Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 1064/15, oddalił skargę A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 17 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie określenia kwoty długu celnego.
Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję z dnia 11 maja 2015 r., nr [...], którą odmówiono A. R. – dalej: skarżącemu - uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia 7 października 2013 r., nr [...], o stwierdzeniu powstania po stronie A. R. długu celnego w wysokości [...] zł w związku z przywozem i nielegalnym wprowadzeniem na obszar celny Wspólnoty samochodu osobowego.
Sąd I instancji uznał za trafne stanowisko organu administracji, że brak było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 240 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej: Ordynacja podatkowa lub O.p.)
WSA podniósł, że skarżący we wniosku o wznowienie postępowania jako nową okoliczność lub nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, istotny dla sprawy i nieznany organowi, przedstawił duplikat umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego [...] nr nadwozia (VIN) [...] z dnia 20 listopada 2008 r. zawartej pomiędzy [...] (jako sprzedającym) a ([...]) jako kupującym, korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego oraz oświadczenie [...] o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia. Zdaniem skarżącego dowody te dokumentują rzeczywistą wartość transakcyjną samochodu w dniu jego wprowadzenia na obszar Wspólnoty Europejskiej. Badając cechę istotności wskazanych dokumentów Sąd podniósł, że umowa kupna-sprzedaży z dnia 20 listopada 2008 r., na której widnieją dane sprzedającego i kupującego oraz cena [...] CHF – nie zawiera podpisu kupującego.
Dodatkowo wskazane w tej umowie dane kupującego ([....]) są fikcyjne. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że osoba taka nie istniała i nie istnieje. Fakt zaś nieistnienia niemieckiego podmiotu wskazanego jako strona umowy sprzedaży powoduje, że dokument ten jest całkowicie niewiarygodny (nawet, jeśli istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej) i tym samym, nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Sąd podkreślił, że organ należycie ocenił wszystkie zgromadzone w toku postępowania dowody pod kątem spełnienia warunków, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Dokonał oceny tych dowodów, przez analizę ich wpływu na zmianę stanu faktycznego sprawy w taki sposób, który implikowałby ewentualną konieczność uchylenia ostatecznej decyzji. Przedstawione dowody nie miały charakteru dowodów istotnych, a tym bardziej nie miały wpływu na wydaną decyzję ostateczną.
W ocenie Sądu I instancji powoływane przez skarżącego dokumenty, tj. korekta umowy z dnia 18 grudnia 2014 r. oraz oświadczenie z dnia 18 grudnia 2014 r. o stanie technicznym pojazdu, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw – nie istniały w dniu wydania decyzji, a zatem nie spełniały także kolejnego warunku koniecznego do wznowienia postępowania.
W konkluzji WSA podniósł, że przedłożone przez skarżącego dokumenty nie mogły zostać uznane za nowe dowody skutkujące uchyleniem decyzji wymiarowej na skutek wznowienia postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. R. Strona zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj.: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 240 § 1 pkt 5) O.p., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że wskazywane przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania nowe dowody w postaci korekt umowy kupna-sprzedaży samochodu - mimo że dokumenty te faktycznie zostały sporządzone w dacie późniejszej niż data wydania decyzji pierwotnej to miały charakter konwalidacyjny wadliwą umowę i świadczyły o istnieniu w dacie wydania decyzji wymiarowej innych okoliczności niż te, które pierwotnie przyjął organ jako podstawę rozstrzygnięcia.
W związku z tym doszło do sytuacji, w której organ wydał decyzję wymiarową w zakresie opłat celnych biorąc za podstawę średnie ceny sprzedaży z katalogów branżowych, a nie cenę transakcyjną z umowy sprzedaży, co w sposób oczywisty jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a.,
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził w szczególności, że korekta umowy sprzedaży pojazdu z dnia 18 grudnia 2014 r., wskazuje na istnienie w dacie wydania decyzji nowych okoliczności, nieznanych organowi w dacie jej wydania, które w sposób istotny wpłynęłyby na treść rozstrzygnięcia administracyjnego. Chodzi tu o istnienie nowych istotnych okoliczności faktycznych, istniejących już w dacie wydania decyzji wymiarowej tj. możliwości ustalenia rzeczywistej wartości transakcyjnej pojazdu. Tego faktu Sąd I instancji nie zauważył. Istniały zatem podstawy do wznowienia postępowania w postaci wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych.
Dyrektor Izby Celnej w B. P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Organ nie żądał przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, iż na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie tj. sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658 - art. 2 ww. ustawy) Naczelny Sąd Administracyjny może na posiedzeniu niejawnym rozpoznać skargę kasacyjną, jeżeli jest ona oparta wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, zaś pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 182 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można było rozpoznać na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednoosobowym.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Następnie wypada przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę w zasadzie tylko nieważność postępowania, zachodzącą w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca.
Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor skargi kasacyjnej wyznaczył zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5) O.p. Uchybienie tym przepisom miało polegać na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że wskazywane przez skarżącego nowe dowody w postaci korekt umowy kupna-sprzedaży samochodu świadczyły o istnieniu w dacie wydania decyzji wymiarowej innych okoliczności niż te, które pierwotnie przyjął organ jako podstawę rozstrzygnięcia Zarzut ten jest chybiony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, trafnie uznał, że nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem podstawą wznowienia postępowania jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydal decyzję. By dana okoliczność, czy dany dowód mógł stanowić przesłankę wznowienia postępowania muszą one: 1) cechować się nowością tzn. muszą być nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, a więc nie były znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie, 2) istnieć w dniu wydania decyzji, 3) być istotne dla sprawy. Wszystkie wskazane wyżej warunki dotyczące okoliczności czy dowodu jako przesłanki wznowienia postępowania muszą występować łącznie.
Brak cechy nowości czy brak istnienia w dniu wydania decyzji objętej postępowaniem o wznowienie, bądź brak istotności dla sprawy powoduje, że taki dowód lub okoliczność nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania określonej w pkt 5 art. 240 § 1 O.p. (tak też wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., I FSK 596/10, wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., I FSK 1687/09, wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r., I FSK 547/10). W tym kontekście oceniając przedłożone przez skarżącego dowody Sąd I instancji ocenił decyzję organów podatkowych które z kolei trafnie uznały, że nie spełniają przesłanek z powyższej normy prawnej.
We wniosku o wznowienie postępowania skarżący wskazał jak nowe dowody: duplikat umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego [...] nr nadwozia (VIN) [...] z dnia 20 listopada 2008 r. zawartej pomiędzy [...] (jako sprzedającym) a ([...]) jako kupującym, korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego oraz oświadczenie [...] o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia. Dowody z tych dokumentów, zdaniem skarżącego, nie były znane organowi podatkowemu, a wynika z nich to, że dokumentują one rzeczywistą wartość transakcyjną samochodu w dniu jego wprowadzenia na obszar Wspólnoty Europejskiej.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w postępowaniu wznowieniowym nie każdy dowód może zostać uznany jako przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowoodkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 roku sygn. akt. FSK 833/10). Wznowienia postępowania nie będzie zatem uzasadniać powołanie faktów, które powstały już po wydaniu decyzji, nawet gdyby fakty te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2008 roku sygn. akt III SA/Gl 828/08). Z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. Powyższe z tego względu, że powołane przez skarżącego dokumenty w postaci duplikatu umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego z dnia 20 listopada 2008 r. oraz korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego z dnia 18 grudnia 2014 r. jak i oświadczenie [...] o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia nie mogą stanowić nowych dowodów w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Dowody te nie istniały bowiem w dniu wydania decyzji ostatecznej dotyczącej strony (decyzja datowana jest na dzień 23 grudnia 2013 r. zaś korekta umowy z dnia 18 grudnia 2014 r.) Odnośnie natomiast "nowych okoliczności" o jakich stanowi art. 240 § 1 pkt 5 O.p., to utrwalił się pogląd, że jest to zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni.
Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub wykładnią (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 398/10). Przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję należy rozumieć tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1337/10). Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy podatkowe zasadnie uznały, że powołana przez stronę okoliczność wynikająca z korekty umowy kupna-sprzedaży pojazdu z dnia 18 grudnia 2014 r., ustalająca rzeczywistą cenę transakcyjną sprzedaży samochodu, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., z tego względu, że umowa kupna-sprzedaży pojazdu z dnia 220 listopada 2008 r., nie zawiera podpisu kupującego. Dodatkowo wskazane w tej umowie dane kupującego ([...]) są fikcyjne. Osoba taka nie istniała. Okoliczność nieistnienia niemieckiego podmiotu wskazanego jako strona umowy sprzedaży powoduje, że dokument ten jest niewiarygodny (nawet jeżeli istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej) i tym samym, nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Wznowienie postępowania nie może być wykorzystywane do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, ani też nie może zastępować postępowania odwoławczego. Zarzuty skarżącego ukierunkowane są na ponowną merytoryczną ocenę sprawy i kwestionują prawidłowość zebranego materiału dowodowego, co jest niedopuszczalne w postępowaniu wznowieniowym. Nie można w postępowaniu wznowieniowym powoływać się na braki/niedostatki postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, a tego domaga się skarżący. W świetle powyższego nie można mówić o nowych nieznanych organowi okolicznościach faktycznych. Wszystkie okoliczności podawane przez skarżącego były organowi znane i wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. Podsumowując nie zaistniała przesłanka wznowieniowa postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Z uwagi na to, że zarzuty procesowe okazały się nieusprawiedliwione Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. a także mając na względzie stanowisko wyrażone w uchwale NSA z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12, że art. 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów także za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika