Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 13 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 1156/18

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2016 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 208/15) w sprawie ze skargi M. S., wskutek rozpoznania skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku tegoż Sądu z dnia 30 września 20015 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 208/15) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, uchylił zaskarżony wyrok (punkt 1), oddalił skargę (punkt 2) oraz zasądził od skarżącego na rzecz organu kwotę 220 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt 3).

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 21 762,00 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w związku ze stwierdzonymi w 2013 r. uchybieniami w realizacji programu rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa do działek A, D, H i HA została odmówiona w całości (sankcja 100%), co skutkowało koniecznością zwrotu płatności przyznanych beneficjentowi w latach 2011–2012 do powierzchni ww. działek w trybie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. w wysokości 20 556,00 zł. Wskazał jednocześnie, iż skarżący jest zobowiązany do zwrotu za rok 2011 kwoty 1206,00 zł na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007–2013 (Dz U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 13 marca 2013 r.). Organ ustalił, że skarżący w dniu 18 września 2013 r. złożył informację o szkodzie w uprawach, która miała mieć miejsce w dniu 14 lipca 2013 r.

Organ odwoławczy podniósł, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Cytując treść art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. podkreślił, że w przypadku niewykonania przez beneficjenta zobowiązania z powodu zaistnienia okoliczności o charakterze siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych zarówno w cytowanym przepisie, jak również w § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., producent rolny może nie zwracać częściowo lub w pełni otrzymanej pomocy pod warunkiem złożenia, przez niego lub osobę upoważnioną na piśmie, wniosku wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności niewystarczającym więc jest wystąpienie okoliczności określonych w art. 47 ww. rozporządzenia. Koniecznym jest bowiem, w przypadku wystąpienia tych okoliczności, powiadomienie o ich wystąpieniu na piśmie właściwego organu w określonym terminie. Skarżący uchybił zaś terminowi wskazanemu w art. 47 ust. 2 ww. rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2015 r., wydanym w sprawie VIII SA/Wa 208/15 uwzględnił skargę M. S. Sąd uznał, iż organ odwoławczy, mimo iż utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, to orzekł o zwrocie kwoty 20 556,00 zł, to jest mniejszej niż wskazana w decyzji organu I instancji – 21 762,00 zł, czym naruszył art. 7, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej złożonej od tego wyroku przez organ odwoławczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem dokonując oceny, o której mowa w art. 179a p.p.s.a. doszedł do przekonania, iż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, gdyż w przypadku zsumowania kwot 1206,00 zł i 20 556,00 zł łączna kwota, co do której wydano zaskarżoną decyzję 21 762,00 zł jest odpowiadającą kwocie wskazanej w decyzji organu I instancji. Z tych względów uchylił zaskarżony wyrok i orzekł o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 1 i 3 sentencji).

Ponownie rozpoznając skargę M. S. Sąd I instancji wskazał, że skarżący w dniu 12 maja 2011 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011, zobowiązując się jednocześnie do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zobowiązanie to zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] grudnia 2011 r., wskazującej jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania – 15 marca 2011 r. Sąd zaznaczył, że we wniosku skarżącego z dnia 12 maja 2011 r. i wydanej w wyniku jego rozpoznania decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., skarżący zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego m.in. w pakiecie 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 7,24 ha, za którą otrzymał płatność na rok 2011 w kwocie 13 032,00 zł. We wniosku o płatność na rok 2012 skarżący wskazał do płatności w programie rolnośrodowiskowym w pakiecie 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) powierzchnię 7,20 ha.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. stwierdził powierzchnię uprawniającą do płatności mniejszą niż deklarowana i uwzględnił do płatności w ww. wariancie powierzchnię 6,11 ha, która to płatność w kwocie 8730,00 zł, jak wynika z zaskarżonej decyzji została skarżącemu wypłacona. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., wydaną po rozpoznaniu wniosku skarżącego o płatność na rok 2013 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. odmówił skarżącemu przyznania płatności m.in. w zakresie wariantu 2.10, wskazując na ustalone podczas kontroli z dnia 25 lipca 2013 r. błędy polegające na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów oraz materiału szkółkarskiego niespełniającego określonych wymagań. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] czerwca 2014 r.

Sąd I instancji cytując § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia z 13 marca 2013 r. oraz art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 wobec stwierdzenia niedopełnienia przez skarżącego obowiązku realizacji podjętego w dniu 15 marca 2011 r. zobowiązania w odniesieniu do wariantu 2.10 uznał za zasadne podlegające zwrotowi kwoty wypłacone za rok 2011 i 2012, z uwzględnieniem części powierzchni, na której skarżący nie zrealizował zobowiązania.

Sąd podkreślił, że skarżący zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze podnosił okoliczności wystąpienia siły wyższej, polegające na zniszczeniu drzew przez sarny (§ 45 pkt 7a rozporządzenia z 13 marca 2013 r.). Sąd stwierdził, że w odwołaniu skarżący wskazuje, iż szkoda została zauważona w dniu 14 lipca 2013 r. i zgłoszona w dniu 18 lipca 2013 r. organowi I instancji. W tym też dniu została zgłoszona do Koła Łowieckiego "[...]". Jednocześnie zarówno z odwołania, jak i ze skargi nie wynika, aby zgłoszenie szkody organowi I instancji w dniu 14 lipca 2013 r. miało miejsce w formie pisemnej. Z akt administracyjnych wynika zaś, iż pismo zatytułowane "Wstępne oględziny szkody" wpłynęło do organu I instancji w dniu 18 września 2013 r., to jest po upływie terminu wskazanego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

Zdaniem Sądu I instancji organ odwoławczy, oceniając zebrany w tym zakresie materiał dowodowy, słusznie uznał, że skarżący nie wykazał, aby pisemne zawiadomienie organu I instancji nastąpiło we wcześniejszym terminie. Złożenie pisemnej informacji o wystąpieniu szkody w dniu 18 września 2013 r., z uwagi na to, iż szkoda wystąpiła w lipcu 2013 r. (jak wskazuje skarżący) miało zatem miejsce ze znacznym uchybieniem 10-dniowego terminu przewidzianego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

Skargą kasacyjną M. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 8, 9, 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), w zw. z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w zw. z § 39 ust. 2 pkt 2 i 45 pkt 7a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007–2013, poprzez przyjęcie, że nie można w niniejszej sprawie odstąpić od wymagania zwrotu pobranej przez beneficjenta płatności z uwagi na brak zgłoszenia w terminie 10 dni na piśmie właściwemu podmiotowi okoliczności uzasadniających takie odstąpienie, w sytuacji gdy:

1. 1) z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że znaczna ilość sadzonek jabłoni została zgryziona przez zwierzynę leśną, a zatem wystąpiła "siła wyższa" w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów;
2. 2) skarżący niezwłocznie po stwierdzeniu powyższej okoliczności udał się do biura ARiMR w L. celem dokonania zgłoszenia oraz zasięgnięcia informacji o dalszych działaniach prawnych, które powinien podjąć, i gdzie od pracownicy biura otrzymał informację, że takowe zgłoszenie w pierwszej kolejności należy uczynić w kole łowieckim;
3. 3) po otrzymaniu protokołu z koła łowieckiego skarżący ponownie udał się do biura ARiMR w L., gdzie poinformowano go, aby zatrzymał ww. protokół na wypadek kontroli, zarazem nie udzielając informacji o konieczności dokonania zgłoszenia w ARiMR na piśmie;
4. 4) kontrola w dniu 24 lipca 2013 r. nie stwierdziła braku ilości nasadzeń, tylko to, że niektóre jabłonie nie spełniają wymaganej wysokości 80 cm, ponieważ zostały uszkodzone przez sarny, a nadto między rzędami była przeprowadzona orka na głębokość 30 cm, aby pozbyć się chwastów, co spowodowało podniesienie się gleby.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2. 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że – jak wyżej wskazano – stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) – w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, według którego przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyroki NSA: z 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08; z 22 września 2010 r., II FSK 764/09; z dnia 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11).

