Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2987/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę M. W., S. T., M. T. i M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 25 września 2014r. M. W., S. T., M. T. i M. G., wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2014r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w opłacie paliwowej. W treści skargi zawarto wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu, skarżący nie wskazali istnienia takich okoliczności, które świadczyłyby o tym, że uchybienie terminowi nastąpiło bez ich winy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uzasadniając odrzucenie skargi zaskarżonym postanowieniem, ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wywiódł, że decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r. została skutecznie doręczona skarżącym w trybie zastępczym, określonym w art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.). Pierwsze zawiadomienie zostało pozostawione w dniu 2 lipca 2014 r., powtórne w dniu 10 lipca 2014 r., zaś zwrot przesyłki niepodjętej nastąpił w dniu 17 lipca 2014 r. skoro pierwsze zawiadomienie zostało pozostawione w dniu 2 lipca 2014 r., to 14-dniowy termin rozpoczął swój bieg w dniu następnym i upłynął w dniu 16 lipca 2014 r. Termin na wniesienie skargi określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. – upływał zatem w dniu 17 sierpnia 2014 r. W konsekwencji złożenie skargi w dniu 26 września 2014 r. (vide: koperta, w której nadano skargę, k. 16 akt sądowych) powoduje, że skarżący uchybili trzydziestodniowemu terminowi do jej wniesienia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli M. W., S. T., M. T. i M. G., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- 1. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, tj. odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie, podczas gdy organ skierował zaskarżoną decyzję na nieprawidłowy adres do doręczeń dla poprzedniego pełnomocnika skarżących – M. W., zatem nie mógł zastosować doręczenia zastępczego; M. W. otrzymał zaskarżoną decyzję w dniu 19 września 2014 r., zatem skarga została wniesiona w ustawowym terminie;
- 2. art. 150 § 2 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie doręczenia zastępczego podczas gdy przesyłka zawierająca korespondencję skierowaną do poprzedniego pełnomocnika skarżących została skierowana na niewłaściwy adres, tj. ul. P. [...], podczas gdy M. W. mieszka przy ul. P. [...] A. Wobec powyższego skarżący wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 14 listopada 2014 r., na okoliczność, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję nie dotarła do M.W., bowiem listonosz, który zwykle doręcza M. W. korespondencję i zna jego faktyczne miejsce zamieszkania, był nieobecny zaś zastępujący go listonosz nie wiedział, że M. W. mieszka przy ulicy P. [...]A, a nie [...], nie zostawił M. W. awizo, zaś samą przesyłkę pozostawił w urzędzie pocztowym innym niż zwykle była awizowana korespondencja do M. W., zatem nie można uznać doręczenia zastępczego.
Ponadto skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono m. in., że M. W., występujący uprzednio jako pełnomocnik skarżących, mieszka w W. na ul. P. [...]A, zaś zaskarżona decyzja została wysłana na adres ul. P. [...]. Wnoszący skargę kasacyjną przyznał, że w przeszłości zdarzało się, że korespondencja kierowana na adres ul. P. [...] była odbierana przez M. W., ale tylko dlatego, że listonosz znał miejsce faktycznego zamieszkania M. W. i zostawił mu awizo pod adresem P. [...]A, pomimo że korespondencja była kierowana na P. [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 16 lipca 2014 r. W związku z tym, że skarga na ww. decyzję została wniesiona w dniu 26 września 2014 r., WSA odrzucił ją jako wniesioną po terminie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do twierdzenia, że skarga została wniesiona w ustawowym terminie, gdyż w istocie została doręczona dopiero w dniu 19 września 2014 r. Dręczenie w trybie art. 150 O.p. nie było skuteczne, gdyż przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została skierowana na adres niebędący adresem zamieszkania M. W. W takim stanie sprawy, sporne jest ustalenie, czy dokonane w sprawie doręczenie zastępcze, przewidziane art. 150 O.p., było skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie takie nastąpiło w warunkach ustawą przewidzianych, wniesienie skargi w dniu 26 września 2014 r. istotnie nastąpiło z przekroczeniem terminu i jej odrzucenie było prawidłowe.
