Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 13 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 1151/18

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2016 roku sygn. akt III SA/Wr 26/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddalił skargę w całości.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] maja 2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wpłynął wniosek E. Sp. z o.o. w L. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej o łącznej pow. 81,22 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej pow. 39,02 ha.

W dniu [...] czerwca 2013 r. gospodarstwo rolne E. Sp. z o.o. w L. zostało wytypowane do przeprowadzenia kontroli na miejscu. Czynności kontrolne zostały wykonane w dniach od [...] września 2013 r. do [...] września 2013 r. (wizytacja terenowa) oraz [...] grudnia 2013 r. (wizualizacja działek na ortofotomapie), a utrwalono je w formie raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

W wyniku kontroli:

dla działek rolnych I, N, O, P, R, S, T i Ł zastosowano kod DR 18 tj. na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Na działkach tych zidentyfikowano nieużytki:

dla działek rolnych AA, B, BB, CC, H, K, U, i W stwierdzono powierzchnie mniejsze niż deklarowane (kod DR13+), zastosowano także kod DR52 tj. stwierdzono zwiększenie zasięgu pola zagospodarowania, dla działek rolnych A, B, D, F, U, W, X, Y i Z zastosowano kod DR6 tj. nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy do tej samej grupy upraw, do której należy roślina deklarowana. Na działce zidentyfikowano ugór, dla działek rolnych A1, B1, D1, F1, U1, W1, X1, Y1 i Z1 zastosowano kod DR7 tj. nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy do innej grupy upraw, do której należy roślina deklarowana. Na działce zidentyfikowano ugór.

W dniu [...] lutego 2014 r. strona złożyła zastrzeżenia do wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu. W toku postępowania przedłożyła między innymi umowę o świadczenie usług z dnia [...] kwietnia 2013 r. zawartą pomiędzy wnioskodawcą a A. Sp. z o.o., fakturę VAT z dnia [...] lipca 2013 roku, umowę odpłatnej dostawy z dnia [...] stycznia 2013 roku zawartą pomiędzy E. Sp. z o.o. w L. a A. Sp. z o.o., umowę ramową z dnia [...] grudnia 2012 r.

W dniu 30 września 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję, którą przyznano płatności na rok 2013 w kwocie 32663,51 zł w tym: jednolita płatność obszarowa w wysokości 32663,51 zł, w tym środki unijne 32663,51 zł, środki krajowe 0,00 zł wynikające z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 23730,47zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, zastosowanie współczynnika korygującego oraz odmówiono uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i wraz z sankcjami w wysokości 5439,00 zł.

Rozpatrując odwołanie Dyrektor Oddziału Regionalnego w decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., przytoczył materialnoprawne podstawy przyznawania płatności bezpośrednich a następnie stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i zastosował obowiązujące przepisy prawa.

Rozpoznając skargę na to rozstrzygnięcie wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r. (sygn. akt III SA/Wr 257/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

W uzasadnieniu wyroku Sąd zgodził się ze stanowiskiem E. Sp. z o.o. w L., zgodnie z którym organy administracji rolnej wydały swoje rozstrzygnięcia, bez należytego rozważenia wniosków płynących ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zwłaszcza bez szczegółowego odniesienia się do niektórych dowodów zaoferowanych przez stronę. Podkreślono, że organ poddał ocenie między innymi wielkość zakupionej mieszanki, jednakże wywiedzione wnioski nie mogą być uznane za pewne, a to w kontekście praktycznie pominiętego przez organy kluczowego, zdaniem skarżącej, dowodu w postaci zdjęć fitosocjologicznych spornych gruntów oraz opinii - sporządzonych przez M.J. (specjalisty agronomii i łąkarstwa, biegłego sądowego), które wprawdzie zostały sporządzone – co podkreślił organ wyższego stopnia i co spowodowało faktycznie pominięcie tych dowodów w jego ocenie – w innej dacie niż wrześniowa kontrola na miejscu.

