Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2008 r. o sygn. akt III SA/Po 158/08 oddalił skargę J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie powstania długu celnego.
Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] stwierdził powstanie w dniu [...] lutego 2004 r. długu celnego w związku z przywozem na polski obszar celny przez J. K. samochodu Opel Corsa A, nr nadwozia: [...], rok produkcji 1992, pojemność silnika 1200 cm o wartości celnej 2509,00 zł, ustalił kwotę długu celnego na 11.813,80 zł przy zastosowaniu 35% stawki celnej i wymierzył odsetki.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu 19 października 2006 r. wszczęto z urzędu postępowanie celne w sprawie długu celnego J. K. z tytułu nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny samochodu osobowego marki Opel Corsa. W dniu 16 sierpnia 2006 r. w K. funkcjonariusze policji ujawnili przerobienie numerów nadwozia w samochodzie osobowym marki Opel Corsa numer rejestracyjny [...], należącym do J. K., który oświadczył, iż dokonał przerobienia numeru nadwozia i zamiany tabliczek znamionowych w samochodzie sprowadzonym z Niemiec na polski obszar celny. J. K. przesłuchany w dniu 16 sierpnia 2006 r. w charakterze świadka zeznał, że w lutym 2004 r. kupił na terenie Niemiec samochód marki Opel Corsa, do którego przełożył tabliczki znamionowe z podobnego, zarejestrowanego w Polsce samochodu osobowego marki Opel Corsa, którego był właścicielem i nie dokonał żadnych opłat za sprowadzony samochód. W trakcie przeszukania dokonanego w miejscu zamieszkania J. K. ujawniono dwie tabliczki znamionowe od samochodu marki Opel Corsa.
Ponadto organ celny I instancji wskazał, że miejsce powstania długu celnego ustalił na podstawie art. 223 § 2 Kodeksu celnego, w myśl którego dłużnikami są nie tylko osoby, które dokonały lub uczestniczyły w nielegalnym wprowadzeniu, ale także osoby które posiadały lub posiadają towar i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Zdaniem organu celnego działania J. K., wskazują, że miał pełną świadomość, iż posiadany przez niego pojazd został wprowadzony nielegalnie. A zatem w tych okolicznościach był on dłużnikiem długu celnego.
Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji właściwie ustalił wartość celną pojazdu w oparciu o prawidłowo zastosowaną "metodę ostatniej szansy" określoną w art. 29 Kodeksu celnego. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że w sprawie nie jest konieczne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy, bowiem wystarczające jest oszacowanie średniej wartości rynkowej, służącej wyliczeniu wartości celnej. Organ zaznaczył, że ze względu na konstrukcję stawki celnej znajdującej zastosowanie w sprawie, wartość celna nie wpływa na wysokość należnego cła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. rozpoznając skargę J. K. na tę ostateczną decyzję oddalił zarzut naruszenia przepisów art. 187 i 197 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) polegający na niepowołaniu biegłego na okoliczność możliwości ustalenia przez skarżącego faktu nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny.
W ocenie Sądu I instancji, organy celne obu instancji zasadnie przyjęły, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Sąd I instancji zaznaczył, że na skutek oświadczenia skarżącego o jego złym stanie psychicznym, organ I instancji podjął czynności mające na celu ustalenie, czy skarżący jest ubezwłasnowolniony. Wobec odpowiedzi Sądu Rejonowego w Krotoszynie stwierdzającej, że skarżący nie figuruje w wykazie osób ubezwłasnowolnionych, organ administracji słusznie uznał, iż pozostały materiał zgromadzony w sprawie – oświadczenia skarżącego, dokumenty zebrane w postępowaniu przygotowawczym oraz dowód w postaci tabliczek znamionowych – są wystarczające do przyjęcia, że skarżący nabył i posiada towar, o którym mowa w art. 210 § 1 Kodeksu celnego i przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, iż w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.
Słusznie Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że działania J. K., który dokonał przełożenia tabliczek znamionowych i elementu z numerami identyfikacyjnymi z pojazdu zarejestrowanego w Polsce, wskazują, że miał pełną świadomość, iż posiadany przez niego pojazd został sprowadzony nielegalnie – a zatem zaistniały przesłanki zastosowania art. 210 § 3 Kodeksu celnego.
Sąd I instancji uznał za nieprzydatny do rozpoznania sprawy przedłożony przez stronę skarżącą w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowód w postaci orzeczenia kwalifikacyjnego nr 49/74/75 z dnia 24 kwietnia 1975 r. z którego wynika, że skarżący był dotknięty niedorozwojem umysłowym stopnia lekkiego, wykazywał duże braki w wiadomościach, w rozwoju myślenia logicznego rozumienia, rozumowania arytmetycznego, pamięci bezpośredniej, koncentracji uwagi i spostrzegawczości. Powyższe orzeczenie dotyczy bowiem stanu rozwoju umysłowego skarżącego w roku 1975, natomiast nie odzwierciedla jego stanu umysłowego w 2004 r. jak również w aktualnym czasie.
