Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 1010/18

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Ke 117/16, oddalił skargę S. D. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kielcach decyzją z [...] września 2015r. przyznał S. D. płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w pomniejszonej wysokości. Przyznana kwota płatności, tj. 2243,40 zł, wynikała z uznania realizacji wariantu 4.6 – półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 1,32 ha; wariantu 6.4 – sady tradycyjne na powierzchni 0,26 ha oraz wariantu 8.2.1 – międzyplon ozimy na powierzchni 1,75 ha. Nakazano również realizację działań naprawczych w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w przestrzeganiu norm i wymogów.

Organ podniósł, że w czasie kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego stwierdzono – odnośnie do działek rolnych A i S – pozostawienie większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361 ze zm.; dalej: rozporządzenie PRŚ) w tej sytuacji sankcjami objęta jest cała powierzchnia działki rolnej. Na tej podstawie nałożono sankcję w wysokości 30%. Łączna kwota zmniejszeń wyniosła 93,60 zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem strony w przedmiocie bezprawnego wyeliminowania z dopłat działek rolnych E i F o łącznej powierzchni 3,43 ha (łąka) zgłoszonych we wniosku z 14 maja 2014 r. Wyjaśnił, że skarżący zadeklarował we wniosku ww. działki, ale nie przypisał do nich żadnego wariantu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na powyższą decyzję. Zdaniem Sądu I instancji, w związku ze stwierdzeniem pozostawienia większej niż 10% a mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działek A i S, organ prawidłowo zastosował art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009 oraz § 38 ust. 1 rozporządzenia PRŚ.

Sumując zadeklarowaną przez rolnika powierzchnię działek zgłoszoną do pakietu 4.6, czyli powierzchnię 1,32 ha, powierzchnię działek A i S, czyli 0,39 ha oraz uwzględniając stawkę płatności w tym wariancie 800 zł oraz 30% sankcji, organ dokonał wyliczeń, z których wynikła kwota zmniejszenia w wysokości 93,60 zł, o którą obniżono płatność. Wprawdzie w zaskarżonej decyzji organ błędnie wskazał na całkowitą powierzchnię działek zadeklarowanych do pakietu 4.6, jako "1,35 ha" zamiast "1,32 ha" (powierzchnia działek A, K i S), jednak nie miało to wpływu na prawidłowość wyliczeń ani na wynik sprawy.

Odnosząc się natomiast do kwestii nieuwzględnienia do płatności działek E i F, Sąd I instancji wskazał, że brak oznaczenia we wniosku tych działek kodem pakietu jest równoznaczne z niezgłoszeniem ich do płatności rolnośrodowiskowej. Sąd podkreślił, że to do obowiązków rolnika należy staranne wypełnienie wniosku, który zawiera również zgłoszenie do innych płatności. W tej sytuacji organ nie mógł domniemywać, że działki nieoznaczone numerem pakietu, w niewyrażonej pisemnie intencji wnioskodawcy również miały być objęte płatnością rolnośrodowiskową.

Zdaniem WSA, skutku zgłoszenia działek E i F do płatności rolnośrodowiskowej nie mogło wywołać pismo skarżącego z [...] grudnia 2014 r. Zgodnie z § 23 ust. 1 rozporządzenia PRŚ w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) skarżący obowiązany był zgłosić działki E i F do płatności rolnośrodowiskowej do 15 maja 2014 r. Skoro tego nie uczynił w ustawowym terminie, płatność do nich nie mogła zostać przez organ naliczona.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji bezprzedmiotowe są rozważania na temat przestrzegania przez rolnika na działkach E i F wymogów dla pakietu 4.6, w tym koszenia tych działek czy wypasania zwierząt. Według Sądu I instancji organ zbytecznie rozważał kwestię hipotetycznych ustaleń na temat sytuacji, w których działki te byłyby skutecznie zgłoszone. Zatem zarzuty skarżącego co do konieczności powołania eksperta botanika odnoszą się do ustaleń organu, które w tym zakresie były zbędne. Powyższe jednak, zdaniem Sądu w żaden sposób nie wpływa na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Podsumowując, WSA stwierdził, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie organu w zakresie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, zarówno jeśli chodzi o powołane podstawy prawne, jak i wnioski organu. Opisane uchybienia organu nie miały charakteru determinującego konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ nie naruszył zasady prawdy obiektywnej, zawartej w art. 7 k.p.a., ponieważ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), należycie i wyczerpująco informując stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 k.p.a.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, skarżąc go w całości, złożył S. D. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

