Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 kwietnia 2006 r. I. S., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" Firma Handlowa, wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
Na podstawie art. 2 ust 1 w związku z art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843) skarżąca wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. akt III SA/Po 490/04 oraz o zalecenie temu sądowi rozpoznania sprawy w określonym terminie i zasądzenie od Skarbu Państwa na jej rzecz kwoty dziesięciu tysięcy złotych oraz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w dniu 2 sierpnia 2004 r. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2004 r. utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i o określeniu kwoty długu celnego. Pismem z dnia 6 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi, a skarżąca uczyniła to w ciągu 7 dni od otrzymania wezwania. Od tego czasu Sąd nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy.
Zdaniem skarżącej, sprawa nie jest szczególnie zawiła ani pod względem faktycznym ani prawnym. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu ograniczy się do badania, czy w toku postępowania celnego nie doszło do naruszenia przez organ celny zasad ustalania wartości celnej towaru oraz czy ekspertyza, sporządzona dla potrzeb tego postępowania przez Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, mogła stanowić podstawę dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawidłowości dokonanego przez skarżącą zgłoszenia celnego.
W ocenie skarżącej, bezczynność Sądu stanowi naruszenie zasady szybkości postępowania określonej w art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.), jak również prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Ponadto, przy ocenie, czy na gruncie stanu faktycznego sprawy doszło do naruszenia prawa strony należy brać pod uwagę dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczący stosowania art. 6 ust. 1 Konwencji z 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284). W konsekwencji trwające kilkanaście miesięcy oczekiwanie na podjęcie przez sąd czynności w sprawie nie może być usprawiedliwione przyjętą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą rozpatrywania spraw według kolejności wpływu. Tak długi okres czasu przekracza bowiem przeciętny czas oczekiwania jaki należałoby uznać za dopuszczalny w prawidłowo funkcjonującym sądzie.
Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że przedłużające się postępowanie sądowo-administracyjne przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu wywołuje bezpośredni wpływ na jej sytuację prawną i finansową. Po pierwsze, cały czas biegną odsetki od tej części kwoty długu celnego określonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2003 r. (utrzymaną następnie w mocy decyzją Dyrektora Izby z dnia 9 czerwca 2004 r.), która nie została pokryta ze złożonego przez skarżącą zabezpieczenia na pokrycie należności celnych. Ponadto wynik postępowania sądowo-administracyjnego wszczętego wniesioną przez skarżącą skargą z dnia 2 sierpnia 2004 r. wywoła bezpośredni wpływ na jej sytuację w toku postępowania podatkowego dotyczącego określenia kwoty podatku od towarów i usług od towarów dopuszczonych do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego SAD [...] z dnia 27 maja 2002 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na mocy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w jej sprawie miała miejsce przewlekłość postępowania spowodowana działaniem lub bezczynnością sądu. Konieczną przesłanką uwzględnienia skargi jest ustalenie, że postępowanie w tej sprawie trwa dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy przy tym ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty, uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy).
Zasady kolejności rozstrzygania spraw uregulowane są w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646). Zgodnie z § 31 ust. 1 rozporządzenia, sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Liczba spraw wniesionych do sądu determinuje zatem okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Rozporządzenie przewiduje wprawdzie możliwość zarządzenia rozpoznania sprawy poza kolejnością przez prezesa sądu, ale w sprawie skarżąca z tej możliwości nie skorzystała i nie wystąpiła z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Podobnie zresztą skarżąca nie wnosiła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, o którym mowa w art. 119 - 122 p.p.s.a.
Niniejsza sprawa rozpatrywana była w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu. Wysoki wpływ spraw w Wydziale III przesądza o tym, że w chwili obecnej są wyznaczane do rozpoznania sprawy wniesione w 2004 r. Wpływ spraw przekraczający możliwość ich rozpoznawania przez sąd na bieżąco nie może być jednak przesłanką usprawiedliwiającą kilkunastomiesięczną zwłokę w rozpoznaniu sprawy. Należy więc uznać, że nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. W utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty został pogląd, że o przewlekłości postępowania można mówić, jeżeli czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy w sprawie sądowoadministracyjnej przekracza znacząco 12 miesięcy (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt I OPP 12/05). Zaistniałe w rozpoznawanej sprawie znaczne przekroczenie tego terminu przemawia za stwierdzeniem, że w tej sprawie doszło do przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 2 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i stwierdził, że w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania oraz uwzględnił żądanie skarżącej co do przyznania sumy pieniężnej od Skarbu Państwa, przyznając jej kwotę 500 zł. Sąd miał w szczególności na uwadze przede wszystkim fakt niewystąpienia przez stronę z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu lub w trybie uproszczonym oraz fakt, że dzień nadania skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki był jednocześnie dniem wykonania zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 12 ust 2 i 4 powołanej wyżej ustawy Sąd orzekł, jak w sentencji. W chwili orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny termin rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu był już wyznaczony, w związku z czym Sąd uznał żądanie zalecenia rozpoznania sprawy w określonym terminie za bezprzedmiotowe.