Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 308/16 po rozpoznaniu skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego: uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – G. w P. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...].
Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - G. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., na podstawie art. 59 § 3 w zw. z § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm.; dalej: "u.p.e.a."), umorzył administracyjne postępowanie egzekucyjne prowadzone względem majątku zobowiązanego, A. M., z tytułu należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że otrzymał do realizacji tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS I Oddział w P. wobec zobowiązanego. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w dniu [...] grudnia 2009 r. organ egzekucyjny dokonał sprzedaży samochodu zobowiązanego w wyniku której uzyskano kwotę 5.400,00 zł. Egzekucja skierowana do rachunku bankowego zobowiązanego w [...] S.A. okazała się bezskuteczna. Organ egzekucyjny wskazał, że podjęte czynności zmierzające do ustalenia składników majątkowych zobowiązanego, nie przyniosły rezultatu w postaci ustalenia majątku, do którego można by skierować skuteczną egzekucję. Ustalono, że zobowiązany jest współwłaścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...]: obręb [...], arkusz mapy 4, działka o numerze ew. [...], zapisanej w KW[...] – właściciel lokalu nr [...] ([...]).
Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. organ egzekucyjny wezwał wierzyciela, na podstawie art. 110 § 3a, § 5 i § 7 u.p.e.a., do wpłaty zaliczki w kwocie 1500,00 zł na pokrycie przewidywanych wydatków postępowania egzekucyjnego kierowanego do nieruchomości zobowiązanego. Wierzyciel nie dokonał ww. wpłaty w przewidzianym ustawowo terminie. Mając powyższe na uwadze organ egzekucyjny stwierdził, że prowadzone postępowanie egzekucyjne nie skutkowało zaspokojeniem roszczeń wierzyciela, stąd na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. orzekł o umorzeniu postępowania.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ nadzoru stwierdził, że w sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie ustalono żadnych składników majątkowych, do których można byłoby skierować skuteczną egzekucję. Biorąc pod uwagę wartość dochodzonej należności wynikającej z tytułów wykonawczych wyszczególnionych w postanowieniu organu egzekucyjnego z dnia [...] grudnia 2015 r., prowadzenie egzekucji z nieruchomości nie znalazłoby uzasadnienia w ekonomice postępowania. Kwota zadłużenia objęta postępowaniem egzekucyjnym wynosi 37.598,03 zł i stanowi jedynie kilkanaście procent wartości nieruchomości, do której miałaby być skierowana egzekucja. Fakt umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny nie pozbawia wierzyciela możliwości dochodzenia należności przez własny organ egzekucyjny na podstawie art. 19 § 4 u.p.e.a.
Na to postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji.
Sąd skargę oddalił, a w uzasadnieniu stwierdził, że organy administracyjne obu instancji, choć sprostały zadaniu przeprowadzenia wnikliwego postępowania dotyczącego sytuacji majątkowej zobowiązanego, to jednak dokonały błędnej oceny zebranych w sprawie informacji oraz niewłaściwie uznały, że zaistniały okoliczności umożliwiające umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. W rozpoznawanym przypadku nie istniały podstawy do uznania, że w toku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie jest prawdą podniesiona przez organy obu instancji okoliczność, że nie ustalono żadnych składników majątkowych zobowiązanego, do których można byłoby skierować skuteczną egzekucję. Owym składnikiem majątkowym jest nieruchomość, do której zobowiązanemu przysługuje prawo własności. Organ egzekucyjny nie posiadał możliwości wyboru środka egzekucyjnego, gdyż w rezultacie podjętych czynności egzekucyjnych skonstatował, że prócz nieruchomości nie istnieją inne składniki majątku zobowiązanego, z których możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela. Równocześnie nie istniały w sprawie ograniczenia prawnoprocesowe, które uniemożliwiałyby organowi egzekucyjnemu wdrożenie egzekucji z nieruchomości.
Za nieuzasadnione Sąd pierwszej instancji uznał argumenty organu nadzoru wskazujące na zasadę gospodarnego prowadzenia egzekucji, która miałaby legitymować odstąpienie organu egzekucyjnego od zastosowania egzekucji z nieruchomości. W perspektywie uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku, wdrożenie egzekucji z nieruchomości jest w pełni uprawnione. Wskazana przez organ egzekucyjny proporcja kwoty należności do wartości ww. nieruchomości nie przesądza o tym, jaką sumę pieniężną organ uzyska w trakcie licytacji. Kluczowe jednak pozostaje to, czy egzekucja doprowadzi do pokrycia należności wraz z kosztami egzekucyjnymi.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organ dokonał nieprawidłowej wykładni art. 110 § 7 w zw. z § 3a i § 4 u.p.e.a. Zgodnie z wykładnią językową § 7 tego artykułu w przypadku, gdy wierzyciel w terminie 7 dni nie uiści wyznaczonej mu przez organ egzekucyjny zaliczki na poczet prowadzonych kosztów egzekucyjnych z nieruchomości, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji z nieruchomości. Przepis § 7 art. 110 u.p.e.a. nie precyzuje dalszego trybu postępowania organu egzekucyjnego w sytuacji niewpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania do wpłaty zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków związanych z egzekucją administracyjną.
