Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [a] wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 113/14 oddalił skargę [a] [a] na decyzję dyrektora Izby Celnej w [a] z dnia [a] r.
Decyzją z dnia [a] r. Naczelnik Urzędu Celnego w [a] orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu [A]-[A] sp. z o. o. w [a] za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym w łącznej kwocie [a] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [a] zł.
Rozpoznając odwołanie Dyrektor Izby Celnej w [a] zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Celnego decyzjami od nr [a] do nr [a] określił spółce [A]-[A] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia [a] r. z tytułu sprzedaży oleju opałowego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z brakiem uregulowania należności a także faktu ogłoszenia upadłości spółki, organ wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - członka zarządu spółki [A]-[A] za wymienione zaległości podatkowe.
Organ podał, że z niekwestionowanych okoliczności faktycznych wynika, iż skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki [A]-[A] w okresie od lutego [a] r. do stycznia [a] r. tj. w terminie kiedy upływał termin płatności zobowiązań za okres od stycznia [a] do grudnia [a] r. Wskazał, że egzekucja prowadzona w ramach postępowania upadłościowego okazała się częściowo bezskuteczna. Spółka [A]-[A] nie posiada majątku na całkowite zaspokojenie zaległości podatkowej wynikającej z decyzji od nr [a] do nr [a]. Ponadto jak wskazał syndyk masy upadłości w piśmie z dnia [a] r., zaspokojenie wierzyciela III kategorii, w jakiej znajduje się Dyrektor Izby Celnej nie będzie możliwe w kwocie wyższej niż 10 %. Mając powyższe na uwadze w ocenie organu zostały spełnione przesłanki z art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: o.p.).
Przechodząc do oceny istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu, organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony we właściwym czasie. Jak również nie zgodził się z zarzutem niewykazania, kiedy powstała zaległość podatkowa, za którą skarżący ponosi odpowiedzialność.
Sąd I instancji rozpoznający skargę na powyższe rozstrzygnięcie wskazał, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie budzi wątpliwości oraz, że ustalono go z poszanowaniem obowiązujących reguł, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. Podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowił materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, a ocena tego materiału dowodowego dokonana została zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
Sąd uznał, że organom w całości udało się wykazać przesłanki odpowiedzialności skarżącego wynikające z art. 116 o.p. W pierwszej kolejności wskazał, że z przedstawionego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień [a] r. oraz stan na dzień [a] r. (k- [a] akt administracyjnych) wynika, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu - prezesa (zakończył piastować wraz ze złożeniem rezygnacji [a] r.) w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych za okres od stycznia do grudnia[a] r.
W odniesieniu do zarzutów skargi, Sąd I instancji wskazał, że zobowiązanie w podatku akcyzowym powstaje z mocy prawa na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 o.p. Decyzja ma charakter deklaratoryjny i nie kreuje zobowiązania podatkowego, tylko określa prawidłowo zobowiązanie, które powstało z mocy prawa z momentem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Brak prawidłowego rozliczenia podatku w terminie obciąża skarżącego, determinując sposób oceny kondycji finansowej Spółki.
Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające zwolnienie się od odpowiedzialności skarżącego. W szczególności, iż ten nie udowodnił, że w odpowiednim momencie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Z wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że za cały [a] r. spółka odnotowała zysk w kwocie ok. [a] zł, a w [a] r. odnotowała stratę w wysokości [a] zł. Z informacji nadesłanych przez organy podatkowe wynikało, że już za [a] r. spółka spóźniała się z zapłatą należności podatkowych, które były ściągane w drodze egzekucji, podobnie wyglądała sytuacja w roku [a]. Spółka bowiem posiadała zaległości podatkowe w podatku CIT za [a] r. Ponadto zaległość w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży oleju opałowego za [a] r. w łącznej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie ponad [a] zł. Zaległość ta musiała zostać doliczona do długów spółki za [a] r. (co najmniej w kwocie głównej ok. [a] zł).
Ponadto jak wynika z akt sprawy I SA/Bd 890/13 zaległość podatkowa spółki w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży oleju opałowego za [a] r. w kwocie należności głównej wynosiła ponad [a] zł. Skarżący nie wykazał, że prawidłowa wysokość zobowiązań spółki za lata [a] r. nie uzasadniała składania wniosku o upadłość najpóźniej w [a] r. Tym bardziej, że jak wynika z treści zaskarżonej decyzji – czego strona nie kwestionuje - spółka [A]-[A] za okres [a] wobec Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [a] posiadała zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie [a] zł które nie zostały uregulowane i zostały zgłoszone na listę wierzytelności.