1. I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Kielcach z [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2014 r. w sytuacji gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji było dotknięte wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy;
3. 2. art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne sprawy;
4. 3. art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że został zapewniony stronie czynny udział w prowadzonym postępowaniu, podczas gdy strony nie zawiadomiono o zgromadzonym materiale dowodowym oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jak również odmówiono jej wglądu w dokumenty;
5. 4. art. 106 § 3 p.p.s.a. polegające na niezobowiązaniu organu odwoławczego do uzupełnienia kart sprawy poprzez uzupełnienie treści dokumentów, tj. dokumentacji przyrodniczo-siedliskowej na potrzeby programu rolnośrodowiskowego PRW 2007-2013, realizowanego w latach 2007-2013, w zakresie pakietów przyrodniczych w latach 2011-2016, w oparciu o powołanie eksperta przyrodniczego, [...] na okoliczność oceny zgromadzonego materiału dowodowego, tj. fotografii działek o nr E i F, w zakresie wskazania, czy na powyższych działkach rolnik przeprowadził wymagane koszenie i usuwanie okrywy roślinnej w wymaganym terminie – od dnia 15 czerwca do dnia 30 września 2014 r.;
6. II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
7. 1. art. 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.) poprzez stwierdzenie, że rolnik nie dopełnił należytej staranności podczas składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 co do wskazania wariantu 4.6 na działkach rolnych E i F, podczas gdy wariant ten został do tych działek przypisany, co wynika z treści tabeli nr VIII załączonej do przedmiotowego wniosku, tj. "oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych";
8. 2. § 38 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia PRŚ oraz załącznika nr 3 tego rozporządzenia poprzez zastosowanie wskazanej podstawy prawnej wobec skarżącego;
9. 3. § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia PRŚ poprzez uznanie, że rolnik nie spełniał warunków do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych dla pakietu 4 i wariantu 6 opisanego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, które zostały zawarte w załączniku nr 3 tego aktu, gdyż rolnik nie przeprowadził koszenia w wymaganym terminie, tj. od 15 czerwca do 30 września 2014 r.;
10. 4. art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 73/2009 poprzez uznanie, że rolnik nie zastosował się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzenia, zgodnych z ochroną środowiska, w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania wskazanego przepisu w stosunku do skarżącego;
11. 5. art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) poprzez zastosowanie powyższego przepisu względem skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Organ nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych, zatem nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a. skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny nie jest więc uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie.

Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno przy tym szczegółowo określać, do jakiego - zdaniem skarżącego kasacyjnie - naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawy, na których w sprawie niniejszej oparto skargę kasacyjną, nie usprawiedliwiają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

W sprawie niniejszej skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania. Oparcie skargi kasacyjnej na obu podstawach kasacyjnych ma tę konsekwencję, że jako pierwsze rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż dopiero uznanie za prawidłowe poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, które zostały przez skarżącego zakwestionowane umożliwia ocenę prawidłowości zastosowania normy materialnoprawnej. W tej sprawie ta kolejność rozpoznania zarzutów kasacyjnych jest tym bardziej usprawiedliwiona, gdyż skarga kasacyjna nie zarzuca wadliwej wykładni prawa materialnego stanowiącego podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Skarżący kasacyjnie na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuca naruszenie przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 73 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Sądowi I instancji skarżący stawia też zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a.

Podniesione uchybienia proceduralne w istocie sprowadzają się do nieprawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego oraz braku przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z opinii biegłego - eksperta z zakresu uprawy roślin na okoliczność realizacji przez skarżącego programu rolnośrodowiskowego na działkach E i F. W złożonym środku prawnym skarżący przede wszystkim nie zgadza się z decyzją organów w zakresie nieuwzględnienia w płatności rolnośrodowiskowej działek E i F, o łącznej powierzchni 3,43 ha, gdyż jego zdaniem w przedmiotowym wniosku rolnik zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej powyższe działki, czego dowodzi treść "Oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych" rubryka VIII.

W konsekwencji zarzuca też błędne ustalenia, że na wyżej wskazanych gruntach nie realizował wymogów wariantu 4.6. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, błędne jest zatem stanowisko ARiMR, wedle którego "nawet gdyby przyjąć, że strona wnioskowała o przyznanie płatności do działki rolnej E w wariancie 4.6 to na działkę nałożono by sankcję ze względu na stwierdzone nieprawidłowości".

