Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3363/15 oddalił skargę małoletniego A. B. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego Z. B. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynął wniosek małoletniego A. B., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego Z. B., o przyznanie między innymi pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał A. B. płatności ONW na rok 2012 w łącznej wysokości 2658,36 zł, w tym: ONW (Nizinna strefa I w wysokości 150,36 zł) oraz ONW - (Nizinne strefa II w wysokości 2508,00 zł).
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność w/w decyzji. Orzekając na skutek odwołania, Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2015 r. działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267 ze zm. - dalej: k.p.a.) stwierdził nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie przyznania A. B. płatności ONW na 2012 rok.
Zdaniem organu odwoławczego przyznanie małoletniemu A. B. płatności ONW na rok 2012 pomimo, że małoletni nie był posiadaczem na dzień 31 maja 2012 r. działek rolnych zadeklarowanych do płatności (z uwagi na brak zezwolenia sądu opiekuńczego na wejście w posiadanie przedmiotowych gruntów) oraz nie posiadał zezwolenia sądu opiekuńczego na zaciągniecie zobowiązania pięcioletniego, które jest bezpośrednio związane z przyznaniem płatności ONW na rok 2102, stanowiło rażące naruszenie przepisu § 2 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2009, Nr 40, poz. 329 ze zm. - dalej: rozporządzenie ONW) w związku z art. 101 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2012, poz. 788 ze zm. - dalej: k.r.o.) oraz w związku z art. 2 lit. a i c rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm. - dalej: rozporządzenie nr 73/2009.
Skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia, po uprzednim wskazaniu przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie uznał, że płatność ONW została przyznana na mocy decyzji nie tylko osobie liczącej niespełna 2 lata ale i nie posiadającej na dzień 31 maja 2012 r. działek rolnych co do których został złożony wniosek o płatność. Skarżący będąc małym dzieckiem nie mógł nie tylko posiadać działek rolnych w rozumieniu § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW ale i prowadzić działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 lit c rozporządzenia nr 73/2009.
Zdaniem WSA w tym stanie rzeczy należy uznać za zbędne rozważania organu odwoławczego wskazujące na to, że wejście przez małoletniego w posiadanie gruntów wymagało zezwolenia sądu opiekuńczego. Sąd I instancji uznał za niemające związku z istotą sprawy rozważania organu jak i skargi w kwestii wykładni art. 101 k.r.o. oraz art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 2014, poz. 121 ze zm. - dalej: k.c.).
Sąd I instancji podzielił pogląd organu odwoławczego, iż przyznanie małoletniemu płatności ONW na rok 2012 pomimo iż nie był on posiadaczem w dniu 31 maja 2012 r. działek zadeklarowanych do płatności, a zatem i nie mógł realizować zobowiązania o którym mowa w § 2 rozporządzenia ONW było rażącym (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) naruszeniem § 2 pkt 1 i 3 tegoż rozporządzenia.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 2 pkt 1 i 3 rozporządzenia ONW oraz w zw. z art. 339 k.c. poprzez oddalenie skargi na ww. decyzję Prezesa ARiMR i przyjęcie, że zasadnie utrzymał on w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Łódzki, w której stwierdzona została nieważność przedmiotowej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie w sprawie przyznania małoletniemu A. B. płatności ONW na rok 2012, a to z powodu jej wady rażącego naruszenia prawa na skutek braku po stronie małoletniego A. B. posiadania gruntów rolnych zadeklarowanych do płatności ONW na rok 2012.
Argumentację na poparcie powyższego zarzutu skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.
Powtórzyć jeszcze raz należy, w kontekście treści złożonej skargi kasacyjnej, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, o czym stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że o zakresie postępowania kasacyjnego decyduje skarżący kasacyjnie, który składając skargę kasacyjną w terminie 30 dni od dania otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337).
