Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 279/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług, oddalił skargę oraz nakazał zwrócić kwotę 100 zł tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...] maja 2007r., nr [...] M. K. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu motocykl marki "Suzuki", model [...], rok produkcji 2007. Do zgłoszenia celnego załączył między innymi: umowę kupna z dnia 29 marca 2007r., w której określono wartość towaru na kwotę 1.240 USD, oświadczenie strony z dnia 28 maja 2007r. o poniesionych kosztach transportu morskiego oraz kosztach transportu na trasie G.-B..
W wyniku weryfikacji załączonych dokumentów oraz oględzin pojazdu organ celny zwrócił uwagę na rozbieżności pomiędzy stanem pojazdu wynikającym z treści umowy z dnia 29 marca 2007r., z której wynikało, że towarem jest motocykl demonstracyjny, używany, bez pompy olejowej, pompy iniekcyjnej, z tylnymi amortyzatorami do wymiany, a rzeczywistym stwierdzonym w trakcie rewizji gdzie ustalono, że importowany motocykl był nieuszkodzony, bez widocznych braków.
Wobec powyższych rozbieżności oraz wątpliwości co do ceny transakcyjnej organ celny wystąpił do autoryzowanego przedstawiciela marki "Suzuki" - "Suzuki Motor Poland" Sp. z o.o. w W. o udostępnienie danych handlowych, dotyczących zakupu na rynku amerykańskim takich samych motocykli z zamiarem przywozu na rynek europejski. W odpowiedzi firma "Suzuki Motor Poland" potwierdziła występujące różnice w cenach motocykli na rynku amerykańskim i rynkach europejskich i uznała zadeklarowaną przez stronę kwotę 1.240 USD za nieprawdopodobną, podając iż cena tego modelu na rynku amerykańskim wynosi 11.399 USD.
W odpowiedzi na wezwanie Naczelnik Urzędu Celnego w B. do przedstawienia dokumentów potwierdzających, że zadeklarowana w zgłoszeniu celnym wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną cenę, strona w dniu 18 czerwca 2007 r. złożyła oświadczenie o poniesionych kosztach dotyczących zakupu motocykla w wysokości 1.440 USD, z czego 1.240 USD to cena towaru i 200 USD to koszty poniesiona za naprawę elementów wyszczególnionych w umowie jako uszkodzone. Zgodnie z treścią oświadczenia, całą kwotę strona przesłała listownie, na potwierdzenie czego posiadała pisemne oświadczenie sprzedającego. Ponadto w dniu 16 lipca 2007 r. dostarczyła umowę zawartą pomiędzy eksporterem, a poprzednim właścicielem motocykla, opiewającą na kwotę 1.000 USD.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił kwotę długu celnego w wysokości 2.408 zł. oraz kwotę podatku od towarów i usług w kwocie 9.359 zł, należnego z tytułu importu towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym z dnia 31 maja 2007 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji organu celnego pierwszej instancji utrzymał tę decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na wątpliwości, jakie wzbudziła w organach cena zapłacona za sprowadzony towar oraz ustalenia, jakich dokonano na podstawie informacji od autoryzowanego przedstawiciela marki "Suzuki" oraz notowań internetowych cen podobnych pojazdów sprowadzanych z USA, a z których wynikało, iż podobny model motocykla jak sprowadzony przez skarżącego osiąga cenę ośmiokrotnie wyższą od zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym. Organ wskazał także na nieścisłości wynikające ze stanu technicznego motocykla określonego w umowie i stwierdzonego w trakcie rewizji oraz na fakt, iż skarżący nie posiadał dowodu zapłaty zarówno za zakup motocykla jak i jego naprawę. Wątpliwości organu wzbudziło również sprostowanie oświadczenia skarżącego o uregulowaniu kwoty transakcyjnej łącznie za zakup i naprawę przekazem listowym, a także oświadczenie sprzedawcy o uiszczeniu należności sporządzone z nieczytelnym podpisem i bez widocznego numeru faksu, z którego zostało ono wysłane.
W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż organ I instancji prawidłowo zastosował w sprawie tzw. metodę "ostatniej szansy", podnosząc, iż zgodnie z przepisami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., w sytuacji, gdy wartość celna przywożonych używanych pojazdów ustalana jest w oparciu o art. 31 WKC, istnieje w takim przypadku możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających średnie ceny rynkowe tych pojazdów na terenie kraju importu. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że ustalając wartość rynkową pojazdu w niniejszej sprawie organ celny posłużył się katalogiem "Info-ekspert" motocykle (maj 2007 r.), uznając, iż informacje publikowane w tym katalogu są odzwierciedleniem zmian cen pojazdów nowych i wartości rynkowych pojazdów używanych (uśrednioną wartość pojazdów), oferowanych na rynku polskim.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na powyższą decyzję wskazał na informacje zebrane przez organy celne dotyczące cen rynkowych towaru podobnego do sprowadzanego przez skarżącego i uznał, że wobec tych informacji zasadnie cena zadeklarowana przez skarżącego w zgłoszeniu celnym uznana została przez organy celne za rażąco niską.
Sąd pierwszej instancji wskazał również, że dla uwiarygodnienia przyjętej przez siebie wartości motocykla skarżący przedłożył umowę zawartą między K. Z. (z miejscem pobytu w USA) a K. M. (zam. w USA) dotyczącej zbycia za cenę 1.000 USD przedmiotowego samochodu (motocykla). K. M. miał być zgodnie z treścią tej umowy poprzednim właścicielem tego pojazdu, jednakże z załączonego do zgłoszenia celnego dokumentu - "Certificate of origin for a vehicle", będącego świadectwem pochodzenia pojazdu, wystawionym przez "American Suzuki Motor Corporation", wynikało, że pierwszym właścicielem był K. Z. zam. w Polsce w miejscowości L. przy ul. D..
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sprzeczność ta nie została w żaden sposób wyjaśniona przez skarżącego. Strona powoływała się także na oświadczenie sprzedającego – K. Z., w formie faksu, że kwotę 1.440 USD otrzymał listownie w połowie marca 2007 r. Sąd zauważył, że faks ten nie posiadał numeru, co uniemożliwiało ustalenie źródła, z którego pochodzi, ponadto oświadczenie to w wersji angielskiej zawierało oczywiste błędy językowe (pieniądze określa się terminem "many" zamiast "money"), co wzbudzało dodatkowe wątpliwości co do tego, czy faks ten rzeczywiście został nadany z USA.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, istniały uzasadnione wątpliwości, czy zadeklarowana przez skarżącego wartość celna była prawdziwa i stanowiła kwotę faktycznie zapłaconą. Tym samym organy celne były uprawnione do odstąpienia od ustalenia wartości celnej pojazdu według wartości transakcyjnej.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Naczelnik Urzędu Celnego w B. w przekonujący sposób wyjaśnił przyczyny, z powodu których wartość celna nie mogła być ustalona w oparciu o przepis art. 30 WKC. W odniesieniu do art. 30 ust.2 lit. a) i b) wskazał, że przyczyną tą jest okoliczność, iż nie udało się, pomimo podjętych prób, znalezienie podobnego lub identycznego motocykla sprzedanego indywidualnemu klientowi w celu wywozu na teren Wspólnoty wwiezionego w tym samym lub zbliżonym czasie, co motocykl skarżącego. Metoda wskazana w art. 30 ust.2 lit. c) była również niewłaściwa, gdyż nakazuje ona stosowanie danych dotyczących cen jednostkowych towarów bądź identycznych bądź podobnych sprzedawanych we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach, osobom niepowiązanym ze sprzedającym. Metody tej nie można było stosować przy sprowadzeniu, tak jak w tej sprawie, pojedynczego motocykla. Zastosowanie metody opisanej w art. 30 ust.2 lit. d) było także niemożliwe, ponieważ wymaga ona znajomości dodatkowych danych, niedostępnych w niniejszej sprawie. W konsekwencji zdaniem Sądu pierwszej instancji organy celne zasadnie odwołały się do metody "ostatniej szansy" uregulowanej w art. 31 ust.1 WKC.
Sąd pierwszej instancji wskazując na treść art. 7 Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu uznał, że odwołanie się w powyższym przepisie do rozsądnego sposobu określenia wartości celnej i "danych dostępnych w kraju importu" nie wyklucza posiłkowego korzystania z katalogów zawierających ceny pojazdów. Ponadto w Wyjaśnieniach do powyższego Porozumienia (Studium 1.1), Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) stwierdził, że w przypadku ustalania wartości celnej w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism podających bieżące ceny na rynku importu.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż wprawdzie Wyjaśnienia te dotyczą używanych pojazdów samochodowych, jednakże obejmują szeroki wachlarz pojazdów, z wyłączeniem tylko ograniczonej grupy pojazdów specjalnego zastosowania oraz egzemplarzy o wartości historycznej lub kolekcjonerskiej (pkt 2 Studium 1.1), co pozwalało odnieść je także do rozpatrywanej sprawy.
