Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub sąd pierwszej instancji), wyrokiem z 9 marca 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 909/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w R. (dalej: skarżąca) na czynność Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie (dalej: organ)– z dnia 23 marca 2021r. nr [...] w przedmiocie negatywnego rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy– stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Wyrok WSA zaskarżył w całości organ. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wydanie wyroku reformacyjnego oddalającego skargę w całości ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- a) art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 15 gga ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021r. poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa COVID-19) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że kryterium prowadzenia przez przedsiębiorcę przeważającej działalności oznaczonej kodem Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, wskazanym w art. 15 gga ustawy COVID-19 odnosi się do jednostki lokalnej, a nie przedsiębiorcy i pominięcie faktu, że przepis art. 15 gga ust. 1 ustawy COVID-19 kryterium przeważającej działalności odnosi do przedsiębiorcy, a nie jego jednostki lokalnej,
- b) art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w związku z art. 15 gga ust. 2 ustawy COVID-19 poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie trybu weryfikacji kodu Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy wskazanego w art. 15 gga ust. 2 ustawy COVID-19, w następstwie czego WSA nie wziął pod uwagę niespełnienia przez skarżącą jednej z ustawowych przesłanek uzyskania wsparcia przewidzianego przez art. 15 gga ustawy COVID-19 tj. konieczności ustalenia przeważającej działalności przedsiębiorcy na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON, w brzemieniu na dzień 30 września 2020r.,
- 2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w zawiązku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022r. poz. 2492) tj. zasady, że kontrola sądowa działalności administracji sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r. poz 775 ze zm.; dalej k.p.a.) poprzez błędne zastosowanie do przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym, pozaprawnego nieokreślonego kryterium "kontekstu społecznego".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalanie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania.
Z mocy art. 15 gga ust. 1 ustawy COVID-19 przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018r. – Prawo przedsiębiorców, który na dzień 30 września 2020r. prowadził działalność gospodarczą, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82..Z, 47.89.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.20.Z, 59.14.Z, 74.20.Z, 74.21.Z, 79.90.A, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2020r. poz. 1668), lub realizowanej w trybie stacjonarnych rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z i którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z 3 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy w następstwie występowania COVID-19 co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesięcy poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego może zwrócić się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony na rzecz miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników w rozumieniu art.15 g ust.
4. Oceny spełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020r. (art. 15 gga ust. 2).
Wobec stanowiska skarżącej prezentowanego w postępowaniu kasacyjnym (w odpowiedzi na skargę kasacyjną) należy podkreślić, że organ nie kwestionuje że skarżąca posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 6 marca 2018r. – Prawo przedsiębiorców, co wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Istota sporu bowiem - w kontekście zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej – dotyczy zagadnienia czy wymóg ustawowy, że przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 – jednym z kodów wymienionych w art. 15 gga ust. 1 ustawy COVID-19 jako rodzaj przeważającej działalności jest spełniony w sytuacji, kiedy kod wymieniony w art. 15 gga ust. 1 ustawy COVID-19 dotyczy przeważającej działalności jednostki lokalnej. Według organu taka sytuacja nie uprawnia do zastosowania art. 15 gga ust. 1 ustawy COVID-19, gdyż z przepisu wynika, że chodzi o przeważającą działalność przedsiębiorcy.
Stanowisko to nie zasługuje na zaakceptowanie. Organ pomija bowiem specyficzny status fundacji jako przedsiębiorcy. Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą tylko wówczas jeżeli stanowi o tym statut (art. 5 ust. 1 ustawy o fundacjach z dnia 6 kwietnia 1984r. – Dz. U. z 2023r. poz. 166)). W przypadku fundacji w rejestrze REGON jako kod PKD przeważającej działalności wskazywany jest kod 94.99.Z (działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej nie sklasyfikowana). Natomiast, gdy fundacja prowadzi działalność gospodarczą za pomocą jednostki lokalnej, która według przepisów o statystyce art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 29 czerwca 1995r. o statystyce publicznej – Dz. U. z 2023r. poz. 773, definiowana jest jako zorganizowana całość (zakład, oddział, filia) położona w miejscu zidentyfikowanym odrębnym adresem, pod którym lub z którego prowadzona jest działalność co najmniej przez jedną osobę pracującą, to wówczas uprawnione jest stanowisko, że kod PKD dotyczący przeważającej działalności gospodarczej tej jednostki należy przyjąć jako dotyczący fundacji – przedsiębiorcy uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o wsparcie, w rozumieniu art.. 15 gga ust. 1 ustawy COVID-19.
Zauważyć należy, że prezentowane stanowisko znalazło wyraz w orzecznictwie sądów administracyjnych (prawomocny wyrok WSA w Łodzi z 9 sierpnia 2022r., sygn. I SA/Łd 391/22). W konsekwencji zarzut opisany w pkt 1 lit. a skargi kasacyjnej nie jest uzasadniony. Taka sama ocena dotyczy zarzutu opisanego w pkt 1 lit. b skargi kasacyjnej. Przewidziany tryb weryfikacyjny kodu Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 przeważającej działalności gospodarczej wskazany w art. 15 ust. 1 gga ustawy COVID-19 nie uwzględnia takich stanów faktycznych jak w przedmiotowej sprawie, a wynikających np. ze specyficznego statusu przedsiębiorcy. Poprzestanie na formalnym zweryfikowaniu kodu PKD dotyczącego działalności fundacji narusza zasady należytej oceny i weryfikacji wniosku złożonego w trybie art. 15 gga ust. 1 ustawy COVID-19.
Za nieuzasadnione NSA uznał również zarzut opisany w punkcie 2 skargi kasacyjnej, gdyż pomijając kwestie redakcyjne i językowe, te fragmenty uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA, do których odnosi się omawiany zarzut kasacyjny niewątpliwie dotyczą kwestii wykładni przepisu. Sąd pierwszej instancji formułując ten fragment swojej wypowiedzi wskazuje w istocie, że nie wychodząc poza dyrektywę wykładni językowej należy wziąć pod uwagę również kwestie wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Przy interpretacji przepisów dotyczących pomocy przedsiębiorcom, którzy zostali dotknięci w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej konsekwencjami wywołanymi przez COVID-19 należy wziąć pod uwagę ratio legis wprowadzenia tych przepisów. Takiej właściwej interpretacji nie dokonał organ, poprzestając na zbyt formalistycznym potraktowaniu rezultatów wykładni semantycznej, z pominięciem funkcji i celu wprowadzonych przepisów, a także dyrektywy wykładni systemowej zewnętrznej (cyt. ustawa z dnia 6 kwietnia 1984r. o fundacjach).
Mając na uwadze powyższe, należało oddalić skargę kasacyjną.
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało oparte o przepisy art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 pkt 2 lit. b Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2018r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r. poz. 265).