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć przy tym należy, iż dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest co do zasady wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednakże jak wskazano w uzasadnieniu wspomnianej wyżej uchwały Pełnego Składu NSA w wypadku niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej ograniczającego się do wskazania naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie ma przeszkód, by Naczelny Sąd Administracyjny po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej samodzielnie zidentyfikował zarzut naruszenia prawa przez WSA. Powyższe pozwala uznać, że zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku ze wskazanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Poczynienie powyższych uwag było niezbędne zważywszy na konstrukcję i uzasadnienie rozpoznawanej skargi kasacyjnej.

W petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 7, 8, 9, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 w zw. z § 39 ust. 2 pkt 2 i § 45 pkt 7a rozporządzenia z 13 marca 2013 r., wskazując na podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy jedynie przepisy art. 7, 8, 9, 77 i 89 k.p.a. są przepisami postępowania, pozostałe zaś to przepisy prawa materialnego. Jednocześnie w petitum skargi kasacyjnej nie wskazano sposobu naruszenia powołanych przepisów.

Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera żadnej argumentacji mającej na celu wyjaśnienie i "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów prawa materialnego wskazanych w petitum skargi kasacyjnej, tj. § 39 ust. 2 pkt 2 i § 45 pkt 7a rozporządzenia z 13 marca 2013 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak też jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się do wykazania sposobu naruszenia wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania, tj. art. 77 i 80 k.p.a. Zatem zarzuty odnoszące się do ww. przepisów z przyczyn wyżej wskazanych nie poddają się kontroli instancyjnej.

Uzasadnienie skargi kasacyjnej jedynie nawiązuje do art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1976/2004 oraz art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. i wskazuje się w nim, że wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie wymaga zestawienia celów przepisu ustawodawcy unijnego, w którym przewidziano 10-dniowy termin na zgłoszenie szkody oraz ogólnych przepisów prawa administracyjnego, określającego relacje pomiędzy podmiotem publicznym a stroną, w szczególności w kontekście obowiązku informacyjnego w zakresie praw i obowiązków, z uwzględnieniem skutków wadliwego pouczenia strony.

Treść zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu wskazuje, że w ocenie skarżącego błędnie przyjęto w niniejszej sprawie, iż nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia na niego obowiązku zwrotu pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Zdaniem skarżącego z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że znaczna ilość sadzonek jabłoni została zgryziona przez zwierzynę leśną, co stanowi przypadek "siły wyższej" w rozumieniu wskazanych przepisów. Ponadto w ocenie skarżącego dokonał on zgłoszenia szkody we właściwej jednostce ARiMR, gdzie jedynie na skutek ewidentnie wadliwego pouczenia przez pracownika tej jednostki o obowiązkach związanych ze szkodą nie złożył on formalnego pisemnego zawiadomienia w ARiMR. Skarżący zarzucił, że mylne pouczenie przez organ nie może wywierać dla strony negatywnych skutków, co jednoznacznie wynika z orzecznictwa administracyjnego.

