Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 74/13 oddalił skargę K.B. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. (dalej: Dyrektor/organ) z dnia [...] r., w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności celnych.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek do Dyrektora Izby Celnej w Ł. o rozłożenie na raty należności celnych w wysokości [...] zł – powstałych z tytułu importu towarów, tj. samochodu osobowego marki VW Golf (decyzja z dnia [...] Naczelnika Urzędu Celnego w P.T.). Uzasadniając swój wniosek wskazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, wobec czego nie ma możliwości spłacenia nałożonej na niego powyższą decyzją należności.
Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił rozłożenia na raty należności powstałych z tytułu importu towarów.
Decyzją z dnia [...] r., Dyrektor Izby Celnej w Ł. rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji utrzymał ją w mocy. Argumentując swoje stanowisko wskazał, że decyzja z dnia [...] r. odmawiająca rozłożenia na raty należności celnych została oparta, zgodnie z treścią obowiązujących przepisów, tj. art. 237 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm. – dalej: Kodeks celny) w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 25, poz. 214 ze zm.) oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 14 listopada 2003 r., w sprawie udzielenia ułatwień płatniczych innych niż odroczenie płatności (Dz. U. Nr 206, poz. 1997- dalej: rozporządzenie wykonawcze). Podkreślił, iż nie zachodziła podstawa do zastosowania przepisów obowiązujących po dniu wejścia Polski do Wspólnoty Europejskiej, tj. art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 749 ze zm. – dalej: o.p.) oraz przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego, bowiem dług celny powstał w momencie ujawnienia przez policję pojazdu u skarżącego, tj. [...] r., a nie w momencie wydania decyzji go określającej w dniu [...] r. W dalszej kolejności Dyrektor wskazywał, że zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, skarżący miał 10 dni na złożenie wniosku o rozłożenie na raty.
Skoro więc decyzję z dnia [...] r. o kwocie długu celnego otrzymał w dniu [...] r., to do dnia [...] r. powinien był złożyć wniosek, czego jednakże skarżący nie uczynił. Stąd też wniosek złożony w dniu [...] r. nie mógł zostać uwzględniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. (dalej: Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r. oddalił skargę na powyższą decyzję organu, wniesioną przez skarżącego w dniu [...] r. W uzasadnieniu Sąd I instancji orzekł, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy wniosek skarżącego o rozłożenie na raty należności celnych powstałych przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej organ winien rozstrzygnąć na podstawie przepisów Kodeksu celnego oraz przepisów wykonawczych wydanych na jego podstawie. Powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt SK 25/05 (Dz. U. Nr 229, poz. 1675), wskazał, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. stosuje się przepisy obowiązujące przed tą datą. Dotyczy to zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczącą długu celnego, który powstał przed datą akcesji.
Ponadto wyjaśnił, że zasada stosowania przepisów dotychczasowych jest zgodna z regulacjami Traktatu Akcesyjnego (roz. 5 pkt 13 załącznika IV do aktu, Dz. U. UE. L Nr 236,33 z dnia 23 września 2003 r.), a także dokumentem informacyjnym nr TXUD/763/2004, opracowanym przez Komisję Europejską, w których zawarto, że w sprawach dotyczących długu celnego powstałego przed przystąpieniem do Wspólnoty Europejskiej zastosowanie mają przepisy, które obowiązywały w nowym Państwie Członkowskim przed jego wejściem. Powyższe jak podkreślił znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowym.
Sąd I instancji uznał zatem, że skoro ujawnienie pojazdu skarżącego nastąpiło w dniu [...] r., to w myśl art. 222 § 1 Kodeksu celnego datę tą należało uznać za dzień powstania długu celnego, co jest jednoznaczne, że powstał on przed datą akcesji do Unii Europejskiej. Sąd I instancji orzekł również, że organ w sposób prawidłowy uznał, że wniosek skarżącego o rozłożenie na raty został złożony dopiero z uchybieniem terminu przewidzianym w § 6 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, który przewiduje 10 - dniowy termin na jego wniesienie. Wskazał, że skoro skarżący otrzymał decyzję z dnia [...] r. dot. określenia długu celnego w dniu [...] r., to 10 - dniowy termin do jego złożenia (który biegnie od dnia zawiadomienia dłużnika o wysokości zapłaty należności), upływał w dniu[...] r. Sąd wskazał również, że art. 237 § 3 pkt. 1 Kodeksu celnego i przepis § 6 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, są więc przepisami szczególnymi, wyłączającymi w zakresie w nich uregulowanym stosowanie przepisów o.p.
K.B. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67a o.p. poprzez jego niezastosowanie i zaakceptowanie błędu organu celnego, polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie, dla ewentualnego zastosowania ulgi, wyłączne zastosowanie mają przepisy Kodeksu celnego.
Jednocześnie wniósł o:
- - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł.;
- - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu swojego stanowiska w pierwszej kolejności wskazał, że nie kwestionuje ustaleń faktycznych, opartych na prawomocnych orzeczeniach sądu, jak również faktu, że dług powstał w okresie obowiązywania Kodeksu celnego, a nie po dacie przystąpienia do Unii Europejskiej. Stąd nie mogły mieć zastosowania przepisy WKC. Zakwestionował natomiast stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można zastosować przepisów o.p., regulującej zasady i przesłanki udzielania ulg w spłacie należności budżetowych. Wskazał, że przepisy o.p. dotyczą wszelkich zobowiązań wobec Państwa, zarówno o charakterze podatkowym jak i nie podatkowym. Celem ich jest ochrona zobowiązań przed skutkami bezwzględnego egzekwowania należności bez względu na sytuację życiową zobowiązanych.
