Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 10 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Go 32/22, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa) oddalił skargę T. Spółka z o.o. z siedzibą w K. na uchwałę Zarządu Województwa Lubuskiego z dnia 16 grudnia 2021 r. nr 230/3143/21 w przedmiocie nieuwzględnienia protestu.
Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem została doręczona pełnomocnikowi skarżącej spółki w dniu 19 maja 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 64 akt sądowych).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka prawnego pełnomocnik skarżącej Spółki złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 27 czerwca 2022 r.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej Spółki podniósł, że wskutek niezdolności do pracy nie miał on możliwości wywiedzenia skargi kasacyjnej ani skorzystania z pomocy pełnomocnika substytucyjnego. Powodem tego stanu rzeczy było dwukrotne zakażenie wirusem SARS-CoV-2 oraz późniejsze konsekwencje po przebytej chorobie. Dowodem na powyższe jest karta pacjenta od lekarza psychiatry i zwolnienia lekarskie. W tych okolicznościach niedochowanie 14 dniowego terminu na złożenie skargi kasacyjnej nie wynikało z winy strony, nie wynikało także z winy pełnomocnika, który nie mógł przeciwdziałać pogorszeniu stanu zdrowia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie.
Ustawa wdrożeniowa reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 62 ustawy wdrożeniowej wnioskodawca, właściwa instytucja zarządzająca lub pośrednicząca, bądź też właściwa instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, może wnieść skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 64 ustawy wdrożeniowej w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., w tym m.in. przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu (art. 85-89 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest sporne, bowiem w sytuacji doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 19 maja 2022 r., termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał w dniu 2 czerwca 2022 r. Z faktem uchybienia terminowi niewątpliwie zgadza się pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie i w konsekwencji, z uwagi na niedokonanie czynności procesowej w postaci wniesienia stosownego środka zaskarżenia w ustawowym terminie, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był zatem do rozpoznania powyższego wniosku. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej.
Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną, czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wskazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie wystąpiła niezawiniona przyczyna uchybienia terminowi. Z okoliczności sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku WSA w Warszawie, który upływał 2 czerwca 2022 r., przebywał na zwolnieniu lekarskim od 27 maja do 22 czerwca 2022 r., co zostało potwierdzone dokumentami. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej powołując się na okoliczność choroby, uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu poprzez załączenie zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego zaburzenia psychiczne mogące wynikać z przebytego dwa razy zakażenia wirusem SARS-CoV-2. W zwolnieniu lekarskim wskazano jednostkę chorobową, która - zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 oznacza: F06 – Inne zaburzenia psychiczne spowodowane uszkodzeniem lub dysfunkcją mózgu i chorobą somatyczną.
Jak wskazał w karcie pacjenta lekarz psychiatra S. S. pacjent pozostaje pod jego opieką z powodu nasilających się zaburzeń pamięci, uwagi (skupiania i utrzymywania), trudności z codzienną aktywnością, zaburzeń sfery motywacyjnej i nasilających się zaburzeń nastroju. Podkreślił, że stan pacjenta przeszkadza mu w pracy, popełnia błędy, myli się.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pełnomocnik spółki prowadzący jednoosobową działalność zawodową nie miał realnej możliwości podjęcia czynności procesowej ani wyręczenia się inną osobą. Sporządzenie skargi kasacyjnej wymaga szczególnej staranności ze względu na charakter tej czynności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powstały u pełnomocnika skarżącej stan chorobowy istotnie uniemożliwił przygotowanie, opracowanie i w końcu wniesienie skargi kasacyjnej w okresie biegu ustawowego terminu do dokonania tej czynności. W orzecznictwie przyjmuje się, że nagła choroba – taka jak miała miejsce na gruncie niniejszej sprawy, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą – uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu (por. wyr. NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, niepubl.). Wymaga podkreślenia, że nagła choroba jest okolicznością niezależną od strony, oczywistym też jest, że choroby takiej nie da się przewidzieć.
W ocenie NSA nadmierne jest oczekiwanie, że czynności zawodowe będzie podejmować osoba chora, ponosząca konsekwencje zakażenia koronawirusem. Okoliczności takie usprawiedliwiają to, że taka osoba jest skoncentrowana na sprawach zdrowotnych, a jej stan psychiczny usprawiedliwiać może nawet zapomnienie o koniczności podjęcia terminowej czynności procesowej. Zarówno złe samopoczucie, jak i wspomniane objawy uprawdopodabniają tezę o tym, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez winy pełnomocnika strony skarżącej.
W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały także pozostałe przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu. Wniosek w tej kwestii pełnomocnik skarżącej złożył w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a., to jest w dniu 27 czerwca 2022 r. (data stempla pocztowego), oraz jednocześnie dokonał uchybionej czynności procesowej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji