Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 5122/21 działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę M. K., lidera konsorcjum "A") na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 października 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
M. K. działający jako lider konsorcjum "A" (w skład którego wchodzą także: A. K., O. K., A1. K., P. K. wszyscy zamieszkali podobnie jak skarżący w miejscowości M. [...] oraz K. D. zamieszkała w W. [...]) złożył w dniu 12 marca 2020 r. w ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania Współpraca objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 polegającego na tworzeniu krótkiego łańcucha dostaw na zasadzie płatności zryczałtowanej.
Przeprowadzona przez Agencję weryfikacja wniosku o przyznanie pomocy oraz załączonych do niego dokumentów wykazała, że zachodzi potrzeba wezwania skarżącego do złożenia uzupełnień/poprawionych dokumentów zgodnie z § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania Współpraca objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 80 ze zm. – powoływanego dalej jako rozporządzenie wykonawcze), które zostało doręczone stronie 30 lipca 2021 r.
W dniu 13 sierpnia 2021 r. skarżący osobiście złożył korektę wniosku, opisu operacji oraz załączników. W dniu 25 sierpnia 2021 r. Organ wystosował e-maila do skarżącego z prośbą o wyjaśnienie racjonalności wykazanych kosztów.
Zaskarżonym pismem z dnia 8 października 2021 r. Agencja działając na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2021 r., poz. 182 ze zm. – powoływanej dalej jako ustawa PROW 2014 – 2020) oraz § 11 ust. 5 w związku z § 5b ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego odmówiła przyznania wnioskowanej pomocy finansowej z uwagi na niewykazanie racjonalności planowanych kosztów operacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że skarżący opiera się na twierdzeniu, że Agencja w sposób niewłaściwy zdefiniowała cel pierwotny rozporządzenia wykonawczego oraz efekt wtórny i dokonała subiektywnej, uznaniowej oceny wniosku.
Sąd pierwszej instancji uznał, że zasadnie w realiach sprawy wątpliwości wzbudził planowany zakup strony internetowej ze sklepem internetowym oraz aplikacją mobilną i telebimem. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ przekonująco z przeanalizował racjonalność zaplanowanych zakupów oraz optymalny stosunek kosztów do korzyści i efektywne wykorzystanie środków w odniesieniu do planowanego zakupu. Planowana inwestycja nie ma uzasadnienia pod względem racjonalności jej kosztów w odniesieniu do skali produkcji jaką prowadzi skarżący i pozostali członkowie konsorcjum.
Usunięcie z zestawienia rzeczowo-finansowego operacji kosztów uznanych za nieracjonalne tj. związanych z zakupem strony internetowej ze sklepem www oraz aplikacją mobilną, telebimu, samochodu dostawczego z chłodnią i windą, mini traktora z kabiną oraz agregatu uprawowego spowodowało spadek kosztów planowanych do poniesienia w ramach operacji poniżej 70% kwoty pomocy, jaką można przyznać na tę operację.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego które miało istotny wpływ na jego treść, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia adekwatnej i racjonalnej wartości kosztów operacji w stosunku do zakładanego poziomu sprzedaży, która miała stanowić podstawę do uznania przez organ przedstawionej przez Konsorcjum "A" wartości kosztów operacji w stosunku do sprzedaży za nieadekwatną i nieracjonalną.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. § 5b ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego przez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że ocena wniosku o przyznanie pomocy finansowej wymaga oceny adekwatności i racjonalności kosztów operacji w stosunku do zakładanego poziomu sprzedaży produktów w sytuacji, gdy możliwe jest dokonanie oceny adekwatności i racjonalności wydatków na podstawie innych kryteriów niż odniesienie do wartości sprzedaży.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że sprowadzają się one w gruncie rzeczy do kwestionowania przyjętego w zaskarżonym wyroku stanowiska, zgodnie z którym w rozpatrywanej sprawie zakładane przez wnioskodawcę koszty operacji nie są racjonalne i adekwatne w odniesieniu do zakładanego poziomu sprzedaży produktów w ramach krótkiego łańcuch dostaw.