Zdaniem składu orzekającego nie zachodził jednak duży odstęp czasowy, albowiem w opinii podano, że oględziny działek w kwestii zbadania stopnia zadarnienia działek i ich poszycia roślinnością, poziomu rozwoju roślin oraz ustalenia, czy stanowią deklarowaną we wniosku skarżącej E. Sp. z o.o. w L. mieszankę traw wieloletnich z wieloletnimi motylkowatymi drobnonasiennymi - miały miejsce w [...] stycznia 2014 roku, a więc około trzy i pół miesiąca od daty kontroli na miejscu, która odbyła się w końcu września 2013 r. Biegły zaś wyjaśnił powody, dla których było możliwe dokonanie w dacie [...] stycznia 2014 r. (czyli w sezonie zimowym) oceny poprzedniego stanu działek. Organ, jak wskazał Sąd, winien był w szczególności stwierdzić czy opinia wraz z załączonymi zdjęciami jest kompletna, ocenić jej zawartość formalną i merytoryczną, skonfrontować z innymi dowodami w sprawie i przedstawić analizę w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Podobnie w ocenie Sądu, organ powinien był, odnieść się do przedstawionego przez skarżącą protokołu kontroli wykonanej przez B Sp. z o.o. Sąd wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę organ zastosuje się do zaleceń zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku:

1. 1. przeprowadzi ocenę kompletności oraz zawartości merytorycznej opinii sporządzonej przez M.J. [...] wraz z załączonymi zdjęciami fitosocjologicznymi i formularzami tych zdjęć w zestawieniu z pozostałymi dowodami w sprawie (także o treści przeciwstawnej);
2. 2. dokona oceny (skonfrontowania) znaczenia danych obszarowych zawartych w protokole kontroli JC w świetle ustaleń kontroli na miejscu, przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu w dniach [...] września 2013 r.;
3. 3. jeśli będzie to konieczne dla realizacji powyższych zaleceń Sądu – przeprowadzi inne dodatkowe dowody, w tym dopuści dowód z przesłuchania świadków.

Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę, w zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji z dnia [...] listopada 2015 r., wskazał, że organ I instancji właściwie ustalił stan faktyczny oraz w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa. Podkreślono przy tym, że skoro strona skarżąca w odwołaniu nie kwestionowała rozstrzygnięcia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dotyczącego przyznania płatności JPO, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po ponownym rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy nie stwierdził żadnych nieprawidłowości w tym zakresie, to organ odwoławczy odstąpił od szczegółowego uzasadnienia tego zagadnienia, a przedmiotem swoich rozważań uczynił tylko kwestie związane z okolicznościami odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożeniem sankcji.

Wskazał, że dokonana ponowna ocena raportu z czynności kontrolnych potwierdziła prawidłowość dokonanych pomiarów i stwierdzonych rodzajów użytków na poszczególnych działkach rolnych. Kontrolowane działki rolne zostały opisane w raporcie z kontroli, a na odrębnym szkicu zaznaczono miejsca wykonywania fotografii. To na podstawie tych dowodów stwierdzono ostatecznie, że w przypadku działek A1, B1, D1, F1, U1, W1, X1, Y1, Z1 z deklaracją mieszanki wieloletniej traw z motylkowatymi nie stwierdzono obecności roślin motylkowych. Wszystkie działki – jak podkreślono, obarczone zostały kodem DR 7- stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana. Faktyczny stan uprawy pozwala zakwalifikować go do grupy upraw JPO jako ugór. Organ podkreślił, że na części gruntów widoczne jest wykarczowanie i podjęcie rekultywacji (działka A1, B1). Brak jest także śladów wysiewu mieszanki, grunty w znacznej części są porośnięte wybujałymi chwastami, zakrzaczeniami.

Podczas lustracji działek w terenie inspektorzy terenowi wykonali na kontrolowanych działkach rolnych szereg fotografii. Żadne z tych zdjęć nie wskazuje na prowadzenie uprawy w plonie głównym- mieszanki roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na gruntach rolnych innych niż trwałe użytki zielone. Zauważono przy tym, że strona podała w uzasadnieniu odwołania, iż działki nr 316, 260, 50, 254/1, 256/1, 257, 259/1 przez wiele lat nie były użytkowane rolniczo i dopiero w maju 2013 r. podjęto proces rekultywacji działek i oczyszczania jej z zadrzewień. Podkreślono, iż były to grunty, które nie były uprawiane rolniczo lub dawno nie uprawiane rolniczo, więc uprawa roślin i chęć uzyskania w pierwszym roku użytkowania w plonie głównym - mieszanki roślin motylkowatych, drobnonasiennych z trawami na gruntach rolnych innych niż trwałe użytki zielone wymagałoby podjęcia dużego wysiłku i nakładu pracy.

A wykonane zabiegi agrotechniczne: talerzowanie, siew oraz bronowanie okazały się niewystarczające dla osiągnięcia zamierzonego celu. Odnosząc się do tych twierdzeń organ wskazał, że zgodnie z regulacją zawartą w § 2 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40 poz. 326 ze zm.) płatnością uzupełniającą do powierzchni upraw są objęte następujące rodzaje roślin uprawiane w plonie głównym - mieszanki roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na gruntach rolnych innych niż trwałe użytki zielone. Organ nie zgodził się z zarzutem strony, iż kontrola wykonana przez wykonawcę zewnętrznego miałaby być przeprowadzona nierzetelnie przez niewykwalifikowane i niedoświadczone osoby.

Odnosząc się do zarzutu niepoinformowania strony o kontroli na miejscu organ odwoławczy powołał przepis art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE Nr L 316 z 02.12.2009 r. str. 65 ze zm.), kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Stosownie do art. 27 tego rozporządzenia kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli.

Kontrole na miejscu są przeprowadzane bez uprzedzenia, a tylko jeżeli nie zagrażałoby to celowi kontroli można o niej zawiadomić z wyprzedzeniem ograniczonym do koniecznego minimum, który to okres nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. Dodatkowo przywołano art. 31 ust. 4 z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.), który stanowi, iż czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.

Zaznaczył, że zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 257/15, Dyrektor ARiMR w celu ustalenia wagi dowodu w postaci protokołu nr 3006/13 w zakresie wskazanych w nim powierzchni działek rolnych uzyskał z Jednostki Certyfikującej (JC) odpowiedź, z której jednoznacznie wynika, iż inspektorzy wykonujący kontrole gospodarstw pod kątem realizacji wymogów dla rolnictwa ekologicznego nie dokonują pomiarów działek i w tym zakresie opierają się na oświadczeniu rolnika.

Organ odwoławczy odnosząc się do załączonego przez stronę dowodu w postaci opinii mgr inż. M.R. stwierdził, iż nie może ona stanowić podstawy ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie. Podstawę tę stanowi jedynie raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach od 19 września do 27 września 2013 r. z uwagi na przekazane określonym podmiotom kompetencje. Organ wyjaśnił precyzyjnie z jakich przyczyn zdjęcie fitosocjologiczne nie może stanowić dowodu określającego wielkość zadeklarowanych we wniosku użytków rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza zgodnie z wymogami, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach.

Stwierdzono dodatkowo, że samo ustalenie przez biegłego, że na konkretnych działkach ewidencyjnych występowały w przeszłości grupy roślin, które głównie stanowiły trawy i motylkowate drobnonasienne wieloletnie nie oznacza, że działki te spełniały definicję działek rolnych stosowanie do art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym działka rolna oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Z tych względów organ uznał, iż przedstawiona przez Spółkę opinia nie może stanowić dowodu określającego stan faktyczny działek rolnych zadeklarowanych we wniosku pomocowym.

Dodatkowo organ podkreślił, że w sprawie nie występują żadne wątpliwości, czy też sprzeczności, które uzasadniałyby dodatkowo konieczność przesłuchania wskazanych osób w charakterze świadków.

Dyrektor wskazał również, że w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do odstąpienia od zastosowanych wobec rolnika sankcji czy zmniejszeń. Odstąpienie od ww. zmniejszeń i sankcji możliwe jest jedynie w przypadkach określonych w art. 73 rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, iż obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości (ust. 1).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił w całości skargę E. Sp. z o.o. w L.. Stwierdził, że z uwagi na związanie wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 7 lipca 2015 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 257/15 ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły i wykonały wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny Sądu i co do których Sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, nie mogą być ponownie oceniane.