Sąd wskazał dalej, że w przedmiotowej sprawie przy ustalaniu wartości celnej motocykla wykorzystano dane z wyspecjalizowanego katalogu "Info-Ekpert" (maj 2007 r.), w którym podane ceny stanowią wynik analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie pojazdów nowych i używanych, a informacje dotyczące danego modelu uwzględniają spadek cen spowodowany przez wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu. Ponieważ w momencie zgłoszenia do odprawy celnej motocykl nie posiadał żadnych uszkodzeń organy celne przyjęły, że wartości rynkowa pojazdu (według cennika "Info-Ekpert") wynosiła 51.900 zł. Wartość ta odpowiadała też cenie wskazanej przez autoryzowanego przedstawiciela marki "Suzuki" na rynku polskim. Pomniejszając wartość rynkową o podatek od towarów i usług oraz cło, wyliczono wartość celną motocykla (40.133 zł).
Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z poglądem skarżącego, iż ewentualnie do ustalenia wartości celnej sprowadzonego motocykla, w przypadku kwestionowania ceny transakcyjnej, powinna być zastosowana cena wynegocjowana przez spółkę "Suzuki Motor Poland", jako spełniająca przesłanki wynikające z przepisu art. 30 ust.2 lit. a) WKC, bowiem cena wynegocjowana przez wyspecjalizowany podmiot gospodarczy zajmujący się profesjonalnie sprzedażą na rynku polskim produktów firmy "Suzuki", nigdy nie będzie odpowiadała cenie pojedynczego produktu sprowadzonego przez indywidualną osobę.
Skargą kasacyjną pełnomocnik M. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi naruszenie:
- 1. przepisów prawa materialnego art. 30 ust. 2 pkt a) Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny wskutek jego niezastosowania w sprawie;
- 2. przepisów prawa materialnego art. 31 ust. 1 i 2 cytowanego Rozporządzenia wskutek jego wadliwej wykładni.
W uzasadnieniu podniesiono, iż skoro wartość celna przywiezionego motocykla nie została ustalona w oparciu o art. 29 WKC to powinna ona zostać ustalona na podstawie art. 30 ust. 2 pkt a) WKC zgodnie z treścią, którego wartością celną jest wartość transakcyjna identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalona jest wartość celna.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej wskazana przez "Suzuki Motor Poland" Sp. z o.o., cena 11.399 USD za model motocykla jaki sprowadził skarżący, na rynku amerykańskim przeznaczonego na rynek europejski spełnia kryteria wartości celnej określonej w art. 30 ust. 2 pkt a) WKC i ta kwota powinna stanowić podstawę do ustalania długu celnego.
Autor skargi kasacyjnej podniósł także, iż przepis art. 31 WKC nie określa, o jakie "dane" dostępne we Wspólnocie chodzi, jednakże uwzględniając art. 7 Porozumienia wskazującego na konieczność rozsądnej elastyczności w stosowaniu metod określonych w art. 1 – 6, można przyjąć, iż za takie dane można uznać także pisemne informacje pochodzące od autoryzowanego dealera "Suzuki" w Polsce, która to spółka wskazała na cenę motocykla na rynku amerykańskim przeznaczonego na wywóz na rynek europejski, wynosząca w przeliczeniu po średnim kursie USD 26.200 zł. Zdaniem kasatora ustalona przez organy celne i zaakceptowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wartość celna w wysokości 40.133 zł jest rażąco wygórowana w stosunku do ceny tego modelu motocykla w stosunku do cen obowiązujących na rynku amerykańskim.
