Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 71/24, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz.U.2024.935; dalej: p.p.s.a) oddalił skargę M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 29 listopada 2023 r. w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do klasyfikacji taryfowej towaru, długu celnego oraz podatku od towarów i usług.
Skarżący od powyższego wyroku złożył skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie decyzji organów I i II instancji w całości z uwagi na istnienie obawy spowodowania nieodwracalnej szkody skarżącemu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że mając na względzie bardzo trudną sytuację finansowo-ekonomiczną skarżącego oraz ciążące na nim zobowiązania natury podatkowej i cywilnoprawnej należy uznać, że "pozyskanie zabezpieczenia przez skarżącego byłoby wręcz niemożliwe i spowodowałoby ogromne trudności gospodarcze".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl § 3 ww. przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Tym samym rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej co oznacza, że wnioskodawca, dążąc do wstrzymania wykonania aktu, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi może spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie zaskarżonego orzeczenia jest uzasadnione. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 1799/11; LEX nr 965117; orzeczenia sądów administracyjnych są również dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe w realia niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, że zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Podniesione bowiem we wniosku zawartym w skardze kasacyjnej twierdzenia nie zostały poparte stosownymi dokumentami finansowymi obrazującymi pełną sytuację majątkową skarżącego. Mając bowiem na względzie przesłanki zastosowania przez sąd ochrony tymczasowej, zaznaczyć należy, że choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Przedstawiona zatem przez skarżącego argumentacja, w tym również w zakresie aktualnej wydolności regulowania finansowych zobowiązań, nie uzasadnia jeszcze wstrzymania wykonania decyzji.
Dla oceny, czy skutkiem wykonania decyzji będzie wyrządzenie skarżącemu szkody, którą można by uznać za znaczną w jego przypadku, niezbędne jest bowiem odniesienie należnej z decyzji kwoty do całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2023 r. o sygn. akt II GZ 466/23).
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub uszczerbek niemajątkowy), które nie będą mogły być wynagrodzone przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona skarżąca ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie wystarczy zatem ogólny tylko wywód strony. Jej twierdzenia powinny wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i jednocześnie znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej.
W niniejszej sprawie skarżący takich dokumentów nie przedstawił. Załączone do wniosku dokumenty (wypowiedzenie porozumienia w sprawie spłaty zadłużenia z 18 grudnia 2019 r. - pismo Banku Pekao S.A. z 23 stycznia 2023 r.; ostateczne wezwanie przedsądowe do zapłaty łącznej kwoty 132.779,75 zł z 24 marca 2023 r., zawiadomienie o zajęciu wierzytelności rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62B ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe lub innych należności pieniężnych z: 27 stycznia 2023 r., 30 stycznia 2023 r., 9 lutego 2023 r., 17 lutego 2023 r., 13 marca 2023 r., 20 kwietnia 2023 r.; zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 20 kwietnia 2023 r. w A na kwotę 86.340,95 zł) w żaden sposób nie obrazują sytuacji majątkowej skarżącego. W oparciu jedynie o te dokumenty nie można jednoznacznie stwierdzić, że zapłata kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji, spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki.
Brak udokumentowanych informacji o dochodach skarżącego oraz o stanie jego posiadania (ruchomości, nieruchomości, oszczędności, lokat) nie pozwala na skonfrontowanie kwoty należności z faktycznymi możliwościami płatniczymi wnioskodawcy.
Odnosząc się natomiast do podniesionych przez skarżącego możliwych konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji w postaci ryzyka zaprzestania prowadzenia hodowli, stwierdzić należy, że przedstawione twierdzenia są gołosłowne, wskazane skutki czysto hipotetyczne, nieuprawdopodobnione jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi, a z żadnych dokumentów nie wynika ryzyko ich faktycznego wystąpienia.
Reasumując, Sąd nie miał możliwości porównania obciążenia wynikającego z zaskarżonej decyzji z sytuacją finansową skarżącego. Tym samym Sąd nie mógł rzetelnie ocenić, że wykonanie tej decyzji pociągnie za sobą skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Końcowo wskazać trzeba, że Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Sąd w tej kwestii nie jest także zobligowany do dokonywania jakichkolwiek ustaleń z urzędu.
Skoro więc skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia przez zaskarżoną decyzję znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na mocy art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji postanowienia.