Sąd wskazał, że powołanym wyżej wyrokiem organ został zobowiązany – przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – do przeprowadzenia oceny kompletności oraz zawartości merytorycznej opinii sporządzonej przez M.J. [...] wraz z załączonymi zdjęciami fitosocjologicznymi i formularzami tych zdjęć w zestawieniu z pozostałymi dowodami w sprawie (także o treści przeciwstawnej), dokonania oceny (skonfrontowania) znaczenia danych obszarowych zawartych w protokole kontroli Jednostki Certyfikującej w świetle ustaleń kontroli na miejscu, przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu w dniach [...] września 2013 r.; zaś jeśli będzie to konieczne dla realizacji powyższych zaleceń Sądu – przeprowadzenia innych dodatkowych dowodów, w tym dowodu z przesłuchania świadków.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę zastosował się do wszystkich zaleceń zawartych w ww. wyroku. Przede wszystkim przeprowadzono ocenę opinii sporządzonej przez M.J. [...] wraz z załączonymi zdjęciami fitosocjologicznymi i formularzami tych zdjęć w zestawieniu z pozostałymi dowodami w sprawie. Sąd podzielił stanowisko organu, że opinia ta nie mogła stanowić podstawy ustaleń faktycznych w sprawie. Jako prawidłowe uznał ustalenia organu, że zdjęcie fitosocjologiczne nie jest dowodem określającym wielkość zadeklarowanych we wniosku użytków rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza. Zdjęcie to jest bowiem ujednoliconym opisem struktury i kompozycji gatunkowej zbiorowiska roślinnego, dokonanym na podstawie analizy ściśle ograniczonego w przestrzeni płatu (fragmentu) tego zbiorowiska.

Zatem poczynione w opinii ustalenia z wykorzystaniem takich zdjęć odnoszą się tylko do niewielkiego fragmentu poszczególnych działek, a nie do stanu faktycznego występującego na całej powierzchni poszczególnej działki rolnej w dniu kontroli. Zdaniem Sądu Dyrektor ARiMR dokonując analizy przedmiotowych zdjęć, jak i opinii zasadnie stwierdził, iż na gruncie przedmiotowej sprawy, która dotyczy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 nie mogą one stanowić wiarygodnego dowodu potwierdzającego występowanie na kwestionowanych przez organ działkach rolnych uprawy w plonie głównym - mieszanki roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na gruntach rolnych innych niż trwałe użytki zielone. Z akt sprawy wynika bowiem, iż do sporządzonej opinii załączonych zostało osiem zdjęć fitosocjologicznych dotyczących działek ewidencyjnych wskazanych w decyzji. Ich analiza dokonana przez organ jest prawidłowa i potwierdza, iż zawarta w nich tekstowa treść dotyczy jedynie 25 m. kw. każdej poddanej analizie działki ewidencyjnej, a więc tylko fragmentów poszczególnych działek.

Sąd odniósł się także do oceny dokonanej przez organ, znaczenia danych obszarowych zawartych w protokole kontroli Jednostki Certyfikującej (JC) w świetle ustaleń kontroli na miejscu, przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu we wrześniu 2013 r. i stwierdził, że informacja uzyskana przez Dyrektora ARiMR stała się zasadnie podstawą do ustalenia, że dane obszarowe podane w protokole JC nie mogą stanowić przeciwdowodu wobec ustaleń kontroli na miejscu wykonanej przez inspektorów ARiMR. Zwrócił za organem, dodatkowo uwagę, że kontrola JC odnosiła się do spełnienia wymagań w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej dla gospodarstwa ekologicznego. Przedmiot kontroli wykonywanych przez jednostkę certyfikującą jest odmienny od inspekcji terenowych wykonywanych przez Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR lub wykonawców działających na zlecenie Agencji, dlatego też ustalenia kontroli wykonanych przez JC nie mogą stanowić przeciwdowodów dla protokołu nr 9001-000000012088/13.