Odnosząc się do tak sformułowanych oraz uzasadnionych zarzutów przyznać należy, że w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie prezentowane są poglądy, że nikt nie może ponosić negatywnych konsekwencji z powodu oparcia swego działania na informacji urzędowej, ujemne zaś dla obywatela następstwa wynikłe z nierzetelnej informacji powinny być eliminowane przez administrację z własnej inicjatywy (por. glosa W. Tarasa do wyroku SN z 23 lipca 1992 r., III ARN 40/92, PiP 1993, z. 3, s. 110). W orzecznictwie wskazywano, że jeżeli przepis prawa materialnego wymaga pisemnego oświadczenia strony, a zobowiązany ograniczył się do oświadczenia ustnego złożonego właściwemu urzędnikowi, który takie oświadczenie przyjął, nie pouczając strony o wymaganej formie oświadczenia ani nie zastosował formy przewidzianej w art. 63 i 67 k.p.a., to jest przyjęcia oświadczenia ustnego do protokołu, takie zawiadomienie urzędnika nie może szkodzić interesom strony (por. wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., SA 1478/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 72).

W sprawach dotyczących przyznawania płatności prezentowano też pogląd, iż wprowadzenie strony w błąd poprzez udzielenie błędnych i niezgodnych z przepisami pouczeń stanowi naruszenie przepisu art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm. (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 października 2009 r., V SA/Wa 781/09 i wyrok NSA z 3 lutego 2011 r., II GSK 41/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rzecz jednak w tym, że aby w ogóle można było podjąć rozważania czy naruszenie obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. przez udzielenie błędnej informacji mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzyganej sprawy dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, to bezsporna musiałaby być okoliczność, że skarżący rzeczywiście został wprowadzony w błąd przez udzielenie mu błędnej informacji co do trybu i sposobu zgłoszenia przypadków siły wyższej w rozumieniu art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Innymi słowy skarżący musiałby udowodnić, iż został wprowadzony w błąd poprzez udzielenie mu przez organ błędnej informacji w powyższej kwestii. Taka sytuacja zaś nie wystąpiła w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Wbrew bowiem twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, z poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń nie wynika, że skarżący niezwłocznie po stwierdzeniu zgryzienia sadzonek jabłoni przez zwierzynę leśną udał się do właściwego biura ARiMR w celu zgłoszenia tej szkody i nie wynika z tych ustaleń, aby miał uzyskać od pracownicy tego biura informację, że wpierw ma otrzymać protokół z koła łowieckiego, zatrzymać go na wypadek kontroli, a przede wszystkim nie wynika ze stanu faktycznego sprawy, aby pracownik organu nie udzielił skarżącemu informacji o konieczności dokonania zgłoszenia tego zdarzenia na piśmie w ARiMR.

W związku z powyższym zauważyć należy, że jak wynika z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy skarżący w dniu 13 sierpnia 2014 r. złożył skargę na działalność pracowników Biura Powiatowego ARiMR w L., która dotyczyła powyższej kwestii. W związku z tym skarga ta została rozpoznana przez Wydział Kontroli Wewnętrznej [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Ze zgromadzonych w związku z tym dokumentów wynikało, iż skarżący w 2013 r. w biurze nie składał żadnych wyjaśnień ani dokumentów, gdyż wszelkie dokumenty były składane przez jego ojca. Pismem z dnia 16 grudnia 2014 r. skarżący został poinformowany o nieuznaniu zarzutów skargi za zasadne. W aktach administracyjnych w związku z tymi czynnościami zgromadzono wyjaśnienia pracowników biura.

Skarżący po otrzymaniu ww. pisma organu, w toku postępowania w niniejszej sprawie, nie wskazywał z imienia i nazwiska pracowników organu, którzy mieli, jego zdaniem, udzielić mu błędnych informacji co do trybu zgłoszenia szkody.

Udowodnienie przez stronę naruszenia przez organ obowiązku informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, nie musi sprowadzać się do wykazania tego faktu poprzez przedstawienie pisemnej informacji organu. W tym zakresie mają zastosowanie ogólne zasady dowodzenia obowiązujące w danej procedurze administracyjnej. Skarżący jednakże zaprezentowaną w skardze argumentacją nie wykazał, aby organ uchybił wyjaśnieniu powyższych kwestii. Nie wskazano bowiem w skardze kasacyjnej na żadne okoliczności i dowody, które mogłyby prowadzić do odmiennych ustaleń od przyjętych w tej sprawie. Jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja nie odnosi się do okoliczności, które wynikają z ustalonego w sprawie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania.

