono losowanie i wydano zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy to przy zachowaniu niezbędnego toku czynności rozprawa nie mogłaby odbyć się wcześniej niż na przełomie września i października 2004 r.
Ta ostatnia okoliczność sprawia, że na ocenę nieuzasadnionego opóźnienia realnie wpływa okres bezczynności krótszy niż 12 miesięcy. Prawdopodobne pozostaje zakończenie sprawy w 2005 r. to jest w granicach 3 lat i 2 miesięcy, co biorąc pod uwagę fakt wniesienia i rozpoznania skargi kasacyjnej oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie stanowi zagrożenia dla rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.
Z wymienionych powodów oddalono skargę na podstawie Art.12 ust. l wskazywanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.