Kontrole wykonywane przez jednostki certyfikujące mają bowiem na celu stwierdzenie czy produkty z gospodarstwa producenta rolnego mogą być wprowadzone do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego i odnoszą się one wyłącznie do zakresu wymagań zawartych w rozporządzeniu Rady WE nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych i znakowania produktów ekologicznych uchylające rozporządzenie EWG nr 2092/91 (Dz. Urz. WE L 189 z 20.07.2007 r., z późn. zm.) oraz przepisów wykonawczych do tego rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zaznaczył, że wbrew zarzutom skargi, organ rezygnując z przesłuchania wnioskowanych przez stronę skarżącą świadków, nie przeciwstawił się zaleceniom Sądu zawartym w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r. Sąd zobowiązał bowiem organ do przeprowadzenia tego dowodu tylko w sytuacji, gdyby było to konieczne dla oceny znaczenia dowodu w postaci opinii mgr inż. M.R. i raportu Jednostki Certyfikującej. Prawidłowo, zdaniem Sądu, Dyrektor wywiódł, że pisemne informacje uzyskane z JC Bioc Małopolska jak również powtórna wnikliwa analiza zapisów dokumentacji przyrodniczo – ornitologicznej z uwzględnieniem metodologii jej wykonania były wystarczające dla uznania, iż wyniki z kontroli gospodarstwa zawarte w protokole nr 9001-000000012088/13 stanowią dowód na stan (sposób użytkowania) i wielkość działek rolnych, które Spółka zgłosiła we wniosku do płatności. Skoro zatem okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy zostały w sposób dostateczny wyjaśnione przeprowadzoną kontrolą z 2013 r., a w sprawie nie występowały wątpliwości, czy też sprzeczności, które uzasadniałyby dodatkowo konieczność przesłuchania wskazanych osób w charakterze świadków, to organ słusznie zrezygnował z przeprowadzenia zawnioskowanego przez Spółkę dowodu w postaci przesłuchania świadków.

Wobec wykonania zaleceń wynikających z powołanego wyroku Sąd dokonał kontroli legalności decyzji w zakresie, w którym odmówiono przyznania Spółce uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych.

Wskazał, że warunki przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego reguluje obecnie ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, do płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego, płatności do upraw roślin energetycznych oraz pomocy do plantacji trwałych w rozumieniu ustawy wymienionej w art. 61, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności, wsparcia do pomocy: wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Mając na względzie powyższe, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), zwaną w dalszej części uzasadnienia "ustawą".

Przedmiotem sporu w sprawie były dokonane przez organy administracyjne ustalenia faktyczne, których wynikiem jest stan prawny przyjęty przez organy za podstawę kwestionowanych przez skarżącą rozstrzygnięć. Sąd wskazał na regulacje zawarte w art. 3 ust. 1 ustawy (z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej) oraz art. 3 ust. 2 ustawy (w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1. 1) stoi na straży praworządności;
2. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy) a także art. 7 ust. 1 ustawy (rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności do powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

1. 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2. 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności) i art. 7 ust. 1a ustawy (jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 2) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) - do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Zgodnie z art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności).

Podał, że w rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięcia organu były w szczególności ustalenia wynikające z kontroli przeprowadzonej w dniach od 19 do 27 września 2013 r. Podstawą prawną do dokonania kontroli na miejscu było zobowiązanie, jakie podpisuje wnioskodawca przy wypełnianiu wniosku o dopłaty bezpośrednie, znajdujące się na ostatniej stronie tego dokumentu, art. 26 i dalsze rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., art. 30 ust. 1 i 2, art. 30a ust. 1-8 oraz art. 31 ust. 1-4 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 30 ust. 1 i 2 i art. 31 ust. 1-8 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Zdaniem Sądu wykonane podczas kontroli zdjęcia jednoznacznie wykazały, iż na działkach rolnych A1,B1,D1,F1,U1,W1,X1,Y1,Z1 nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Zamiast deklarowanej mieszanki wieloletniej traw z motylkowatymi stwierdzono ugór, który kwalifikuje się jedynie do jednolitej płatności obszarowej. Na części gruntów widoczne były wykarczowania i rekultywacja. Nie stwierdzono śladów wysiewu mieszanki, grunty zaś były w znacznej części porośnięte wybujałymi chwastami, zakrzaczeniami. Taki stan faktyczny deklarowanych działek nie pozwalał na przyjęcie, iż prowadzone były w plonie głównym mieszanki roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na gruntach rolnych innych niż trwałe użytki zielone. Takie ustalenia zostały jednoznacznie potwierdzone materiałem zdjęciowym, wykonanym podczas czynności kontrolnych.

W ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które skutecznie podważyłyby wiarygodność przeprowadzonej kontroli i dokonanych w jej wyniku ustaleń. A zatem skoro ustalenia kontroli wykazały, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosiła 100 %, to zasadna była odmowa przyznania uzupełniającej płatności obszarowej i nałożenie sankcji, o których mowa w art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło E. Sp. z o.o. w L. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a. i w zw. z:

1. - art. 6 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 78 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie, że organ wypełnił wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 7 lipca 2015 roku (III SA/Wr 257/15), mimo, że organ zaniechał przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków – K.K., A.K., J.K., P.S., T.B. i M.J. oraz nie dokonał merytorycznej oceny wniosków płynących z protokołu pokontrolnego jednostki certyfikującej [...] nr [...], jak również z opinii sporządzonej przez M.J. [...];
2. - art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 78 k.p.a. poprzez uznanie za niezasadny zarzut skarżącej, że w toku postępowania organ przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów, której organ powinien był dokonać w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, w szczególności w odniesieniu do wniosków płynących z protokołu pokontrolnego jednostki certyfikującej [...] nr [...] oraz opinii sporządzonej przez [...] oraz poprzez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

W konsekwencji Sąd naruszył przepisy prawa materialnego, a to:

1. - art. 7 ust. 1 oraz art. 21 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez oddalenie skargi skarżącej w sytuacji, gdy skarżąca spełniała przesłanki do otrzymania tej płatności.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów postępowania oraz art. 174 pkt 1 p.p.s.a. tj. naruszeniu przepisów prawa materialnego. Kasator zarzuca nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli przez Sąd I instancji i naruszenie przepisów postępowania wskazanych w petitum skargi kasacyjnej poprzez zaakceptowanie ustaleń dokonanych przez organ, z pominięciem wytycznych do zrealizowania których organ był zobowiązany wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 roku w sprawie III SA/Wr 275/15.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, organ wbrew wytycznym, pominął dowód z zeznań świadków jak też nie dokonał merytorycznej oceny wniosków płynących z protokołu pokontrolnego zarówno jednostki certyfikującej jak i opinii specjalisty agronomii i łąkarstwa M.R..

Komplementarny charakter sformułowanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania uzasadnia ich łączne rozpoznanie.

Przypomnienia wymaga, że wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 roku organ odwoławczy został zobowiązany przez Sąd do przeprowadzenia oceny kompletności oraz zawartości merytorycznej opinii sporządzonej przez M.R. wraz z załączonymi zdjęciami fitosocjologicznymi i formularzami tych zdjęć w zestawieniu z pozostałymi dowodami w sprawie (także o treści przeciwstawnej), dokonania oceny (skonfrontowania) znaczenia danych obszarowych zawartych w protokole kontroli JC w świetle ustaleń kontroli na miejscu, przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu w dniach 19-27 września 2013 r. a jeśli będzie to konieczne dla realizacji powyższych zaleceń Sądu – przeprowadzenia innych dodatkowych dowodów, w tym dowodu z przesłuchania świadków.

Realizując wytyczne, organ podkreślił przyczyny dla których dowód z kontroli na miejscu ma znaczenie podstawowe dla ustalenia wielkości zadeklarowanych we wniosku użytków rolnych. Wskazał, że kontroli dokonują wyspecjalizowane podmioty, przeszkolone w tym kierunku i dysponujące odpowiednimi warunkami. Natomiast zdjęcie fitosocjologiczne nie może stanowić dowodu określającego wielkość zadeklarowanych we wniosku użytków rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza zgodnie z wymogami, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach. Kasator nie przedstawia kontrargumentacji, że zdjęcie fitosocjologiczne jest ujednoliconym opisem struktury i kompozycji gatunkowej zbiorowiska roślinnego, dokonanym na podstawie analizy ściśle ograniczonego w przestrzeni fragmentu tego zbiorowiska. Celem opinii było ustalenie składu botanicznego roślin występujących na określonych działkach ewidencyjnych oraz określenie sposobu ich użytkowania.

Natomiast jak wyjaśnił organ, co słusznie zyskało aprobatę Sądu I instancji, zarówno opinia jak i zdjęcia nie stanowią wiarygodnego dowodu potwierdzającego występowanie na kwestionowanych przez organ działkach rolnych uprawy w plonie głównym – mieszanki roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na gruntach rolnych innych niż trwałe użytki zielone. W świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości, że do sporządzonej opinii dołączonych zostało osiem zdjęć fitosocjologicznych dotyczących działek ewidencyjnych nr 254/1, 316, 259/1, 256/1, 361/1, 260, 257, 50. Analiza zdjęć potwierdza, że zawarta w nich tekstowa treść dotyczy jedynie 25 m.kw. każdej poddanej analizie działki ewidencyjnej. Rację ma zatem organ i Sąd, że analizie poddano jedynie niewielki fragment działki ewidencyjnej położonej na poszczególnych działkach rolnych. Jak wcześniej wskazano zdjęcia te sporządzone zostały celem ustalenia składu botanicznego występujących roślin.

