Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 1261/20

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 710/19 oddalił skargę A. F. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia wsparcia dla producentów owoców i warzyw.

Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako: p.p.s.a.) zarzucono:

1. I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci błędnego zastosowania art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647, tj. zwanej dalej "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., polegające na przyjęciu, że:
2. 1. organy l i II instancji nie naruszyły art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a., w ramach ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie i tym samym prawidłowo ustaliły, iż w sprawie doszło do podwójnego finansowania, pomimo, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z oświadczenia Zarządu Spółki R sp. z o.o. wynika, że produkty wycofane przez skarżącego nie były równocześnie wycofywane przez ww. spółkę, a zatem w jaki sposób mogło dojść do podwójnego finansowania;
3. 2. w ramach postępowania nieważnościowego nie ma możliwości badania nowych dowodów, pomimo że zgodnie z art. 158 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. postępowanie nieważnościowe rozstrzygane jest w formie decyzji, więc w ramach postępowania nieważnościowego możliwe jest zebranie dowodów co do ustalenia podstaw nieważnościowych kontrolowanej decyzji;

wskutek czego Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy zastosował art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargę;

1. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, w postaci błędnego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2) k.p,a., poprzez przyjęcie, za organem I i II instancji, że decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2016 r. o nr [...] jest dotknięta wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia art. 1 ust 1, art. 5 ust 1 lit a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1031/2014 oraz § 4 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz. U. z 2014 r,, poz. 1468) pomimo że:
2. a) ww. przepisy budziły wątpliwości interpretacyjne już przed organem wydającym kontrolowaną decyzję, co do tego jakim podmiotom należy się wsparcie;
3. b) w przedmiotowy sprawie nie zachodzą podstawy do uznania, że istnienie w obrocie prawnym kontrolowanej decyzji, jest nie do pogodzenia z punktu widzenia zasad praworządności, ponieważ tylko forma wycofania była niezgodna z ww. przepisami, a skutki pozostały niezmienne;
4. c) rażące naruszenie prawa nie istnieje w samej treści kontrolowanej decyzji, a jest wynikiem nowych ustaleń faktycznych, że Skarżący był członkiem organizacji producentów R sp. z o.o., co może stanowić podstawę wznowieniową, a nie podstawę nieważnościową.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolą sądowoadministracyjną zostało objęte postępowanie zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzeniu nieważności prawomocnej decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego z [...] września 2016 r. o udzieleniu skarżącemu kasacyjnie wsparcia w związku z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz.U. Z 2014 r., poz. 1468 z późn. zm., dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie nadzwyczajnych środków) oraz przepisami art.1-5; art. 8, art. 9 i art. 11 rozporządzenia delegowanego Komisji Nr 1031/2014 z 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 284, z 30.09.2014r. str.22 z późn. zm.).

Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014r. w sprawie nadzwyczajnych środków, wsparcie przysługuje producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów.

Nie budzi zatem wątpliwości interpretacyjnych okoliczność, że wsparcie przysługuje producentowi owoców i warzyw funkcjonującemu poza organizacją producentów.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi zaś wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa oraz gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

W sprawie prowadzonej w trybie nadzwyczajnym nie wystarczy jednak stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Konieczne jest wykazanie "rażącego" naruszenia prawa. Oznacza to zastosowanie przez organ administracji przepisu do danego stanu faktycznego wbrew jego literalnemu brzmieniu.

W rozpatrywanej sprawie prawidłowe jest stanowisko przyjęte przez organy administracji, a następnie zaakceptowane przez Sąd I instancji, zgodnie z którym przyznanie pomocy w ramach wsparcia dla producentów jabłek podmiotowi indywidulnemu, który jednocześnie działał w ramach uznanej organizacji zrzeszającej producentów jabłek, której także przyznano dofinansowanie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie beneficjent, przeprowadzając operacje wycofania z rynku jabłek w celu bezpłatnej dystrybucji, deklarując swój udział jako producent indywidualny, niebędący członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw, działał niezgodnie ze złożonymi do organu dokumentami i oświadczeniami.

W terminach wycofywania produktów z rynku oraz w dniu składania wniosku, był już bowiem członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw (od 16 maja 2008 r.). Taki stan rzeczy spowodował, że pomoc otrzymał producent, który jednocześnie był członkiem organizacji producenckiej realizującej program darmowych dostaw jabłek, co pozostaje w bezpośredniej sprzeczności z treścią § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie nadzwyczajnych środków.

Literalne brzmienie wspomnianego przepisu jest jasne i oczywiste, a zatem nie wymaga wykładni. Na tle stanu faktycznego tej sprawy z treści powyższego przepisu wynika, że skarżący nie mógł być beneficjentem omawianego wsparcia bowiem nie spełniał warunku podmiotowego do jego udzielenia. Decyzja w tym zakresie została zatem skierowana do podmiotu nieuprawnionego, co stanowi rażące naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie nadzwyczajnych środków, skutkujące stwierdzeniem nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji ostatecznej z [...] września 2016 r. o przyznaniu skarżącemu kasacyjnie wsparcia w wysokości 33.352, 80 Euro przeliczonej na kwotę 147 959, 71 zł. Odnosząc się natomiast do argumentacji kasatora, że "nie istnieją skutki w postaci podwójnego finansowania" należy wskazać, iż kwestia podwójnego finansowania ma znaczenie drugorzędne wobec nie spełnienia opisanego wyżej podmiotowego warunku do udzielenia wsparcia.

Tym samym zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów proceduralnych w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych nie zasługują na uwzględnienie. W efekcie za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).