W ocenie Sądu I instancji chybiony jest zarzut strony skarżącej, iż w świetle art. 210 § 3 Kodeksu celnego, skarżący jako osoba, która sama, a nie wspólnie z innymi osobami nabyła i posiada przedmiotowy samochód, nie może ponosić odpowiedzialności za powstanie długu celnego. Użycie przez ustawodawcę w pkt 3 art. 210 ust. 3 Kodeksu celnego liczby mnogiej co do osób, które nabyły, posiadały, lub posiadają towar (...) wskazuje na osoby, które są bezpośrednimi, jak i pośrednimi nabywcami towaru, posiadały wcześniej towar lub posiadają go aktualnie. Zatem ze względu na fakt nabycia towaru, jego wcześniejszego lub aktualnego posiadania może być kilka osób odpowiedzialnych za dług.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. J. K. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zarzucił naruszenie art. 141 § 4 zd.1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ i pkt 2, art. 106 § 4 oraz art. 151 p.p.s.a polegające na oparciu kwestionowanego wyroku na materiale dowodowym zebranym przez organy celne w I i II instancji z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 197, art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, w którym błędnie ustalono, iż
- a) skarżący przełożył tabliczki znamionowe znajdujące się w aucie,
- b) skarżący wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że w chwili nabycia towaru lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie,
- c) a także z ostrożności procesowej, iż przełożenie tabliczek znamionowych równoznaczne jest z tym, że skarżący wiedział lub zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że w chwili nabycia towaru lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie,
- d) sprawa nie została już prawomocnie rozstrzygnięta.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie art. 210 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że skarżący wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, iż w chwili nabycia towaru lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie, podczas gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie winny doprowadzić do wniosku, iż skarżący nie wiedział ani przy zachowaniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć, że chwili nabycia towaru lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej J. K. podniósł, że błędne jest wnioskowanie Sądu I instancji, iż skoro w 1975 r. stwierdzono upośledzenie skarżącego, to w chwili obecnej stan jego umysłu jest lepszy. Podkreślił, że opuszczenie szkoły i zaprzestanie nauki spowodowało pogorszenie stanu wiedzy skarżącego. Przyjęcie zatem przez Sąd I instancji, że stan umysłowy skarżącego poprawił się z uwagi na fakt, iż od daty wydania opinii o jego stanie psychicznym minęło prawie 30 lat, narusza art. 106 § 4 p.p.s.a. Bezpodstawne są również wnioski Sądu I instancji, że przełożenie tabliczek znamionowych jest równoznaczne z tym, że skarżący wiedział lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że nabył lub wszedł w posiadanie towaru nielegalnego. Domniemanie faktyczne w tym zakresie jest nieprawidłowe, gdyż skarżący kwestionuje fakt, iż osobiście dokonał przełożenia tabliczek znamionowych pojazdu. Nawet gdyby uznać powyższą okoliczność za ustaloną, to nie stanowi ona podstawy do przyjęcia wnioskowania, że skarżący był w nielegalnym posiadaniu lub władaniu spornego pojazdu.
Z wymienionych względów J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. do ponownego rozpoznania lub uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a.).
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący postawił szereg zarzutów naruszenia wielu przepisów postępowania wymienionych w petitum skargi kasacyjnej, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a konkretnie art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ i pkt 2, art. 106 § 4 oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1, art. 191, art. 197, art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.
Wszystkie zarzuty procesowe sprowadzają się do zarzutu błędnych ustaleń faktycznych, że skarżący przełożył tabliczki znamionowe auta, które nie były autentyczne i wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że w chwili nabycia towaru lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy celne rozstrzygające niniejszą sprawę długu celnego odnoszącego się do przedmiotowego auta przestrzegały wszystkich zasad postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasady podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej) oraz wypełniły obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Przeprowadzone dowody na okoliczność stanu psychicznego skarżącego zostały należycie rozważone i ocenione zarówno przez organy administracji publicznej obu instancji jak również ta ocena całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego została prawidłowo zaakceptowana przez Sąd I instancji.