Ich ustalenia odnosiły się jedynie do niewielkiego fragmentu poszczególnych działek, a nie do stanu występującego na całej powierzchni poszczególnej działki rolnej. Wynika to z samej istoty tego rodzaju zdjęć, które odnosi się do ściśle określonego fragmentu (płatu) poszczególnego zbiorowiska i nie jest w stanie zobrazować całości powierzchni działek rolnych poddanych kontroli. Zauważyć zatem trzeba, że ustalenia biegłego dotyczą jedynie określonego fragmentu poszczególnych działek ewidencyjnych a nie działek rolnych. Nadto organ porównując tekstowe zdjęcia fitosocjologiczne ze sporządzonymi uprzednio zdjęciami z przeprowadzonej kontroli na miejscu gospodarstwa rolnego, stwierdził, że na kontrolowanych działkach rolnych nie była prowadzona w plonie głównym – uprawa mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na gruntach rolnych innych niż trwałe użytki zielone. Co istotne, a czego wydaje się nie dostrzegać kasator, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji zdjęciowej (wykonanej w czasie kontroli na miejscu) organ zasadnie wywiódł, że areał tych działek nie był uprawiany rolniczo, były to działki porośnięte chwastami i licznymi zakrzaczeniami.

Wskazano także, że samo ustalenie przez biegłego, że na konkretnych działkach ewidencyjnych występowały w przeszłości grupy roślin, które głównie stanowiły trawy i motylkowate drobnonasienne wieloletnie nie oznacza, że działki te spełniały definicję działek rolnych z art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji(WE) nr 1122/2009 w myśl, którego działka rolna oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Organ zrealizował wytyczne Sądu, gdyż dokonał oceny opinii biegłego – podkreślając inny cel opinii i zbyt wąski jej zakres. Opinia dotyczyła jedynie niewielkich części badanych działek, podczas gdy badaniu w toku kontroli na miejscu podlega cały obszar działek.

W związku z tym nie można twierdzić, jak w skardze kasacyjnej, że zdjęcia tych fragmentów są reprezentatywne dla całych działek. Odmienny przedmiot opinii oraz kontroli na miejscu, uzasadnia stanowisko organu i Sądu, że opinia nie mogła stanowić podstawy ustaleń faktycznych istotnego z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć należy, że w toku kontroli na miejscu ustala się nie tylko fakt występowania wymaganych upraw, ale również powierzchnię upraw w odniesieniu do powierzchni zadeklarowanej, tak aby ustalić procent różnicy.

Z tych wszystkich przyczyn, zgodzić należy się z organem i Sądem I instancji, że przedstawiona przez skarżącą opinia, nie mogła stanowić dowodu odzwierciedlającego stan faktyczny działek rolnych zadeklarowanych we wniosku pomocowym. Sąd w wyroku III SA/Wr 257/15 nie przesądził przydatności opinii w tym zakresie lecz wskazał na konieczność dokonania przez organ jej analizy w odniesieniu do pozostałego materiału dowodowego, w porównaniu z dokumentacją zdjęciową zawartą w protokole kontroli na miejscu. Organ sprostał temu zobowiązaniu, tym samym nie jest zasadny zarzut skierowany przeciwko zaskarżonemu wyrokowi, iż Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania wskazanych w petitum skargi kasacyjnej.

Prawidłowe są również, zdaniem NSA zaakceptowane przez Sąd I instancji ustalenia organu odmawiające waloru dowodu opinii JC dla określenia powierzchni działek. Organ dokonał wyjaśnienia treści protokołu jednostki certyfikującej – wskazał, że wielkość działek wynika z deklaracji producenta. Zatem zawarte w protokole dane stanowią powtórzenie oświadczenia rolnika co do wielkości powierzchni (bez weryfikacji tych danych przez jednostkę). Organ wskazał na inny cel kontroli mianowicie spełnienie przez gospodarstwo wymagań dla rolnictwa ekologicznego. Podał, że wskazane na str. 2 raportu w tabeli 1 powierzchnie nie są wynikiem dokonanych w tym zakresie ustaleń faktycznych przez inspektorów JC poprzez wykonanie jakiegokolwiek obmiaru a stanowią jedynie deklaracje producenta rolnego. Mimo, że pismo wyjaśniające dotyczyło innego producenta ([...]), to jednak model postępowania jednostki certyfikującej jest taki sam w przypadku kontroli każdego producenta.