W ocenie skarżącego niezasadnie przyjęto, iż na powyższych działkach stwierdzono nieprawidłowości w postaci braku wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie, bowiem przeczy temu dokumentacja przyrodniczo-siedliskowa stworzona na potrzeby programu rolnośrodowiskowego realizowanego w latach 2007-2013, w zakresie pakietów przyrodniczych w latach 2011-2016, a nadto podnosi, że zachowania na tych działkach wymogu określonego dla wariantu 4.6 dowiodłaby opinia eksperta przyrodniczego, o którą należało uzupełnić materiał dowodowy.

Takie działanie organów, zaakceptowane przez Sąd I instancji, autor skargi kasacyjnej uznał za niezgodne z zasadami dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału w sposób wyczerpujący i dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto skarżący zarzuca nieprawidłowe dokonanie przez Sąd I instancji kontroli legalności działania organów przez zaakceptowanie faktu, że stronie nie zapewniono czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu.

Ustosunkowując się do tak sformułowanych zarzutów procesowych należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zakres niezbędnych ustaleń w sprawie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007- 2013 wyznaczają przepisy prawa materialnego wymienione w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało stosować ustawę z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) i wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 tego aktu rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007 – 2013 (Dz. U z 2013 poz. 361 ze zm.) mające w sprawie zastosowanie, skoro realizowane przez skarżącego w 2014 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte zostało w 2010 r.

Do tego aktu wykonawczego odsyła bowiem § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r.

Zgodnie z treścią § 23 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2013 wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z kolei art. 18 ust. 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) stanowi, że wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu – art. 18 ust. 3.

Zgodnie natomiast z rozporządzeniem PRŚ 2013, wymagania dla pakietu 4 wariantu 6 opisanego w § 4 ust. 1 pkt 4 wskazanego wyżej rozporządzenia PRŚ 2013, zawarte zostały w załączniku nr 3 tego aktu. Zgodnie z jego treścią, dla półnaturalnych łąk wilgotnych wymagane jest między innymi koszenie w terminie od dnia 15 czerwca do dnia 30 września w sposób nieniszczący runi roślinnej i pokrywy glebowej, nie więcej niż dwa pokosy w roku; wysokość koszenia 5-15 cm.

W toku przeprowadzonej 15 listopada 2014 r. kontroli na miejscu stwierdzono pozostawienie większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działek A i S, czyli niespełnienie powyższych wymogów. Raport z czynności kontrolnych zawierający powyższe ustalenia został przesłany rolnikowi, który w tym zakresie nie wniósł żadnych zastrzeżeń. W przypadku uchybienia, jakie stwierdzono na działkach A i S, wysokość zmniejszenia, zgodnie z załącznikiem nr 7 rozporządzenia, wynosi 30%. Stosownie zaś do treści § 38 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

W oparciu o powyższe ustalenia kontroli organ dokonał zmniejszenia płatności przyjmując zadeklarowaną przez rolnika we wniosku o pomoc powierzchnię działek zgłoszoną do pakietu 4.6 o rozmiarze 1,32 ha.

Organ nie uwzględnił natomiast do płatności działki E i F bowiem jak wskazano we wniosku o przyznanie płatności, przy działkach rolnych E i F nie zadeklarowano (nie wpisano) żadnego pakietu. Tymczasem raport z czynności kontrolnych odwzorowywał treść wniosku.

Według organu, brak oznaczenia we wniosku działek E i F kodem pakietu, oznacza niezgłoszenie ich do płatności rolnośrodowiskowej.

W powyższym stanie rzeczy, zdaniem NSA należy zaakceptować stanowisko Sądu I instancji, iż organ nie popełnił nieprawidłowości w swoim działaniu nie uwzględniając w płatności rolnośrodowiskowej działek E i F. Sąd I instancji zasadnie bowiem uznał, iż w stanie faktycznym sprawy brak oznaczenia we wniosku o płatności działek E i F kodem pakietu jest równoznaczne z niezgłoszeniem ich do płatności rolnośrodowiskowej. Słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę, że to do obowiązków rolnika należy staranne wypełnienie wniosku, który zawiera również zgłoszenie do innych płatności (w tym np. jednolitej płatności obszarowej). Wskazanie działki bez opisania jej kodem pakietu sugeruje zgłoszenie jej do innej niż rolnośrodowiskowa płatności. W tej sytuacji organ nie mógł domniemywać, że działki nieoznaczone numerem pakietu, w niewyrażonej pisemnie intencji wnioskodawcy również miały być objęte płatnością rolnośrodowiskową.

W ocenie NSA stanowisko to uznać należy za zasadne, gdyż tak istotny element stanu faktycznego jak deklaracja działek do płatności rolnośrodowiskowej wynika z wniosku, a jego wypełnienie obciąża wnioskodawcę, co oznacza że organ nie może kształtować jego treści, a zarazem żądania.