Sąd I instancji prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko co do oceny ustaleń faktycznych dokonanych na podstawie przeprowadzonego zgodnie z procedurą postępowania dowodowego przy zastosowaniu reguł postępowania wyznaczonych w przepisach art. 122, art. 187 § 1 i art. 197 Ordynacji podatkowej. Nie było podstaw z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej do powołania biegłego lekarza psychiatry na okoliczność stanu psychicznego skarżącego w czasie posiadania przedmiotowego pojazdu a konkretnie czy miał on świadomość nielegalności wprowadzenia tego auta. Na pewno taką okolicznością świadczącą o stanie psychicznym skarżącego w 1975 r. nie mogło stanowić stwierdzenie w tym okresie lekkiego upośledzenia.
Należy stwierdzić, że bezsporną jest zasadnicza okoliczność świadcząca o nielegalności wprowadzenia na polski obszar celny w postaci przełożenia tabliczek znamionowych a jedynie kwestionowany jest stan świadomości skarżącego tego faktu.
Zgodnie z treścią art. 210 § 1 Kodeksu celnego dług celny powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, a w myśl art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego dłużnikami są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był towar wprowadzony nielegalnie.
Przesłanką odpowiedzialności skarżącego za dług celny w tej sprawie było niewątpliwie posiadanie nielegalnie wprowadzonego auta i wiedza a w zasadzie możliwość przy zachowaniu należytej staranności dowiedzenia się, że w chwili wejścia w posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.
Ustalenia faktyczne przyjęte w zakresie powyższej przesłanki zostały bardzo szczegółowo omówione przez Sąd I instancji i ocenione pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i nie nasuwają one zastrzeżeń.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymagania z art. 141 p.p.s.a. i zawiera wnikliwe ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego, jak i innych ustalonych okoliczności dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Sąd I instancji odniósł się również do zarzutu naruszenia przepisu art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej dotyczącym zabezpieczenia długu celnego i prawidłowo stwierdził, iż decyzja o zabezpieczeniu długu nie świadczy o rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną (res iudicata).
Reasumując powyższe rozważania prowadzone w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny wypełniający znamiona przepisów art. 210 § 1 i § 3 pkt 3 Kodeksu celnego nie został skutecznie w skardze kasacyjnej podważony.
Skoro ustalenia faktyczne będące podstawą zaskarżonej decyzji są prawidłowe to pozostaje jeszcze odniesienie się do zarzutu skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. a mianowicie naruszenie art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. Skarżący prawdopodobnie w wyniku oczywistej omyłki powołał się na przepis art. 210 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego, który nie istnieje zamiast art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego, który dotyczy dłużnika – osoby skarżącego, która posiadała towar o którym mowa w § 1, która przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że w chwili wejścia w jego posiadania był to towar wprowadzony nielegalnie.
Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował powyższy przepis prawa materialnego i go zastosował w niniejszej sprawie do ustalonego wcześniej stanu faktycznego. Przede wszystkim niewątpliwie przepis art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego wskazuje na każdą osobę bezpośredniego jak i pośredniego nabywcę towaru, jak i każdego kolejnego posiadacza tego towaru (byłego i aktualnego) a skarżący w kręgu tych osób na pewno pozostawał.
Sam skarżący przyznał w kilku swoich pismach skierowanych do Urzędu Celnego, że przedmiotowy samochód marki Opel Corsa zakupił za 100 Euro na obrzeżach Berlina w lutym 2004 r., tylko że nie miał świadomości obowiązków celnych (stwierdził, że popełnił błąd).
Natomiast jak już wykazano wyżej decydujące znaczenie dla wypełnienia dyspozycji z art. 210 § 1 i § 3 pkt 3 Kodeksu celnego było stwierdzenie, że skarżący przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że w chwili wejścia w posiadanie tego samochody był to towar wprowadzony nielegalnie.
Skarżący bowiem nie może powoływać się na nieznajomość prawa celnego, jeśli przewoził samochód przez granicę celną i oczywistym jest obowiązek zgłoszenia towaru przewożonego przez granicę podlegającego obowiązkowi celnemu.
Możliwość dowiedzenia się przy zachowaniu należytej staranności o tym obowiązku celnym (nielegalności wprowadzenia towaru na polski obszar celny) została wykazana w części ustaleń faktycznych i nie wymaga to pojęcie dodatkowej wykładni, w tym pojęcie należytej staranności, które obejmuje normalne działanie zwykłego obywatela, do którego obowiązków należy w przypadku braku wiedzy lub wątpliwości zasięgnąć stosownych informacji. Skarżący posiada elementarne wykształcenie, prowadził korespondencję urzędową z urzędem celnym i nie może zasłaniać się nieświadomością prawa.
W tych warunkach Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów prawa materialnego, a konkretnie art. 210 § 1 i § 3 pkt 3 Kodeksu celnego.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi kasacyjnej z powodu braku usprawiedliwionych podstaw na mocy art. 184 p.p.s.a.