Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 2 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Go 162/05 oddalił skargę [...] Spółki z o.o. w Tychach na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]., którą organ utrzymał w mocy decyzję o stwierdzeniu powstania długu celnego wskutek nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że [...] Spółka z o.o. w Tychach złożyła 27 marca 2003 r. wniosek o uznanie zgłoszenia celnego uzupełniającego z [...] sierpnia 2001 r. (zarejestrowanego w Urzędzie Celnym w Cieszynie 14 września 2001 r. pod numerem [...]) za nieprawidłowe w części dotyczącej m.in. wartości celnej. Spółka wskazała, że dokonując zgłoszenia celnego przyjęła dane zawarte w fakturach, natomiast po rozładunku i przeliczeniu towaru stwierdzono nadwyżkę towaru. Do wniosku załączyła raport rozbieżności towaru z [...] sierpnia 2001 r., dokument SAD [...] z 14 września 2001 r., fakturę nr [...] z 28 sierpnia 2001 r., wyciąg z rejestru procedury uproszczonej oraz dokument tranzytowy T2 z 28 sierpnia 2001 r.
Rozpoznając wniosek organ celny stwierdził, że skoro strona nie przedstawiła faktur dotyczących konkretnego towaru objętego wnioskiem o uznanie zgłoszenia celnego uzupełniającego za nieprawidłowe, organ nie mógł przyjąć za wartość celną towaru jego wartości transakcyjnej. Stosownie zatem do art. 25 Kodeksu celnego, w oparciu o materiał porównawczy, tj. ceny zawarte w kontrakcie nr 2001L20047 przedstawionym przez stronę dla identycznego towaru ustalił najniższą spośród dostępnych wartość celną towaru w postaci skóry bydlęcej wyprawionej i pociętej na kawałki. Z uwagi na niepreferencyjne pochodzenie towaru organ zastosował stawkę celną autonomiczną 70%, podwyższoną o 100%.
Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie decyzją z 20 stycznia 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że w pkt 14 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 września 2001 r. w sprawie wyjaśnień do reguł pochodzenia towarów (Dz. U. Nr 112, poz. 1199) wymienia się przypadki odmowy preferencyjnego traktowania bez weryfikacji, w których uważa się, że dowód pochodzenia nie ma zastosowania, jeżeli jest wystawiony dodatkowo na towary, które były uprzednio przywiezione nielegalnie. Zastosowanie podwyższonej stawki celnej autonomicznej było, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowe. Strona w toku postępowania nie przedłożyła bowiem faktur dotyczących spornego towaru, jak również potwierdzających jego pochodzenie. Strona przedstawiła jedynie faktury, które obejmowały towary o takich samych symbolach towarowych i wydruki systemowe dokumentu kontraktowego, w których nie był wyszczególniony zapis pozwalający uznać, że również wprowadzony nielegalnie towar posiadał preferencyjne pochodzenie. Nadwyżka wprowadzonego towaru nie została ponadto potwierdzona przez dostawcę zagranicznego.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy celne w oparciu o art. 25 § 1 Kodeksu celnego zasadnie przyjęły za wartość celną skór nieobjętych zgłoszeniem celnym wartość transakcyjną ustaloną dla skór wymienionych w zgłoszeniu celnym z 14 września 2001 r., a twierdzenie spółki, że pochodzenie towaru może, a wręcz powinno być ustalone w oparciu o te same dokumenty, co wartość celna towaru, jest chybione. W wypadku bowiem, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego, wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną i organy celne zobowiązane są do jej ustalenia w sposób przewidziany przez ustawę (art. 25 i nast. Kodeksu celnego).
Sąd wskazał następnie, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 119. poz. 1253 ze zm.) dla towarów pochodzących z enumeratywnie wymienionych krajów należy stosować stawkę celną konwencyjną, względnie autonomiczną, jeśli taryfa celna dla danego towaru nie przewidziała stawki celnej obniżonej lub też nie zostało udokumentowane pochodzenie takiego towaru w sposób przewidziany w określonej umowie międzynarodowej. Stosownie z kolei do § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) pochodzenie enumeratywnie wymienionych towarów musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.
W stosunku do towarów niewymienionych w załączniku 3 do rozporządzenia może to być świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, jeśli jest w nim zamieszczony zapis o kraju pochodzenia, względnie trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. Niezgłoszone na granicy towary nie posiadały jednak stosownej dokumentacji, a zatem organy celne nie miały podstaw, by zastosować względem tych towarów, jako towarów o preferencyjnym pochodzeniu, obniżonych stawek celnych.
Sąd stwierdził mianowicie, że strona nie przedstawiła ani faktury, ani świadectwa pochodzenia na nadwyżkę towaru, jak również dostawca towaru nie wystawił dokumentu potwierdzającego pochodzenie przedmiotowych skór, a na towarze brak było oznaczeń wskazujących na kraj pochodzenia. Organ celny prawidłowo zatem, zdaniem Sądu, zastosował stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100%, skoro w toku postępowania ustalono, że nadwyżka towaru została wprowadzona na polski obszar celny nielegalnie (pkt 7 części A załącznika do Taryfy celnej). Jeżeli bowiem dowód pochodzenia jest wystawiony dodatkowo na towary, które były uprzednio przywiezione nielegalnie, organ celny odmawia jego preferencyjnego traktowania bez weryfikacji (§ 14 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r.).
W skardze kasacyjnej [...] Spółka z o.o. w Tychach wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła naruszenie:
- - prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności:
- a) przepisu punktu 14 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z 25 września 2001 r. w sprawie wyjaśnień do reguł pochodzenia towarów (Dz.U. Nr 112, poz. 1199) poprzez błędne uznanie, że dowód pochodzenia towarów legalnie wprowadzonych na polski obszar celny był wystawiony dodatkowo na nadwyżkę towaru w postaci 1000 sztuk skór bydlęcych, co skutkowało przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż dowód pochodzenia tej nadwyżki towaru nie ma zastosowania, a to z kolei bezpodstawnym zastosowaniem pkt 7 części pierwszej części A, zawartego w załączniku do Taryfy celnej,
- b) przepisu § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) poprzez błędne uznanie, iż dokumenty przedłożone przez stronę skarżącą nie stanowiły dowodu pochodzenia towarów stanowiących nadwyżkę;
- - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności przepisu art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) poprzez nieodniesienie się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy celne art. 122 i art. 180 Ordynacji podatkowej oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Spółka stwierdziła, że zgodnie z pkt 14 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z 25 września 2001 r. należy odmówić towarom statusu preferencyjnego pochodzenia bez weryfikacji, jeżeli dowód pochodzenia wystawiono dodatkowo na towary, które były uprzednio przywiezione nielegalnie, a więc gdy dokumenty potwierdzające pochodzenie towaru wystawiono już po nielegalnym przywiezieniu towaru. Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ dowód pochodzenia towaru przywiezionego legalnie nie był wystawiony dodatkowo na nadwyżkę towaru. Dowód ten stanowi jedynie podstawę do ustalenia kraju lub regionu pochodzenia tej nadwyżki. Spółka zaznaczyła, że powyższa regulacja nie wyłącza przy tym zastosowania § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r., który reguluje sposób ustalenia pochodzenia towaru.
Błędne jest także, w ocenie spółki, stanowisko Sądu, że spółka nie przedstawiła, zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r., dowodów pochodzenia na nadwyżkę towaru. Spółka przedstawiła bowiem faktury obejmujące towary o takich samych symbolach towarowych, jak towary wprowadzone legalnie, wydruki systemowe dokumentu kontraktowego, dokumenty EUR 1 oraz dotyczące transportu bezpośredniego, które pozwalały na określenie pochodzenia kraju, zgodnie z wymogami powołanego wyżej rozporządzenia. Sąd nie wskazał, dlaczego nie uznał powołanych wyżej dokumentów za dowód pochodzenia nadwyżki towaru.
Zdaniem spółki, pkt 7 części pierwszej części A załącznika do Taryfy celnej, nakazujący stosować stawkę celną autonomiczną, podwyższoną o 100% lub też stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki autonomicznej, znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru. W niniejszej sprawie możliwe jest jednak ustalenie kraju lub regionu pochodzenia nadwyżki towaru na podstawie załączonych do zgłoszenia celnego dokumentów dotyczących identycznych towarów. Organy celne posłużyły się tymi dokumentami przy ustalaniu wartości celnej ujawnionej nadwyżki towaru, przyjmując że towary te są identyczne z towarami pochodzącymi ze zgłoszonej partii produktów, tym samym ustalając pochodzenie tej nadwyżki. Organy celne powinny zatem, zdaniem spółki, wymierzyć należne cło z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej.
Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania spółka podkreśliła, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzygając sprawę w jej granicach nie jest związany podniesionymi przez stronę zarzutami. Nie oznacza to jednak, że może dowolnie pominąć zarzuty skargi, lecz że władny jest wyjść poza ich granicę rozstrzygając o uchybieniach organów administracji, których strona nie podniosła w skardze.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ podniósł, że spółka niesłusznie wywodzi, iż § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. ma zastosowanie do towaru wprowadzonego nielegalnie na polski obszar celny. Przepis ten wymienia bowiem dokumenty, które mogą stanowić dowód pochodzenia towarów, m.in. fakturę i kontrakt, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru. Dokumenty te muszą jednak dotyczyć towaru objętego postępowaniem. Przedstawione przez spółkę dokumenty dotyczyły natomiast towaru zgłoszonego, a zatem nie tego, który został wprowadzony nielegalnie.
Nietrafne jest również, zdaniem organu, stwierdzenie, że skoro faktury dotyczące zgłoszonego towaru zostały uznane za dowód dla ustalenia wartości celnej, to tym samym winny być uznane za dowód dla ustalenia pochodzenia towaru. Art. 25 Kodeksu celnego ustanawia odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 23 ustawy, że wartością celną towaru jest wartość transakcyjna (cena faktycznie zapłacona za towar, wynikająca z faktury). Przepis ten dopuszcza dla ustalenia wartości celnej towaru, co do którego brak jest dokumentu stwierdzającego wartość transakcyjną, przyjęcie dokumentu wystawionego dla towaru identycznego. Przepisy nie przewidują jednak możliwości oparcia się na dokumentach dotyczących takich samych towarów (identycznych) przy procedurze ustalania pochodzenia towaru.
Organ uznał ponadto za nietrafny zarzut, jakoby Sąd nie zauważył naruszenia przez organy celne przepisu art. 180 Ordynacji podatkowej. Przepisy prawa celnego ustanawiają listę środków dowodowych dla wykazania pochodzenia towaru (§ 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r.), a zatem nie było możliwe udowodnienie tej okoliczności środkiem dowodowym innym, niż wynika to z przepisów.