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty wadliwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego bowiem z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. nie okazały się trafne. Wskazać też należy, że ich uzasadnienie wychodzi niejako poza granicę istniejącego sporu gdyż w ich wyniku skarżący w istocie usiłuje dowieść, że na działkach, których organ nie uwzględnił w płatności ze względu na ich niezadeklarowanie we wniosku, kontrola na gruncie niezasadnie zakwestionowała (brak wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej tj. brak spełnienia wymogu dla wariantu 4.6.

Natomiast w zakresie niezasadnego, zdaniem producenta wyeliminowania z dopłat działek E i F skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej polemizuje z ustaleniem organu, zaakceptowanym przez Sąd instancji, podnosząc, iż jego zdaniem z treści "Oświadczenia o sposobie wykorzystywania działek rolnych" zawartej w tabeli VIII wniosku wynika, że sporne działki (E i F) do płatności rolnośrodowiskowej zostały zadeklarowane.

Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów na wstępie wyjaśnić należy, iż przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w k.p.a. statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Jednakże w myśl pkt 3 powyższego przepisu organ administracyjny udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jak również (pkt 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W zakresie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu powyższa regulacja ograniczyła stosowanie tego przepisu do przypadków wystąpienia przez strony z żądaniem czynnego udziału w postępowaniu lub udzielenia informacji. WSA zasadnie wskazał, a zatem nie naruszając art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 10 § 1 kpa, że nie można zarzucić organom Agencji niedopełnienie tego obowiązku, jeśli skarżący nie zgłosił w toku postępowania takiego żądania.

W tym postępowaniu organ Agencji nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wobec brzmienia powołanych przepisów zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. uznać należy za bezskuteczny, a skoro w złożonym środku prawnym jego autor nie postawił zarzutu naruszenia przepisów art. 21 ust 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie można skutecznie zarzucić organom braku bezstronnego wyczerpującego zweryfikowania zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Skutku zgłoszenia działek E i F do płatności rolnośrodowiskowej nie mogło natomiast jak trafnie uznał Sąd I instancji wywołać pismo skarżącego z 14 grudnia 2014 r. bowiem producent obowiązany był zgłosić działki E i F do płatności rolnośrodowiskowej do 15 maja 2014 r. Skoro tego nie uczynił w ustawowym terminie, działki te przy rozpoznaniu wniosku płatność rolnośrodowiskową nie mogły zostać uwzględnione. "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych" zawarte w tabeli VIII wniosku nie zawiera wskazania w wymaganej dla tych celów rubryce co do spornych działek kodu zadeklarowanego do płatności rolnośrodowiskowej pakietu, mimo wskazania przy tych działkach oznaczenia JPO ITUZ IRS, co oznacza zasadne przyjęcie braku deklaracji do jakiegokolwiek w pakietu. Gołosłowne jest zatem twierdzenie skarżącego, że z dokumentu tego wynikała deklaracja przedmiotowych działek do pakietu 4.6.

Porównanie przytoczonej regulacji art. 21 ust 3 ustawy o wspieraniu z zasadami ogólnymi zawartymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca we wskazanej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., co w praktycznym wymiarze powinno wyrażać się w uaktywnieniu stron tego postępowania. Tym samym, w wyniku kontroli legalności decyzji do zadań Sądu orzekającego należy ocena, czy z nałożonego ww. regulacją obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego organy się wywiązały. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zadaniu temu sprostał, akceptując przeprowadzone przez organy ARiMR postępowanie jako zgodne z zasadami procedury administracyjnej. Z tego też względu nie można poczynić mu skutecznych zarzutów nieprawidłowej kontroli legalności działania organów przez kwestionowanie jako bezprzedmiotowych w ustalonym stanie sprawy rozważań organu co do przestrzegania przez rolnika na działkach E i F wymogów dla pakietu 4.6, w tym koszenia tych działek czy wypasania zwierząt.