Tym samym zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. należało uznać za bezzasadne.

Nie można też uznać za trafny zarzut naruszenia art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 w zakresie sformułowanym w petitum skargi kasacyjnej oraz wynikającym z jej uzasadnienia.

Zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Jak przyznaje sam skarżący z powyższej regulacji wynika, iż beneficjent zobligowany jest do zgłoszenia na piśmie właściwemu podmiotowi w 10-dniowym terminie szkody.

Z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący terminu tego nie dochował. Jak wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. zostały uznane za chybione co oznacza, że brak podstaw do przyjęcia w sprawie, iż skarżący został wprowadzony w błąd przez pracowników organu co do dochowania trybu i terminu określonego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

Zarzutami zawartymi w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano przyjętych w sprawie ustaleń, iż złożenie w dniu 18 września 2013 r. pisemnej informacji o wystąpieniu szkody, która miała mieć miejsce w lipcu 2013 r. nastąpiło z uchybieniem 10-dniowego terminu przewidzianego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

Nie zakwestionowano też ustaleń organu, który wskazał na rozbieżności co do daty wystąpienia szkody i daty jej zgłoszenia. Wyjaśniono bowiem, że ze zgłoszenia szkody łowieckiej wynika, iż szkoda wystąpiła w dniach 15–19 lipca 2013 r. i została przez skarżącego zgłoszona do Koła Łowieckiego "[...]" w dniu 19 lipca 2013 r. Z kolei z dokumentu "Wstępne oględziny szkody", który m.in. podpisał skarżący, wynika zaś, że zgłoszenie szkody miało miejsce w dniu 18 lipca 2013 r., a powstała ona i została zauważona w dniu 14 lipca 2013 r. Jednocześnie z treści protokołu kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego – co miało miejsce 25 lipca 2013 r. oraz 4 września 2013 r. – nie wynika, aby skarżący, który był obecny przy kontroli wskazywał na uszkodzenie drzew przez sarny. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji informacja taka pojawiła się dopiero w wyjaśnieniu pisemnym, które wpłynęło do organu w dniu 27 września 2013 r. W takich okolicznościach za trafne należy uznać stanowisko Sądu I instancji, że wiarygodność informacji zawartych w składanych przez skarżącego dokumentach dotyczących wystąpienia szkody budzi wątpliwości.

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu I instancji, że ocena działań skarżącego w oparciu o składane pisma, ich treść i daty wpływu do organu nie pozwala na uznanie wypełnienia przesłanek z art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006.

Z powołanego przepisu jednoznacznie bowiem wynika, iż niezbędnym warunkiem do odstąpienia od żądania zwrotu płatności (o ile oczywiście wykazane będzie, że wskazywane okoliczności dowodzą wystąpienia siły wyższej w rozumieniu art. 47 ust.

1. 1) jest zachowanie formy pisemnej i terminu wskazanego w tej normie prawnej.

Z przyczyn wyżej wskazanych zarzut dotyczący naruszenia art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1976/2006 należało uznać za bezzasadny.

Jak już wcześniej wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie skargi kasacyjnej nie nawiązuje do zarzutów naruszenia pozostałych przepisów wymienionych w osnowie tej skargi. Z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że każdy zarzut przedstawiony w skardze kasacyjnej powinien być osobno uzasadniony w taki sposób, aby z treści argumentacji zawartej w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych w sposób niebudzący wątpliwości wynikało, z jakich przyczyn skarżący zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie wskazanych przepisów prawa procesowego lub materialnego. Z tych zatem względów brak było podstaw do uznania za zasadne pozostałych zarzutów.

Reasumując, skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.

Z uwagi na sytuację materialną skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w oparciu o art. 207 § 1 i 2 p.p.s.a.