Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1223/19, oddalił skargę C. K. R. i M. G. R. "N." Sp. z o.o. z siedzibą w N. P. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 23 maja 2019 r. nr ONW/124/2019 w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) za rok 2016.
C. K. R. i M. G. R. "N." Sp. z o.o. z siedzibą w N. P. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na wskazanych w treści art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.) podstawach kasacyjnych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608) w związku z art. 4 ust. 1 lit. b i w związku z art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 – poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe stwierdzenie, że skarżąca nie spełnia kryteriów uznania jej za rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, co stanowi podstawę odmówienia skarżącej przyznania płatności w ramach płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) za rok 2016, w sytuacji, gdy skarżąca jest osoba prawną, której gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Rady (UE) nr 1307/2013, co oznacza, że spełnia wymogi uznania jej za rolnika w rozumieniu § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: rozporządzenie ONW);
art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie, że skarżąca nie prowadzi działalności rolniczej, o której mowa w tym przepisie, w sytuacji, gdy skarżąca prowadzi działalność w zakresie rozmnażania roślin i użytkuje grunty rolne, co oznacza, że prowadzi działalność rolniczą;
§ 2 rozporządzenia ONW – poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne stwierdzenie niespełnienia przez skarżącą przesłanek w tym przepisie zawartych, podczas gdy skarżąca spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 487, z późn. zm.), łączna powierzchnia jej użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosiła co najmniej 1 ha, a także został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność, co kwalifikuje ją do przyznania płatności ONW.
- II. naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności podniesionego w skardze do Sądu I instancji naruszenia art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 17 grudnia 2013 r.) poprzez błędną wykładnię pojęcia sztucznych warunków, co w rezultacie prowadziło do nieprawidłowego stwierdzenia przez organy, iż zostały w przedmiotowej sprawie stworzone sztuczne warunki, co stoi w sprzeczności ze stanem faktycznym i z celami prawodawstwa;
- b. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie naruszeń przepisów postępowania, a w szczególności naruszenia art. 21 ust. 2 pkt. 1 – 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 oraz art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy, w sposób przekonujący, w szczególności poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych istotnych okoliczności w sprawie oraz brak wnikliwej analizy kwestii sztucznego stworzenia warunków, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, i skutkowało nieuwzględnieniem mocy wiążącej orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt: V SA/Wa 1914/17 w zakresie wskazań, co do dalszego postępowania (wyjście poza granice związania oceną prawną, zawartą w poprzednio wydanym wyroku).
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła na podstawie przepisu art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastęsptwa procesowego według norm przepisanych. Wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
W tej sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego skoncentrowano na błędnej wykładni przepisów i nieprawidłowym stwierdzeniu, że skarżąca – co jest szczególnie istotne – nie spełnia kryterium uznania jej za rolnika. Nie kwestionowano zatem przepisów prawa materialnego w zakresie tzw. sztucznych warunków.
W dalszej kolejności należy wskazać, że analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do problematyki prawa materialnego regulującego uznania podmiotu za rolnika, autor skargi kasacyjnej nie tyle dokonywał wykładni tych przepisów, co prowadził rozważania dotyczące ustaleń faktycznych w tym zakresie (uznania podmiotu za rolnika) poczynionych przez organ administracyjny i ich oceny przez Sąd I instancji. Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że w zakresie ww. problemu nie zawarto zarzutów naruszenia prawa procesowego. Zarzutami naruszenia prawa materialnego nie sposób natomiast skutecznie zwalczać ustaleń faktycznych, czy też oceny Sądu I instancji odnoszącej się do ustaleń organów administracji publicznej.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego już na wstępie należy wskazać, że wbrew postanowieniom art. 174 pkt 2 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w ogóle nie wykazano, na czym miało polegać naruszenie art. 153 p.p.s.a. Wreszcie należy dostrzec, że zarzuty naruszenia art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 – 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz ROW w ramach PROW na lata 2007 – 2013 w istocie odnosiły się wyłącznie do kwestii stworzenia sztucznych warunków i nie dotyczył okoliczności związanych z zagadnieniem, czy skarżąca jest w ogóle rolnikiem.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).