W skardze kasacyjnej postawiono jeden zarzut. Dotyczy on naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 2 pkt 1 i 3 rozporządzenia ONW oraz w zw. z art. 339 k.c. przez oddalenie skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i przyjęcie, że zasadnie utrzymał on w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której stwierdzona została nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w sprawie przyznania małoletniemu płatności ONW na 2012 r., a to z powodu jej wady rażącego naruszenia prawa na skutek braku po stronie małoletniego wnioskodawcy posiadania gruntów rolnych zadeklarowanych do płatności ONW na 2012 r.
Zarzut ten ma charakter materialnoprawny. skarżący kasacyjnie nie stawia zarzutów naruszenia prawa procesowego, w tym zarzutów podważających ustalenia faktyczne.
Brak zarzutów natury procesowej oznacza, że przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej w pełni miarodajny jest stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku. Prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Nie można natomiast tego skutecznie czynić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), w tym przez kwestionowanie błędnej wykładni tego prawa (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2360/11, LEX nr 1340143). W sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym, w odniesieniu do którego zarzuca błąd wykładni i/lub niewłaściwe zastosowanie, to ocena zasadności tych zarzutów może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś, na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy.
W oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego nie można zatem skutecznie kwestionować ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1687/14, LEX nr 2113111).
Stwierdzić zatem należy, że w sprawie nie podważono ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a podkreślić należy, że miał on w zakresie podjętego przez organ rozstrzygnięcia istotne znaczenie.
Podstawę rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność decyzji stanowiło bowiem ustalenie organu, że skarżący kasacyjnie małoletni nie był posiadaczem zadeklarowanych do płatności działek oraz nie realizował zobowiązania ONW. Tymi ustaleniami organu zaakceptowanymi przez Sąd I instancji, ze względu na brak ich podważenia zarzutami skargi kasacyjnej, NSA jest związany podczas oceny legalności zaskarżonego wyroku dokonywanej poprzez pryzmat zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Przyjmując zatem za podstawę oceny naruszenia prawa materialnego zakreślonego zarzutem skargi kasacyjnej te niepodważone ustalenia faktyczne, a więc to, że skarżący kasacyjnie nie był posiadaczem działek zadeklarowanych do płatności oraz to, iż nie realizował on zobowiązania ONW, nie można uznać aby doszło do naruszenia prawa materialnego wskazanego w zarzucie skargi kasacyjnej.
Wskazać ponadto należy, że analiza postawionego zarzutu ukazuje, że brak w nim wskazania – istotnego z punktu widzenia naruszenia prawa materialnego – czy strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie wskazanych przepisów poprzez ich błędną wykładnię, czy poprzez ich błędne zastosowanie.
Dalej podnieść trzeba, że z treści postawionego zarzutu, jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż kwestionowane są w nich fakty, a mianowicie ustalenie w postaci braku posiadania przez skarżącego kasacyjnie zadeklarowanych do płatności działek rolnych.
Stwierdzić zatem jednoznacznie należy, że zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego nie można podważać ustaleń faktycznych.
Prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Nie można natomiast tego skutecznie czynić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), w tym przez kwestionowanie błędnej wykładni tego prawa (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2212/11, LEX nr 1340123, wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 166/11, LEX nr 1082668, wyrok NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 662/07, LEX nr 418209 oraz wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 920/07, LEX nr 468874).
Końcowo wypada zauważyć, że skarżący kasacyjnie próbuje podważyć jedynie jeden istotny element stanu faktycznego – brak posiadania działek rolnych. Nie czyni jednak tego w zakresie drugiego elementu, także istotnego ze względu na rozstrzygniecie sprawy, a dotyczącego braku realizacji przez skarżącego kasacyjnie zobowiązania ONW. Tym samym nawet gdyby uznać za skuteczny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący posiadania działek zgłoszonych do płatności, to i tak nie miałoby to istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, z uwagi na brak podważenia ustalenia organu zaakceptowanego przez Sąd I instancji, w postaci braku realizacji przez skarżącego kasacyjnie zobowiązania ONW.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.