Zatem należy uznać, że zarówno o.p. i Kodeks celny mają swój samodzielny byt, oparty na innych przesłankach i celach konstytucyjnych, których celem jest pomoc zobowiązanym wobec budżetu Skarbu Państwa w wypełnianiu zobowiązań. Podkreślił również, że ułatwienia w spłacie przewidziane Kodeksem celnym to instytucja jednorazowa, natomiast ulga w spłacie zobowiązań to uprawnienie wielokrotne i można z niego skorzystać za każdym razem, gdy zmienia się sytuacja zobowiązanego. Zatem Sąd I instancji powinien był zbadać czy w tym przypadku wyłączona jest możliwość stosowania przepisów o.p. z uwagi na szczególne uregulowanie w Kodeksie celnym.
W odpowiedzi na złożoną skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia.
Niniejsza skarga kasacyjna została oparta na zarzucie, który nie odpowiada w pełni wymogom ustawowym – wnoszący skargę kasacyjną nie wskazał konkretnej jednostki redakcyjnej art. 67a o.p., do czego był zobowiązany na mocy art. 176 p.p.s.a. W rozumieniu tego przepisu, przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu normy prawa z podaniem konkretnej jednostki redakcyjnej (ustępu, paragrafu, itd.).
Kierując się treścią uchwały pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010/1/1), nakładającą na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, należy stwierdzić, że w postępowaniu celnym, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, nie ma zastosowania art. 67a o.p.
Zgodnie z art. 2 § 1 o.p. przepisy tej ustawy stosuje się do:
- 1) podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe; (...)
- 3) opłaty skarbowej oraz opłat, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych;
- 4) spraw z zakresu prawa podatkowego innych niż wymienione w pkt 1, należących do właściwości organów podatkowych.
Natomiast, w myśl § 2 tego przepisu, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa (rozumianych jako niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych – art. 3 pkt 8 o.p.), do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne niż wymienione w § 1 pkt 1 organy.
Zatem, przepisy działu III o.p. (w tym art. 67a) mają zastosowanie do niepodatkowych należności publicznoprawnych (za jakie należałoby uznać cło) pod warunkiem, że ich stosowanie nie zostało wyłączone czy też odmiennie unormowane.
Zgodnie z art. 41 § 5, art. 262 i art. 27718a Kodeksu celnego do postępowań celnych mają odpowiednie zastosowanie: art. 12, art. 14 § 2-4, dział IV oraz art. 2701 o.p.
Regulacja ta w sposób jednoznaczny wyklucza możliwość zastosowania w postępowaniu celnym art. 67a o.p. (czy art. 67d o.p.).
W okolicznościach niniejszej sprawy należało więc przyjąć, że podstawę prawną rozpoznania wniosku strony o rozłożenie należności celnej na raty stanowił art. 237 Kodeksu celnego oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie określające w sposób szczegółowy warunki oraz formy udzielania ułatwień płatniczych innych niż odroczenie płatności.
Autor skargi kasacyjnej nie wykazał też, aby zastosowane w sprawie przepisy zostały wydane z naruszeniem Konstytucji RP, czy też z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 237 § 3 Kodeksu celnego.
Według art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.
Zastrzeżenie wyłączności ustawy dla tej sfery stosunków publicznoprawnych nie pozbawia władzę ustawodawczą prawa do różnicowania tych stosunków, pod warunkiem zachowania odpowiedniej formy. Nie pozbawia też możliwości scedowania upoważnienia na określone organy do wydania przepisów regulujących w sposób szczegółowy określoną materię. Ustawodawca konstytucyjny nakazuje jedynie, aby nastąpiło to w określony sposób. Stosownie do art. 92 Konstytucji RP ma to nastąpić w formie rozporządzenia, wydanego przez organ wskazany w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji innemu organowi.
Powyższa regulacja znalazła wyraz w cytowanych powyżej przepisach. Zgodnie z § 1 art. 237 Kodeksu celnego organ celny może udzielić dłużnikowi, spełniającemu wymogi określone w art. 197 § 2a pkt 1-3, ułatwień płatniczych innych niż odroczenie płatności. Ułatwieniem płatniczym innym niż odroczenie płatności może być w szczególności rozłożenie spłaty całości lub części kwoty należności na raty.
W myśl § 6 ust. 2 rozporządzenia, wydanego na podstawie upoważnienia w art. 237 § 3 pkt 1 Kodeksu celnego, wniosek o rozłożenie należności na raty oraz dokumenty, o których mowa w § 5 ust. 2, powinny być złożone w terminie 10 dni od dnia, w którym dłużnik został powiadomiony o wysokości należności, co mieści się w granicach upoważnienia ustawowego.
Zatem przyjęcie, że w sprawie miały zastosowanie przepisy Kodeksu celnego, a konkretnie art. 237 § 1 Kodeksu celnego w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, i że przedmiotowy wniosek został wniesiony z przekroczeniem terminu do jego złożenia (dług powstał w dniu [...] r., natomiast wniosek został złożony w dniu [...]r.) prowadzi do uznania braku podstaw do jego merytorycznego rozpoznania.
Podsumowując, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 67a o.p.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.