Odnosząc się do istoty sprawy należy stwierdzić, że zgodnie z § 5b ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego, pomoc przyznaje się w sytuacji, w której koszty planowane do poniesienia w ramach operacji są uzasadnione jej zakresem, racjonalne oraz niezbędne do osiągnięcia zakładanych celów, a suma kosztów planowanych do poniesienia w ramach operacji, ustalona z uwzględnieniem wartości rynkowej tych kosztów, jest nie niższa niż 70% kwoty, jaką można przyznać na tę operację.
W ramach wnioskowanej pomocy operacji planowano m. in. zakup strony internetowej ze sklepem internetowym oraz aplikacją mobilną za kwotę 110 294,11 zł, zakup samochodu dostawczego z chłodnią i windą za kwotę 135 989,00 zł, mini traktora z kabiną za kwotę 49 800,00 zł oraz zakup agregatu uprawowego za kwotę 6 700,00 zł oraz zakup telebimu za kwotę 5 743,09 zł. Skarżący zaplanował przy tym we wniosku sprzedaż łącznie 300 kg produktów w roku docelowym, tj. rok od dnia wypłaty drugiej transzy pomocy (po 100 kg marchwi, ziemniaków oraz pomidorów).
Odnosząc się do tak zarysowanej osi sporu oraz sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów należy wskazać, że powołane przez autorkę skargi kasacyjnej w pierwszym zarzucie art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., jako nieznajdujące się w wymienionym w art. 34 ust. 2 ustawy PROW 2014 – 2020 katalogu, nie mają zastosowania w postępowaniu o przyznanie pomocy w tego typu sprawach. Tym samym zarówno organ na etapie procedowania wniosku o przyznanie pomocy, jak i Sąd pierwszej instancji nie mogły naruszyć tych przepisów. Organ prowadząc postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej, przede wszystkim stosuje odpowiednio art. 27 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Na tej podstawie organ rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie, po czym uznał, że zakup strony internetowej ze sklepem www oraz aplikacją mobilną, telebimem, samochodu dostawczego z chłodnią i windą, mini traktora z kabiną oraz agregatu uprawowego z uwagi na ich funkcjonalności oraz planowane wielkości sprzedaży nie są racjonalne i uzasadnione przedstawionym zakresem operacji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, że organ zasadnie odmówił przyznania pomocy na zakup wnioskowanych urządzeń m.in. z uwagi na ładowności i parametrów tych urządzeń, które znacznie przewyższają zakładane wielkości sprzedaży produktów, jak również ze względu na uzasadnienie zakupu mini traktora oraz zakup agregatu uprawowego nie wpisujących się w założenia tworzenia krótkich łańcuchów dostaw.
Należy podkreślić, że z jednej strony wnioskodawca musi mieć możliwość realizacji zaplanowanego zadania lub też zakupu potrzebnego wyposażenia wymaganego do realizacji operacji, z drugiej zaś ma on obowiązek uwiarygodnić, że planowane do poniesienia koszty są racjonalne i nie przekraczają cen rynkowych. W tym świetle słusznie uznano, że planowana inwestycja nie ma uzasadnienia pod względem racjonalności jej kosztów w odniesieniu do skali produkcji jaką prowadzi skarżący i pozostali członkowie konsorcjum. Z tych względów zasadnie uznano, że w ramach badania racjonalności kosztów planowanych do poniesienia w ramach operacji przeanalizowała wielkości sprzedaży i asortymentu produktów rolnych wskazanych przez skarżącego na poziomie 300 kg w skali roku. Zważywszy na te okoliczności rozpatrywanej sprawy oraz biorąc pod uwagę treść § 5b ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego słusznie uznano zasadność odmowy przyznania pomocy.
W tym stanie rzeczy za pozbawione usprawiedliwionej podstawy uznano zarzuty naruszenia w ramach zaskarżonego wyroku przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. § 5b ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego.
Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.