Dla podjętego rozstrzygnięcia, jak trafnie wskazał WSA, nie mogły mieć one istotnego znaczenia skoro działki te nie zostały objęte wnioskiem o płatność rolnośrodowiskową. Tym samym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w takiej sytuacji zbyteczne jest czynienie hipotetycznych ustaleń na temat sytuacji, w której działki nr E i F do płatności rolnośrodowiskowej byłyby zgłoszone. Tym samym, w kontekście przyznania niniejszej płatności nie miała żadnego znaczenia kwestia czy grunty te były koszone czy nie, czy wypasano tam zwierzęta, a zatem czynienia ustaleń w zakresie przestrzegania na działkach tych wymogów wariantu 4.6 – skoro brak było deklaracji tych działek do płatności rolnośrodowiskowej. Zarzuty skarżącego w tej części, jak również stanowisko co do konieczności powołania eksperta, odnoszą się zatem do ustaleń organu, które jak słusznie przyjęto były w tym zakresie zbędne. Powyższe, zdaniem NSA czyni bezzasadnym zarzuty skargi kasacyjnej braku ustaleń co do niespełnienia przesłanki zachowania wymogów na działkach E i F, w tym postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. który niezależnie od wskazanych wyżej przyczyn nie mógł mieć w sprawie zastosowania, skoro celem postępowania dowodowego, o którym mowa w tym przepisie nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego danej sprawy lecz ocena czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.

Odnosząc się natomiast do dokonanych przez organ ustaleń w zakresie stanu przyjętych do płatności rolnośrodowiskowej działek wskazać należy, że skarżący miał do raportu wgląd oraz możliwość złożenia zastrzeżeń. Weryfikacja wyniku kontroli przeprowadzona przez jednostki kontrolne ARiMR nie stwierdziła nieprawidłowo przeprowadzonych czynności kontrolnych.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 (...), jeżeli m.in.: spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Uznając tym samym za wiążące wyniki kontroli 15 listopada 2014 r., wobec braku uzasadnionych zastrzeżeń Sąd I instancji zasadnie zaaprobował stanowisko organu odwoławczego o przyjęciu ich jako wiarygodne i nie podważone skutecznie, zaś w zakresie spornych działek rolnych E i F, skoro działki te nie zostały zgłoszone do płatności rolnośrodowiskowej, zasadnie uznał za zbyteczne czynienie na jego podstawie hipotetycznych ustaleń na temat sytuacji, w której działki te byłyby zgłoszone.

Organy dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i mimo zbędnych ustaleń kontroli w zakresie stanu na gruncie działek E i F jest ona prawidłowa. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego spełnia wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego, bowiem w uzasadnieniu faktycznym powołano się na raport z kontroli na miejscu, zaś w uzasadnieniu prawnym wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa unijnego i krajowego, tym samym brak podstaw do przyjęcia jej wadliwości w świetle powołanego w skardze kasacyjnej art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Wobec tego, że zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy i jego ocena wedle reguł swobodnej oceny dowodów nie została skutecznie zakwestionowana żadnym zarzutem kasacyjnym – Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był przyjąć, że materiał ten stanowi podstawę czynienia ustaleń faktycznych na relewantne prawnie okoliczności, a następnie ich oceny i zastosowania na gruncie mających zastosowanie w sprawie norm przepisów prawa materialnego Nie budzi wszak wątpliwości, że zastosowanie prawa materialnego następuje w świetle tychże ustaleń faktycznych.

Brak skutecznych zarzutów naruszenia przepisów postępowania w niniejszej sprawie oznacza to, że stanowisko organu zaakceptowane przez Sąd I instancji nie narusza art. 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w którym przewidziano, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L 277 z 21.10.2005, str.

1) oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w sprawie niniejszej zawartych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. Ustalony w sprawie i skutecznie niezakwestionowany stan faktyczny co do przyjęcia, iż skarżący we wniosku z dnia 14 maja 2014r. o płatność rolnośrodowiskową w zakresie wariantu 4.6 zadeklarował działki o pow. 1,32 ha uzasadniał pomniejszenie tej płatności zgodnie z przepisem § 38 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia PRŚ oraz załącznika nr 3 tego rozporządzenia. Również w ustalonym stanie sprawy art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 73/2009 został zastosowany prawidłowo skoro skarżący skutecznie nie zakwestionował ustalenia organów, iż w zakresie przyjętych do płatności działek nie zastosował się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzenia, zgodnych z ochroną środowiska.

Natomiast wobec braku deklaracji do płatności rolnośrodowiskowej działek E i F skarżący nie spełniał warunków z § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia PRŚ umożliwiających przyznanie mu tej płatności.

Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organów co do przyjęcia, że wnioskiem o płatność rolnośrodowiskową złożonym w terminie o którym mowa w art. art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) nie objęte zostały działki rolne E i F o łącznej powierzchni 3, 43 ha, zatem zarzut naruszenia tego przepisu poprzez ich nieuwzględnienie i wyeliminowanie z dopłat również należy uznać za chybiony.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, wobec stwierdzenia, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie są uzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw, na zasadzie art. 184 p.p.s.a. oddalił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a., na jego wniosek, po złożeniu stosownego oświadczenia. Zatem o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy orzeknie WSA w Kielcach.