Uzasadnienie
W dniu 11 grudnia 2007 r. (data nadania w placówce pocztowej) "D." S.A. w likwidacji z siedzibą w L. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt I GSK 1943/06. Do powyższego środka zaskarżenia dołączyła sporządzony na urzędowym formularzu i podpisany przez likwidatora spółki wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wspomnianego wniosku podała, że cały majątek spółki stanowi nieruchomość, na której ustanowiono hipotekę na łączną kwotę ponad 10 mln zł. Spółka posiada nieuregulowane zobowiązania wobec banków i innych instytucjonalnych wierzycieli (w kwocie ponad 12,6 mln zł) oraz wobec pracowników (w kwocie 211.677,99 zł). Oprócz zabezpieczeń hipotecznych na nieruchomości, istnieją także zabezpieczenia komornicze na majątku ruchomym, w tym na maszynach i urządzeniach produkcyjnych oraz wyposażeniu biurowym, a także zajęcia na kontach bankowych.
Spółka wykazuje ujemne saldo (- 2.343,09 zł) na posiadanych rachunkach bankowych. Wartość posiadanych przez spółkę środków trwałych wynosi 8.593.804,15 zł. Spółka poza działaniami o charakterze likwidacyjnym nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. W ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 966.420,24 zł. Środki uzyskiwane ze sprzedaży części składników majątkowych przeznaczane są na utrzymanie i opiekę nad majątkiem spółki, celem zbycia go w cenie adekwatnej do wartości. Powyższe zostało potwierdzone materiałami źródłowymi złożonymi przez spółkę na wezwanie Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.
Przyznanie osobie prawnej prawa pomocy zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może nastąpić w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku podmiotów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z oświadczenia zawartego w złożonym w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka uzyskuje nieokreślone co do wysokości środki ze sprzedaży części składników majątkowych, które przeznacza na utrzymanie pozostałego majątku. W tym miejscu zaznaczyć należy, że spółka występująca w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest w likwidacji. Zgodnie z treścią art. 468 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) do czynności likwidacyjnych w spółce akcyjnej zalicza się zakończenie bieżących interesów spółki, ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań, a następnie upłynnienie majątku spółki, jeśli taki pozostał.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego toczące się postępowania sądowe, w których spółka jest stroną mieszczą się w kategorii "bieżących interesów spółki", które powinny być zakończone przed podjęciem kolejnych czynności likwidacyjnych. Skoro z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też ze złożonych dokumentów źródłowych wynika, że spółka uzyskuje środki pieniężne, to winny być one przeznaczone w pierwszej kolejności na zakończenie bieżących spraw spółki, a więc również na pokrycie kosztów wszczynanych przez nią postępowań sądowych.
Na zmianę powyższej oceny nie wpływa deklarowane przez spółkę zadłużenie. Z analizy oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że zobowiązania spółki znacznie przekraczają jej majątek. Wskazywałoby to na niewypłacalność spółki w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.). Osoby reprezentujące spółkę zobowiązane byłyby zatem do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 21 Prawa upadłościowego i naprawczego). Postępowanie upadłościowe wyłączyłoby wówczas stosowanie przepisów o likwidacji spółki akcyjnej zawartych w Kodeksie spółek handlowych. Jednakże w przypadku skarżącej spółki wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony, skoro we wniosku o przyznanie prawa pomocy podpisanym przez likwidatora spółki zawarte jest oświadczenie, że spółka od dnia 28 września 2005 r. nadal pozostaje w likwidacji.
Powyższe nieścisłości wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też ze złożonych dokumentów źródłowych sprawiają, iż nie można przyjąć, że spółka w sposób należyty wykazała brak możliwości pokrycia kosztów sądowych, które sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania, który wynosi w niniejszej sprawie 111 zł. Oceny tej w przedmiotowej sprawie nie zmienia fakt, że wnioski o wznowienie postępowania złożone zostały także w innych sprawach.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
PG