W tym stanie prawnym, jeżeli wierzyciel finansujący dokona wpłaty zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków związanych z egzekucją z nieruchomości po tym terminie – brak jest przesłanek odmowy podjęcia przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych związanych z egzekucją administracyjną z nieruchomości. Tym bardziej zaś nie jest uzasadnione przyjęcie, że w takiej sytuacji organ egzekucyjny jest uprawniony do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wywiódł Dyrektor Izby Skarbowej w P. Powyższy wyrok zaskarżył w całości opierając skargę kasacyjną na podstawie:
art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) tj. naruszeniu przepisów postępowania, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. art. 110 § 7 i w zw. z § 3a i § 4 u.p.e.a., ponieważ uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organ egzekucyjny na podstawie art. 110 § 3a ustawy u.p.e.a podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją administracyjną z nieruchomości po otrzymaniu zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków od wierzyciela niebędącego naczelnikiem urzędu skarbowego, co więcej zgodnie z art. 110 § 7 u.p.e.a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu do wpłacenia tej zaliczki nie przystępuje do egzekucji z nieruchomości, tym samym po upływie tego terminu jest uprawniony do podjęcia decyzji co do dalszych losów postępowania egzekucyjnego, w tym o jego umorzeniu, jeżeli oprócz nieruchomości nie istnieją inne składniki majątku zobowiązanego, z których możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela, a nie jak twierdzi Sąd w zaskarżonym orzeczeniu "czekać" na działania wierzyciela w bliżej nieokreślonym czasie lub w "nieskończoność" lub dalej prowadzić postępowanie egzekucyjne.
art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszeniu przepisów postępowania, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 2 i 3 u.p.e.a., ponieważ uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie, że brak było podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, pomimo bezskutecznego upływu wyznaczonego wierzycielowi terminu do wpłacenia zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków związanych z egzekucją z nieruchomości, a także w sytuacji, gdy oprócz nieruchomości nie istnieją inne składniki majątku zobowiązanego, z których możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela.
art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie się przez Sąd I instancji od dokonania szczegółowej oceny argumentacji przedstawionej przez Dyrektora IS w P., co czyni ocenę prawną niepełną i niewłaściwą;
art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 59 § 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w rozpoznawanym przypadku istniały podstawy do uznania, że w toku egzekucji uzyska się kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne, pomimo że organ egzekucyjny nie posiadał już możliwości wyboru środka egzekucyjnego, gdyż w rezultacie podjętych czynności egzekucyjnych oprócz nieruchomości nie istnieją inne składniki majątku zobowiązanego, z których możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela, a wierzyciel pomimo wezwania nie wpłacił w terminie zaliczki.
Ponadto poprzez niewłaściwe uznanie przez Sąd, że organ egzekucyjny powinien stosować każdy środek egzekucyjny niezależnie od kalkulacji w zakresie proporcji wartości dochodzonej należności i wartości nieruchomości, do której miałaby zostać skierowana egzekucja na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS I Oddział w P., a obejmujących zaległości z tytułu nieuiszczonych składek.
Wierzyciel nie skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia odpowiedzi na skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści określonej normy prawnej.
Natomiast naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie - że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę normy prawnej. Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty oparte zostały na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzglednienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu na wynik sprawy. W pierwszym rzędzie należy odnieść się do zarzutu najdalej idącego tj. naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 lit.c) p.p.s.a., zauważyć należy, że co do zasady art. 141 § 4 p.p.s.a. nie stanowi właściwej podstawy do kwestionowania zasadności dokonanej przez wojewódzki sąd adminmistracyjny oceny zaskarżonego aktu administracyjnego.
Przepis ten, określa niezbędne elementy jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku m. in. zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada tym wymaganiom. Zawiera wszystkie konieczne elementy konstrukcyjne orzeczenia i pozwala zapoznać się z motywami podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia. Poddaje się więc kontroli instancyjnej. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Omawiany przepis może także stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Wiążący pogląd w tym zakresie został wyrażony w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 8/09. Naczelny Sąd Administarcyjny stwierdza, że żadna z wyżej wymienionych okoliczności w tej sprawie nie wystąpiła. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala na dokonanie zarówno kontroli instancyjnej, jak i na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wynika obowiązek Sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że Sąd ma zawsze obowiązek szczegółowo się odnieść do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności danego zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. To, że skarżący nie zgadza się z dokonaną przez sąd oceną prawną nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu.
Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12 opubl. ONSA i WSA). Tak więc zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za chybiony.
Z kolei przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi: "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całościo lub w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ mna wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;"
Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanego przepisu, ponieważ nie uwzględnił skargi.
