Postanowienie NSA z 26 maja 2020 r., I GPP 5/20

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi C. T. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1149/13 ze skargi C. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Sędzia NSA Piotr Pietrasz przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Małgorzata Grzelak przewodniczący
Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda przewodniczący

Uzasadnienie

W piśmie z dnia 13 grudnia 2012 r. C. T. (dalej: Skarżący) wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Sz 77/13 i zakończona wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r. oddalającym skargę. Następnie pismem z dnia 7 października 2013 r. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem sądowym. Postanowieniem z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1149/13 Sąd odrzucił ww. wniosek Skarżącego.

Sąd odrzucił także postanowieniem z dnia 13 czerwca 2016 r. wniosek Skarżącego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 11 września 2014 r. Z kolei postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. odrzucił zażalenie Skarżącego na postanowienie z dnia 13 czerwca 2016 r.

Pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. C. T.wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed WSA w Szczecinie. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. akt I GPP 1/19 NSA odrzucił skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z dnia 25 lipca 2019 r. C. T. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie, sygn. akt I SAB/Sz 1149/13 w sprawie ze skargi C. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego. Skargę przesłał w formie elektronicznej "pdf" na adres [email protected].

W skardze na przewlekłość Skarżący wskazał, że: "w związku z długotrwałym dyskryminowaniem mnie w tej sprawie, przewlekaniem jej, bezzasadnym mnożeniem procedur i udawaniem fikcyjnego prowadzenia sprawy, żądam stwierdzenia rażącej przewlekłości i bezczynności, uchylania się od rozpatrzenia stawianych zarzutów i żądam wypłacenia mi stosownego zadośćuczynienia". Wskazał, że "sprawa ciągnie się od 2015 r., a tak naprawdę od 2012 r. i nie widać żadnego rozstrzygnięcia na temat".

Zarządzeniem z dnia 14 października 2019 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Szczecinie wezwał C. T. do podpisania pisma z dnia 25 lipca 2019 r. lub nadesłania własnoręcznie podpisanego ww. pisma w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia, z uwagi na przesłanie ww. pisma drogą mailową.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania ma na celu realizację wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Skorzystanie z tego środka prawnego jest jednak uzależnione od spełnienia określonych wymogów formalnych. Zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75), skargę uregulowaną w tym przepisie wnosi się w toku postępowania w sprawie. Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania jest dopuszczalna jedynie w toku postępowania w sprawie, której dotyczy, bowiem zasadniczym celem skargi na przewlekłość postępowania jest usunięcie stanu przewlekłości i spowodowanie rozpoznania toczącej się sprawy.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I OPP 84/11 (LEX nr 1103980), przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki są środkiem egzekwowania konstytucyjnego prawa każdego do rozpoznania jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, prawa do osądzenia tej sprawy, którą wniesie pod sąd. Tak, więc nie mogą służyć jako swoisty środek odwoławczy, którym strona będzie mogła zainicjować bądź też wszcząć postępowanie w sprawie. Skarga na przewlekłość postępowania stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą niezasadnie przedłużającemu się postępowaniu sądowemu. Jest, zatem środkiem prawnym egzekwującym rozpoznanie sprawy przez sąd - jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie sprawnego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2011 r., I OPP 50/11, LEX nr 852830). Skarga na przewlekłość postępowania ma zapewnić szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu, a więc spełni swoją rolę jedynie wtedy, gdy zostanie wniesiona w toku postępowania.

Dodatkowo podnieść należy, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 wyżej powołanej ustawy, skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających to żądanie. Skarżący powinien, zatem w uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazać, w czym dopatruje się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu jego sprawy. Jego obowiązkiem jest precyzyjnie wskazać na konkretne działania bądź zaniechania sądu rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do zwłoki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2008 r. sygn. akt II OPP 19/08, Lex nr 494357). Skargę niespełniającą tego wymagania Sąd odrzuca bez wzywania do uzupełnienia braków, (art. 9 ust. 1 tej ustawy).

W rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że skarga T. z dnia 25 lipca 2019 r. na przewlekłość postępowania przesłana elektronicznie w formie "pdf" na adres [email protected], nie spełnia wymagania pisma procesowego ponieważ nie została podpisana w sposób określony w przepisach prawa.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego. W myśl art. 8 ust. 2 ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek skargi sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Stosownie do art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Jeżeli we wniesionym przez stronę zażaleniu nie dochowano warunków formalnych, wówczas na podstawie art. 49 § 1p.p.s.a. przewodniczący wzywa stronę o ich uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W myśl art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepisy odnoszące się do braków formalnych zażalenia dotyczą również skargi na przewlekłość postępowania.

Z uwagi na brak formalny skargi na przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie, WSA w Szczecinie zarządzeniem z dnia 14 października 2019 r. wezwał skarżącego C. T. do podpisania własnoręcznie pisma z dnia 25 lipca 2019 r. w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 16 października 2019 r. (k. 616 akt sądowych). Pomimo upływu zakreślonego terminu Skarżący nie podpisał skargi ani nie nadesłał własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi. W dniu 22 października 2019 r. przesłał pismo zatytułowane "zażalenie i skarga" za pośrednictwem poczty elektronicznej w formie "pdf" na adres [email protected], które również zawierało braki formalne.

Należy zauważyć, że skargę na przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie złożono w dniu 25 lipca 2019 r. tj. po dniu 31 maja 2019 r., kiedy to wszedł w życie art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2014, poz. 183 ze zm.). Na mocy tego przepisu dopuszczono możliwość wnoszenia pism do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego podpisanych przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a.). Pismo do sądu administracyjnego można wnieść w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu (art. 12b p.p.s.a.). Elektroniczna skrzynka podawcza sądu jest zlokalizowana na elektronicznej platformie usługi administracji publicznej (ePUAP). W celu wniesienia takiego pisma do sądu strona powinna posiadać konto na platformie ePUAP. Należy podkreślić, że pisma wysłane na adres elektroniczny sądu (adres e-mail), czyli z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej sądu, nie wywołuje skutków prawnych, które ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże ze złożeniem pisma procesowego.

Należy podkreślić, że w dniu 25 lipca 2019 r. nie było możliwe skuteczne wniesienie pisma na adres elektroniczny sądu (adres e-mail) niezawierającego ani kwalifikowanego podpisu elektronicznego ani podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP, z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej WSA w Szczecinie. Należy podkreślić, że skarga wniesiona na przewlekłość pismem z dnia 25 lipca 2019 r. inicjuje zupełnie nowe postępowanie regulowane przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki. W konsekwencji nie mają tu zastosowania przepisy przejściowe tj. art. 5 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym "do postępowań prowadzonych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że:

1. w postępowaniach tych strona może dokonać wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wykorzystywanego przez sąd do obsługi doręczeń oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej;
2. do pierwszego pisma wniesionego przez stronę w danej sprawie po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 46 § 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Ponadto zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw: 1. Do postępowań prowadzonych na podstawie przepisów ustaw zmienianych w art. 2 i art. 3, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

2. Do postępowań prowadzonych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 4, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego przepisu, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że w postępowaniach tych strona może dokonać wyboru wnoszenia pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wykorzystywanego przez sąd do obsługi doręczeń oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Powyższe wskazuje zatem, że dotychczasowy reżim postępowania stosuje się do postępowań wszczętych przed 31 maja 2019 r., nowe zasady zaś do postępowań wszczętych od tej daty. W związku z tym, że postępowanie zainicjowane skargą w tej sprawie wszczęte zostało po dniu 31 maja 2019 r. tj. w dniu 25 lipca 2019 r., Skarżący prawidłowo został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez jej własnoręczne podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178, art. 197 § 2 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy i art. 9 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki odrzucił skargę na przewlekłość postępowania.