Uzasadnienie
Postanowieniem z 28 lutego 2011 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 8/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącej spółki akcyjnej E. K. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podniósł, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli organ ten nie dopełnił czynności określonych w art. 36 Kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji.
Zgodnie zaś art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lit. a/ p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma zatem na celu spowodowanie wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, Sąd bierze pod rozwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umarzając postępowanie powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r. sygn. I OPS 6/08, która stwierdza, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lit. a/ p.p.s.a. - organ ten wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, a tak też było w tym przypadku (organ 20 grudnia 2010 r., wydał żądaną decyzję).
Dyrektor Izby Celnej w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości omówionego wyżej postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Organ zarzucił Sądowi:
1/ naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez umorzenie postępowania pomimo niezaistnienia do niego przesłanek, 2/ art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 oraz w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 54 § 1 i § 3 p.p.s.a. i wadliwe przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, w konsekwencji przyjęcie, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. została wydana po wniesieniu skargi na bezczynność tego organu, 3/ art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 i w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. poprzez zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz skarżącej spółki akcyjnej E. K. kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. K. S.A. stwierdziła, iż wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienie odpowiada prawu, jak również nie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania jest zasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny umarzając postępowanie oparł swoje rozstrzygnięcie w zasadniczej części na błędnych ustaleniach faktycznych oraz dokonał nieprawidłowego zastosowania uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, zgodnie z którą postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Okoliczność, że przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia jest wystarczającym powodem, dla którego należy umorzyć postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ w wyniku wniesienia skargi na bezczynność, organ wyda żądany akt lub dokona wnioskowanej czynności.
Powyższa argumentacja dotyczy jednak stanu faktycznego, w którym po wszczęciu postępowania organ, aby nie pozostawać dłużej w bezczynności wydaje decyzję, której dotyczyła skarga na bezczynność.
W rozpatrywanym przez Sąd przypadku, Dyrektor Izby Celnej w W. wydał decyzję ([...] grudnia 2010 r.) zanim jeszcze otrzymał skargę na bezczynność ([...] grudnia 2010 r.). W związku z tym nie ma do niego zastosowania ww. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ przesłanką zawartego w niej rozstrzygnięcia jest inny stan faktyczny.
Do wszczęcia postępowania na skutek wniesienia skargi dochodzi z dniem doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Z tym momentem organ administracyjny staje się stroną postępowania i ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na skargę oraz przesłania do sądu skargi i akt sprawy. Ponadto, z dniem doręczenia skargi organowi powstaje jego uprawnienie do dokonania autokontroli zaskarżonego działania lub bezczynności. Autokontrola, zgodnie z art 54 § 3 p.p.s.a., polega na uwzględnieniu w całości skargi do dnia rozpoczęcia rozprawy przez organ, którego to działanie lub bezczynność zaskarżono.
W świetle przedstawionego stanu faktycznego nie można więc mówić o tej instytucji. Organ wydał decyzję zanim dowiedział się o złożonej skardze, tj. [...] grudnia 2010 r. Nie mógł więc, jak to wynika z istoty autokontroli, "skontrolować swych działań".
W razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. skarżący ma możność ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 201 § 1 p.p.s.a.). W związku z tym, ze względu na brak przesłanek do umorzenia postępowania, a w szczególności możliwości autokontroli, należy uznać trafność określonego w skardze kasacyjnej zarzutu o niezasadności nałożenia na Dyrektora Izby Celnej w W. obowiązku zwrotu kosztów postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.