Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt V SA 3613/02 po rozpoznaniu sprawy ze skargi PPH [...] M. H., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2002r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia 17 maja 2002r. w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji Ministra Gospodarki z dnia 26 października 1998 r. wprowadzającej cło antydumpingowe w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych gazowych jednorazowych, pochodzących z Chin, po cenie dumpingowej (M.P. Nr 39, poz. 550).
W motywach zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji, stwierdzono, że wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt. 5 kpa w istocie nie przeczy trafnym ustaleniom Ministra Gospodarki dokonanym w toku postępowania antydumpingowego prowadzonego w 1997 i 1998 r. a okoliczności i dowody przedstawione przez wnioskodawcę nie były dowodami i okolicznościami nowymi, nie znanymi temu Ministrowi w dniu wydania decyzji z dn. 26 października 1998 r. Wprawdzie załączona dokumentacja, szczegółowo wymieniona w decyzji z 17 maja 2002 r. nie była znana Ministrowi w momencie wydawania decyzji z 1998 r. ale po przeanalizowaniu jej treści organ doszedł do wniosku, że nie potwierdza ona istnienia nowych okoliczności ani stanu faktycznego innego niż stwierdzony w toku postępowania antydumpingowego.
Powyższą decyzję Ministra Gospodarki z dn. 21 października 2002 r. zaskarżył PPH Max – Marek Haligowski, zarzucając rażące naruszenie art. 7, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego i rzeczywisty brak ustosunkowania się do przedstawionego przez stronę materiału dowodowego, a także przedstawienie sprzecznych ustaleń w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 96 ust. 1 pkt 1 oraz art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. – Prawo celne poprzez bezzasadne przyjęcie, iż istniały przesłanki do wszczęcia postępowania antydumpingowego, zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia 26 października 1998r.
Skarżący podniósł, że organ nie wyjaśnił, czy ówczesny wnioskodawca postępowania antydumpingowego był legitymowany do wszczęcia takiego postępowania oraz stwierdził, że wnioskodawca nie spełniał ustawowej definicji przedstawiciela "przemysłu krajowego". Skarżący stwierdził także, iż nie został zawiadomiony przez Ministra Gospodarki o przeprowadzonych w firmie Budzyńscy s.c. i Promet oględzinach urządzeń technologicznych do produkcji zapalniczek, co pozbawiło go możliwości zadawania pytań i składania wyjaśnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że skarga jest zasadna, w uzasadnieniu wyroku uchylającego decyzję zaskarżoną i decyzję poprzedzającą wskazał, że naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu. Za takie uchybienie Sąd uznał w niniejszej sprawie wadliwe dokonanie tłumaczeń tekstów obcojęzycznych. Z akt administracyjnych nie wynika bowiem, ani kto dokonał przekładu, ani też czy osoba ta dysponowała odpowiednimi ku temu kwalifikacjami. Sąd stwierdził, że uchybienie to dotyczy setek pism przetłumaczonych przez bliżej nieustalone osoby, oraz że trudno na tak wadliwej czynności dokonywać jakichkolwiek ustaleń faktycznych, zaś tego rodzaju brak należy uznać za mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
Ponadto, konieczność dokonania tłumaczeń wynikała ze stanowiska – między innymi – Dyrektora Generalnego Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, warunkującego sporządzenie odpowiedzi na skargę. Sąd uznał za konieczne dokonanie tłumaczeń wszystkich załączonych do akt dokumentów, mając na uwadze funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.
Od powyższego wyroku Minister Gospodarki i Pracy(obecnie - Minister Gospodarki) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, wnosząc o:
- - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, ewentualnie
- - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz umorzenie postępowania na podstawie art. 189 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej jako p.s.a.), przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 110 i art. 112 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 96, poz. 959) polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie istniały podstawy prawne do orzekania co do istoty sprawy, a także art. 105 § 1 kpa przez przyjęcie, że w sprawie nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania, z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe,
- 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.s.a.), a w szczególności art. 145 § l pkt l lit c) p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.s.a. polegające na nie wzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy oraz nie wyjaśnieniu istoty sprawy, a także nie uwzględnienie w uzasadnieniu wyroku wskazówek co do dalszego postępowania oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.s.a. polegające na nie wyjaśnieniu, iż w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności formalne do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, z uwagi na fakt uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej i przejęcie przez jej organy prowadzenie postępowań ochronnych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w sprawie występuje brak istotnych elementów stosunku administracyjno – prawnego, ponieważ zaszły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 161 § 1 pkt. 3 p.s.a. jako bezprzedmiotowego, a Minister nie jest już władny do wydania decyzji rozpoznającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie co do jej istoty, gdyż obecnie organem właściwym w zakresie prowadzenia postępowań antydumpingowych jest Komisja Europejska. Znajduje to potwierdzenie w przepisie art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej... Rzeczypospolitej Polskiej... oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, który stanowi składową Traktatu Akcesyjnego w sprawie przystąpienia do UE podpisanego dnia 16 kwietnia 2003r. w Atenach i ratyfikowanego przez Prezydenta RP w dniu 23 lipca 2003r.
Skarżący podkreślił, że zgodnie z tym przepisem, od dnia przystąpienia do UE nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia, oraz że postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w niniejszym akcie.
Zdaniem skarżącego, również (powołane jako postawa kasacyjna) przepisy art.. 110 i 112 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez RP członkostwa w UE nie przewidują stosowania w tym przypadku dawniej obowiązujących regulacji a w niniejszej sprawie wznowione postępowanie prowadzone było na podstawie nie obowiązującej już ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. – Prawo celne (Dz. U. z 1994r. Nr 71, poz. 312 ze zm.).