Organ, co zasadnie zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji, wyczerpująco wyjaśnił, że zarówno opinia M.R. jak też protokół kontroli jednostki certyfikującej nie podważały oceny protokołu z kontroli na miejscu, zatem brak było podstaw do prowadzenia dowodu z zeznań świadków, również w świetle wskazań wyroku w sprawie III SA/Wr 257/15.

Z powyższego wynika, że organ wypełnił wskazania Sądu i art. 153 p.p.s.a. nie naruszył, gdyż dokonał oceny opinii w zestawieniu z pozostałymi dowodami w sprawie a także ocenił znaczenie danych obszarowych zawartych w protokole kontroli JC w świetle ustaleń kontroli na miejscu, przeprowadzonej przez pracowników Biura Kontroli na Miejscu w dniach 19-27 września 2013 roku.

W konsekwencji, zdaniem NSA nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w petitum skargi kasacyjnej tj. art. 6, 75, 78 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w sposób opisany w petitum nie zasługuje na uwzględnienie.

Prawo organu do swobodnej oceny dowodów polega na tym, że organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie, ustalić stan faktyczny sprawy. Zapatrywanie organu nie może być dowolne, arbitralne, przeczące podstawowym regułom logiki, zweryfikowanym prawom naukowym lub przeprowadzonym już w danej sprawie innym dowodom. W poddanej kontroli sądu administracyjnego postępowaniu organ, wbrew stanowisku kasatora, nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów, gdyż oceniając dowody, szczegółowo uzasadnił z jakich przyczyn konkretne dowody nie były przydatne z punktu widzenia przesłanek istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co szczegółowo zostało omówione wyżej.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 7 ust. 1 oraz 21 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez oddalenie skargi na decyzję organu odmawiającą skarżącej przyznania płatności bezpośredniej w sytuacji, gdy skarżąca spełniała przesłanki do otrzymania tej płatności.

Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego wymaga uwagi, że w myśl art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega przy tym na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (por. postanowienie SN z dnia 15 października 2001 r. I CKN 102/99).

Prawidłowo skonstruowany zarzut błędnej wykładni przepisu prawa materialnego winien wskazywać, jak Sąd I instancji zrozumiał przepis, dlaczego taka interpretacja jest wadliwa oraz musi zawierać wywód, jak prawidłowo przepis winien być interpretowany.

Zarzut postawiony w skardze kasacyjnej tego wymogu nie spełnia.

Zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wymaga zaś wykazania, że prawidłowy stan faktyczny nie odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu opisanemu w danej normie.

Jakkolwiek kasator zarzucił naruszenie ww. przepisów prawa materialnego bez wskazania na czym naruszenie polegało, to jednocześnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie tylko do zarzutu tego w żaden sposób nie odniósł się ale wręcz wyraził pogląd, że w jego ocenie, w sprawie nadal istnieją wątpliwości co do ustaleń faktycznych, a organ przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów, co nie zostało dostrzeżone i uwzględnione przez WSA w [...]. Takie stanowisko skłania Sąd drugiej instancji do uznania, że sama skarżąca kasacyjnie będąc przekonana, że stan faktyczny nie został przez organ prawidłowo ustalony (czego nie podzielił NSA), de facto odstąpiła od sformułowania zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Jak wcześniej wskazano zarzuty naruszenia przepisów postępowania zawarte w skardze kasacyjnej okazały się bezzasadne, gdyż brak było podstaw do kwestionowania przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych natomiast zasada określona w art. 183 p.p.s.a. wyklucza doszukiwanie się przez NSA, jakie ewentualnie zarzuty naruszenia prawa – poza wyraźnie sformułowanymi i uzasadnionymi – autor skargi kasacyjnej zamierzał postawić.

Z tych wszystkich względów NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.