Podkreślono również, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia podał, że w wyjaśnieniach do Porozumienia wskazano na możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism podających bieżące ceny na rynku importu, jednocześnie podkreślając, iż wyjaśnienia te dotyczą używanych pojazdów samochodowych. W ocenie autora skargi kasacyjnej w tym stanie rzeczy brak jest podstaw do odniesienia treści tych wyjaśnień do ustalenia wartości motocykli. Ustalenie wartości sprowadzonego przez skarżącego motocykla w oparciu o katalog "Info – Ekspert" także nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 31 ust. 2 WKC, gdyż wobec treści tego przepisu wartość celna ustalana z zastosowaniem ust. 1 nie może być określana na podstawie systemu polegającego na przyjmowaniu na potrzeby celne wyższej z dwóch alternatywnych wartości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają podstawy kasacyjne, biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postępowania, o której mowa w § 2 tego przepisu, a która w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzutach naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenia przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Skarga kasacyjna jako sformalizowany środek odwoławczy powinna poza spełnieniem wymogów dla pism składanych w postępowaniu, zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia – art. 176 p.p.s.a.
Przypomnienie powyższych zasad dotyczących wymogów skargi kasacyjnej oraz zakresu rozpoznania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest konieczne z uwagi na sposób w jaki skonstruowana została skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie.
Wobec faktu, iż skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania, czyli brak jest podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny będąc związanym granicami skargi kasacyjnej zgodnie z treścią powołanego art. 183 § 1 p.p.s.a., za miarodajny, wobec braku jego podważenia, przy rozpoznaniu sprawy przyjmuje stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji.
Powyższe oznacza, że przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wiążący dla Naczelnego Sądu Administracyjnego jest stan sprawy ustalony i przyjęty za podstawę wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., zgodnie z którym wobec zanegowania przez organy celne wartości celnej sprowadzonego przez skarżącego towaru, dokonały one jej ustalenia w oparciu o przepisy rozdziału 3 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny.
W tym zakresie Sąd pierwszej instancji niewadliwie za prawidłowe uznał, po przytoczeniu treści przepisów art. 30 i 31 powołanego Rozporządzenia, zastosowanie w sprawie metody "ostatniej szansy", o której mowa w art. 31 tego aktu i oparcie się przez organy celne przy ustaleniu wartości transakcyjnej sprowadzonego motocykla o dane zawarte w katalogu "Info-Ekspert" (maj 2007 r.).
Zauważyć przy tym należy, iż Sąd pierwszej instancji rozważył, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku, zasadność posłużenia się i w jakim zakresie, danymi pochodzącymi zarówno z tego katalogu, jak i informacjami uzyskanymi od "Suzuki Motor Poland", wskazując przy tym na zakres jaki przepisy rozporządzenia Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny dają możliwość organom celnym państwa, w którym dokonano zgłoszenia towaru, skorzystania z danych dostępnych we Wspólnocie z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami wymienionymi w art. 31 ust. 1 i 2 tego Rozporządzenia. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji ocenił prawidłowość zastosowania jako podstawy ustalenia wartości celnej sprowadzonego towaru, ceny pochodzącej z katalogu "Info-Expert" oraz wskazał na przyczyny, dla których podobne dane pochodzące od Spółki "Suzuki Motor Poland" nie mogły być uwzględnione.
Podkreślić należy, iż omówione powyżej ustalenia, jakich dokonały organy, i które zostały zaakceptowane przez Sąd pierwej instancji, odnoszą się do sfery ustaleń stanu faktycznego sprawy, albowiem odnoszą się do kwestii wątpliwości organu co do prawdziwości danych dotyczących ceny transakcyjnej za sprowadzony towar, a w konsekwencji wartości celnej, oraz sposobu jej ustalenia jako podstawy ustalenia wartości celnej przyjętej przez organ celny w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w zakresie cen, jakie obowiązywały za podobny towar w danym okresie czasu, tj. w okresie gdy nastąpiło zgłoszenie celne.
Wobec faktu, iż w skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu odnoszącego się do sfery ustaleń faktycznych, który to zarzut mógł być sformułowany w ramach podstawy, o której mowa w ar. 174 pkt 2 p.p.s.a., brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego podnoszonych w punkcie 1 i 2 skargi kasacyjnej, albowiem wobec nie podważenia stanu faktycznego w zakresie ustalenia ceny na podstawie źródeł danych dostępnych organowi we Wspólnocie, umyka kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Sądu pierwszej instancji w zakresie wykładni i zastosowania (subsumcji) przepisów art. 30 ust. 2 pkt 2 i 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia Nr 2913/92, które odnoszą się do kwestii określenia wartości celnej towarów sprowadzanych do krajów Unii, pod ustalony stan faktyczny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji oddalając skargę kasacyjną.
O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).