Reasumując, Sąd uznał, iż wobec braku skutecznego zakwestionowania przez stronę skarżącą zebranego w sprawie materiału dowodowego który wyznaczał art. 116 o.p. a także został prawidłowo oceniony w związku z art. 122, 187 § 1 i art. 188 o.p. złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył skarżący zarzucając naruszenie:
- - przepisów prawa materialnego - art. 116 o.p. poprzez wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że niezgłoszenie wniosku o upadłość oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło z winy skarżącego;
- - przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:
art. 187 o.p. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego oraz art. 191 o.p. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału.
Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w [a], a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, co uzasadnia oddalenie skargi kasacyjnej.
Naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 187 i art. 191 o.p. skarżący dopatruje się w tym, że organ nie wykazał, kiedy powstała zaległość podatkowa. Zdaniem skarżącego dla odpowiedzialności osoby trzeciej zgodnie z art. 116 § 2 o.p., decydujący jest nie tylko moment powstania zobowiązania podatkowego, ale także moment przekształcenia się tego zobowiązania w zaległość podatkową. Odnosząc się do przesłanki "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, podkreślił, że w okresie pełnienia obowiązków prezesa spółki, nie wiedział o istnieniu zobowiązania w podatku akcyzowym. Upadłość spółki została ogłoszona przez Sąd Rejonowy w [a] w dniu [a] r., a zatem w tej dacie organ I instancji nie dysponował jakąkolwiek prawomocną decyzją podatkową skierowaną do spółki. Decyzje od nr [a] do nr [a] dotyczące zobowiązań podatkowych za rok [a] zostały wydane w dniach [a] r., a więc wówczas, gdy spółka znajdowała się już w upadłości.
Wobec tego nie można przypisać mu winy, że we właściwym czasie nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości. Powołując się na orzecznictwo SN, zaznaczył, że winę lub brak winy członka zarządu spółki z o.o. w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości należy oceniać w odniesieniu do chwili, w której powstał obowiązek zgłoszenia takiego wniosku, a nie - okresu późniejszego. Skarżący w tej kwestii wskazał, że o niewypłacalności spółki zdecydowały zobowiązania wobec jej kontrahenta [A] [a]. Niepowodzenie w negocjacjach z tym podmiotem skutkowało przegranymi procesami sądowymi i w konsekwencji niewypłacalnością spółki.
Ustosunkowując się do tak przedstawionego zarzutu należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie art. 116 o.p. prezentowany jest pogląd, iż orzekając o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy jest zobowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny sprawy, ustalony przez organy i zaakceptowany przez WSA, nie budzi wątpliwości i został ustalony z poszanowaniem reguł procesowych wyrażonych w art. 187 i art. 191 o.p.
Oceniając pierwszą z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie, za który wydano decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w [a] określające spółce [A]-[A] zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia [a] r. W tym czasie skarżący pełnił funkcję prezesa, którą zakończył wykonywać [a] r.
Również ocena drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności byłego członka zarządu jest zasadna, gdyż postanowieniem z dnia [a] r. Sąd Rejonowy w [a] ogłosił w sprawie [a] upadłość spółki, na wniosek złożony przez zarząd w dniu [a] r. W toku tego postępowania okazało się, że należności z tytułu podatku akcyzowego za [a] r. nie zostaną zaspokojone, z uwagi na stan majątkowy masy, w części większej niż 10%.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie wskazał, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej.
Jednocześnie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze kasacyjnej nie podważono prawidłowości oceny tzw. przesłanek egzoneracyjnych. Jak wynika z art. 116 § 1 o.p., osoba trzecia może uwolnić się od odpowiedzialności pod warunkiem, że wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy.
Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że organy podatkowe zgodnie z zasadą swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dokonały oceny tych okoliczności. Organ podatkowy prawidłowo uznał, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony z opóźnieniem, a zatem strona skarżąca nie wykazała podstaw do odstąpienia od orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej. Z wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że za [a] r. spółka odnotowała zysk w kwocie ok.[a] zł, natomiast w [a] r. poniosła stratę w wysokości [a] zł., Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że spółka wobec kontrahentów dokonywała płatności po wymaganym terminie lub nie regulowała swoich zobowiązań. Za lata [a] wykazano zaległości wobec Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [a] w podatku od towarów i usług w kwocie [a] zł, które zostały zgłoszone na listę wierzytelności.
Również załączona do wniosku o ogłoszenie upadłości lista wierzycieli obejmuje zobowiązania, które przekształciły się w zaległości w czasie, kiedy [a] [a] pełnił funkcję członka zarządu spółki PHU [A]-[A].
Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, że w okresie pełnienia przez stronę funkcji prezesa spółki powstał stan niewypłacalności, o którym mowa w art. 10, art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, bowiem spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań.
Wobec niepodważenia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę orzekania w sprawie, nie mógł być uwzględniony zarzut niewłaściwego zastosowania art. 116 o.p.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.