W przypadku niespełnienia przesłanek prawidłowego doręczenia zastępczego, należałoby przyjąć, że takie doręczenie nie było skuteczne, a termin wniesienia skargi powinien biec od dnia doręczenia decyzji w siedzibie organu.
Stosownie do art. 150 § 1 pkt 1 O.p., w razie niemożności doręczenia przez pocztę pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 (tzw. doręczenia właściwego - do rąk adresata lub osoby upoważnionej), przechowuje ona to pismo w swojej placówce pocztowej przez okres 14 dni, o czym zawiadamia w stosowny sposób (tzw. awizo) adresata (§ 2). W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (14 dni), a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 O.p.). Wskazać należy, że osoba doręczająca pismo powinna uczynić adnotację w dokumencie potwierdzenia odbioru o niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, a następnie pozostawić zawiadomienie o miejscu przechowywania pisma.
Z uwagi na dolegliwe skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem art. 150 § 2 O.p., należy rygorystycznie przestrzegać wymogów wskazanych w tym przepisie. Oznacza to m.in. tak daleko idące warunki, jak ten, że miejsce pozostawienia zawiadomienia powinno wyraźnie wynikać z dokumentu potwierdzenia odbioru, a brak pewności co do tego miejsca wyklucza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia. Taki sam skutek będzie się wiązał również z bardziej zasadniczymi wątpliwościami, na przykład co do oznaczenia adresu odbiorcy.
Z akt sprawy wynika, że korespondencja kierowana do M. W. (występującego w postępowaniu administracyjnym w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik S. T., M. T. i M. G.) była mu skutecznie i w sposób niekwestionowany doręczana – w sposób właściwy, bądź z zastosowaniem art. 150 O.p. na adres ul. P. [...], w W. Skuteczne doręczanie w postępowaniu administracyjnym korespondencji na adres ul. P. [...] M.W. tłumaczy tym, że listonosz zna jego miejsce zamieszkania i mimo nieprawidłowego adresu na korespondencji, doręcza mu ją. Sporna przesyłka zawierająca decyzję ostateczną (zaadresowana na ul. P. [...]) była jednak doręczana przez innego listonosza, który zachowując procedury i nie znając deklarowanego obecnie miejsca zamieszkania skarżącego, po bezskutecznej próbie doręczenia zostawił ją w innej niż zwykle placówce oddawczej. Na okoliczność tę skarżący załączył do skargi kasacyjnej pismo z Poczty Polskiej S.A.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że istotnie w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty, które mogą świadczyć o tym, że M. W. jako adres, na który należy kierować do niego korespondencję, wskazał ul. P. [...]. Wynika to nie tylko z treści odwołania od decyzji organu I instancji (k. 319 akt admin.), ale i z treści pełnomocnictw udzielonych skarżącemu (k. 281-283 akt admin.). Jednocześnie jednak M. W. na kopercie zawierającej ww. odwołanie (k. 319A akt adm.) jak i na potwierdzeniu dokonania opłaty skarbowej za pełnomocnictwo (k. 280 akt admin.) wskazał jako adres nadawcy (tj. swój adres) ul. P.[...]A.
Z akt administracyjnych wynika zatem, że pojawiły się niejasności co do adresu, na który organ powinien wysyłać korespondencję.
Wobec powyższego uznać należy, że - mając na uwadze rygoryzm art. 150 O.p., tj. fikcję prawną doręczenia pisma i daleko idące konsekwencje doręczenia zastępczego - zadaniem organu było wyjaśnienie zaistniałej nieścisłości, choćby przez zwrócenie się do skarżącego o jednoznaczne wskazanie/sprecyzowanie adresu do doręczeń.
W tej sytuacji, czyli wobec wątpliwości co do adresu, na który organy mogły skutecznie kierować korespondencję, nie można przyjąć, że doręczenie zastępcze w dniu 16 lipca 2014 r. było skuteczne, a zatem, że od tego dnia rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi.
Jeżeli zaś doręczenia decyzji dokonano ostatecznie w dniu 19 września 2014 r., to złożenie skargi w dniu 26 września 2014 r. nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., a jej odrzucenie przez Sąd I instancji nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 i art. 182 § 1 p.p.s.a.