W szczególności Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. art. 110 § 7 i w zw. z § 3a i § 4 u.p.e.a., ponieważ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 110 § 7 w związku z § 3a i § 4 u.p.e.a. Nie naruszył także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 59 § 2 i 3 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, że brak było podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, pomimo bezskutecznego upływu wyznaczonego wierzycielowi terminu do wpłacenia zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków związanych z egzekucją z nieruchomości, ani art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie się przez Sąd pierwszej instancji od dokonania szczegółowej oceny argumentacji przedstawionej przez Dyrektora IS w P., co czyni ocenę prawną niepełną i niewłaściwą, czy też art. 59 § 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w rozpoznawanym przypadku istniały podstawy do uznania, że w toku egzekucji uzyska się kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne.
Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 308/16, nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Podkreślenia wymaga, że podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego wymaga, dokonania w świetle art. 59 § 2 u.p.e.a. oceny, czy egzakucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Zgodnie natomiast z art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 tej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że organowi nie udało się ustalić żadnych składników majątkowych, do których można byłoby skierować skuteczną egzekuję, poza nieruchomością położoną w P. przy ul. [...]: obręb [...], arkusz mapy 4, działka o numerze ew. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] - właściciel lokalu nr [...] ([...]). Skoro wierzyciel domagał się egzekucji z tego właśnie prawa majątkowego nie można było stwierdzić, że ze względu na wartość dochodzonej należności wyniającej z tytułów wykonawczych prowadzenie egzekucji z nieruchomości zobowiązanego nie znalazłoby uzasadnienia w ekonomice tego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z poglądem wyrażonym przez Sąd pierwszej instancji, że przepis § 7 art. 110 u.p.e.a. nie precyzuje dalszego trybu postępowania organu egzekucyjnego w sytuacji niewpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania do wpłaty zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków związanych z egzekucją administracyjną z nieruchomości. Nieuprawnione jest przyjęcie, że w takiej sytuacji organ egzekucyjny jest uprawniony do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie wdrożył egzekucji z nieruchomości zobowiązanego, gdyż wierzyciel nie wpłacił w wyznaczonym terminie 7 dni zaliczki na poczet wydatków związanych z tą egzekucją.
Zauważyć należy, że wierzyciel ZUS I Oddział w P. w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. wniósł o wszczęcie egzekucji z nieruchomości należącej do zobowiązanego. Dokonał też wpłaty żądanej zaliczki, która wpłynęła na konto Urzędu Skarbowego P. - G. w dniu [...] grudnia 2015 r., a więc z przekroczeniem terminu wymaganego przepisem art. 110 § 7 u.p.e.a. Ponadto z pisma wierzyciela wynika, że kwota zadłużenia objęta postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora I Oddziału ZUS w P. wynosi 68.133,50 - należność główna, 33.073,00 - odsetek za zwłokę naliczonych na dzień 2 lutego 2016 r., 290,00 zł - kosztów upomnienia oraz 2.945,70 kosztów egzekucyjnych. Podnieść także należy, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji wydał postanowienie o umorzeniu postępowania w dniu [...] grudnia 2015 r., a organ II instancji utrzymał to postanowienie w mocy w dniu [...] marca 2016 r., a więc po upływie 3 miesięcy kiedy to zaliczka została wpłacona i cały czas pozostawała na koncie Urzędu Skarbowego do wyjaśnienia.
W aktach administracyjnych brakuje dokumentu, z którego wynikałby zwrot zaliczki wierzycielowi. Zauważyć należy, że wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od woli wierzyciela. Jeżeli zobowiązany nie wykona obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 9 lutrgo 2011 r., sygn. akt II FSK 1604/09, legalis; wyrok NSA z 18 listopada 2011r., sygn. akt II OSK 1663/10 niepubl.).
W myśl art. 29 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli:
- 1) obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej;
- 2) organ egzekucyjnej uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne:
- 3) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2.
Z treści tego przepisu wynika, że organ egzekucyjny powinien uprawdopodobnić że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, czego w sprawie nie uczynił. Zauważyć także należy, że § 2a przepisu art. 29 u.p.e.a. stanowi: "na wniosek wierzyciela nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji lub przystępuje do egzekucji. Na postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi przysługuje zażalenie."
Z wykładni językowej ww. przepisu wynika, że w sytuacji, jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, kiedy zaliczka została wpłacona przez wierzyciela i wierzyciel żądał prowadzenia egzekucji z nieruchomości zobowiązanego, organ egzekucyjny II instancji nie powinien utrzymywać w mocy postanowienia organu I instancji o umorzeniu egzekucji z nieruchomości na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. ale nakazać organowi I instancji prowadzenie egzekucji.
Zdaniem NSA, nie ulega wątpliwości, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z nieruchomości zobowiązanego zostało wydane zbyt pospiesznie i nie dokońca zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami tj. art. 110 § 7, § 3a i § 4 u.p.e.a., 59 § 2 i § 3 tej ustawy, oraz w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a. Ten ostani przepis zaleca stosowanie środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego, ale w sytuacji gdy istnieje kilka takich środków. W przedmiotowej sprawie pozostał tylko jeden środek egzekucyjny z nieruchomości zobowiązanego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawwie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako nie posiadającą usprawiedliwionych podstaw.