W opinii skarżącego, skoro przestały obowiązywać przepisy, na podstawie których wydano decyzje administracyjne, postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co skutkuje na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.s.a. w zw. z art. 105 k.p.a. obowiązkiem wydania decyzji o umorzeniu postępowania.
Na rozprawie przed NSA pełnomocnik procesowy Ministra – radca prawny oświadczyła, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej doszło do oczywistej omyłki, bowiem stroną skarżącą nie jest Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra, jak w skardze tej podano, lecz Minister Gospodarki jako organ administracji publicznej.
Strona przeciwna nie skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § l p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów kasatora. Nie jest to jednak zakres mały jeśli zważyć, że skargę kasacyjną można oprzeć na wszelkich mających wpływ na wynik sprawy naruszeniach prawa materialnego, zarówno przez błędną jego wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie, a także na wszelkich naruszeniach przepisów postępowania, jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.s.a.). Wprawdzie uczynienie zadość wymogom formalnym dotyczącym przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jak i pozostałym z art. 176 p.s.a. jest pewnym utrudnieniem dla kasatora, ale nie należy zapominać, że krąg uprawnionych do sporządzenia skargi kasacyjnej jest ograniczony do osób wymienionych w art. 175 p.s.a. i obejmuje wyłącznie profesjonalistów wysokiej klasy.
Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania, które z mocy art. 183 p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu, przeto odniesienia wymagają zarzuty skargi kasacyjnej.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, jakoby w sprawie " zaszły okoliczności do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 161 § 1 pkt. 3 p.s.a.", które to okoliczności autor skargi kasacyjnej upatruje w szczególności w utracie mocy obowiązującej przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w trybie zwykłym. Należy bowiem pamiętać, że decyzje będące przedmiotem kontroli Sądu I instancji zapadły w postępowaniu wznowieniowym, którego istota sprowadza się do zbadania czy w postępowaniu zwykłym, prowadzonym w warunkach obowiązywania wówczas funkcjonujących przepisów prawa materialnego, doszło do takich naruszeń przepisów postępowania, które stanowią przesłanki do jego wznowienia.
Zatem okoliczność, iż na etapie administracyjnego postępowania wznowieniowego istniał już inny stan prawny gdy chodzi o prawo materialne nie stanowiła przeszkody we wszczęciu i prowadzeniu takiego postępowania, gdyż jego przedmiotem było w niniejszej sprawie zbadanie czy zachodzą przesłanki procesowe z art. 145 § 1 pkt. 5 kpa. Okoliczność ta nie powoduje także bezprzedmiotowości postępowania sądowego.
Należy również zauważyć, iż omawiany zarzut kasacyjny jest wadliwie sformułowany. Art. 105 kpa nie znajduje zastosowania w postępowaniu sądowym i wobec tego nie mógł stanowić podstawy kasacyjnej a powołany w związku z art. 161 § 1 pkt. 3 p.s.a. też nie. Umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 p.s.a. nie było także uzasadnione, gdyż mogłoby nastąpić tylko wówczas gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt. 1 i 2. Oznacza to, że chodzi o bezprzedmiotowość powstałą na skutek zdarzenia zaistniałego w toku postępowania sądowego a nie wcześniej. Niewątpliwie w toku postępowania sądowego zdarzenie powodujące bezprzedmiotowość nie zaistniało i skarżący nie powołuje się nań.
Także okoliczność, iż postępowanie przed Sądem I instancji toczyło się po akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania sądowego. Będąca przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja Ministra Gospodarki z dn. 21 października 2002 r. odmawiała uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji tegoż Ministra z dn. 26 października 1998 r. wprowadzającej cła antydumpingowe na okres 24 miesięcy (5.11.98.r.-5.11.00.r.). Tak więc zarówno decyzje ostateczne wydane w trybie zwykłym i wznowieniowym jak i skutki decyzji (nałożenie ostatecznych ceł antydumpingowych) mogły dotyczyć wyłącznie okresu do dnia 5 listopada 2002 r. a więc okresu przedakcesyjnego. Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji winna w powyższej sytuacji być dokonywana z uwzględnieniem unormowań materialnoprawnych obowiązujących w dacie wydania decyzji w trybie zwykłym, co oznacza, że prawo wspólnotowe w odniesieniu do tego przypadku nie znajduje zastosowania.
Pogląd przeciwny prowadziłby do retroaktywnego stosowania prawa wspólnotowego do okresu przedakcesyjnego, czego ani Traktat Akcesyjny ani, stanowiący jego integralną część, Akt dotyczący warunków przystąpienia do UE oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę UE nie przewidują.
Nietrafny i sformułowany niewłaściwie jest także zarzut "naruszenie prawa materialnego........ w szczególności art.110 i art.112 ustawy z dnia 20.
04. 2004. r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w związku z uzyskaniem przez Rzeczpospolita Polską członkostwa w Unii Europejskiej(Dz. U. Nr 96, poz. 959)", gdyż nie precyzuje, o który konkretnie przepis chodzi i na czym naruszenie miałoby polegać. Wskazać trzeba, że art. 110 składa się z dwóch ustępów, z których każdy jest poświęcony innej intertemporalnej materii, zaś art. 112 w sześciu punktach stwierdza utratę mocy obowiązującej sześciu ustaw a żadna z tych ustaw, w tym także ustawy z dn. 11 kwietnia 2001 r. oochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny i z dn.24 sierpnia 2001 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych, wymienione w art.112 pkt.3 i 5 a powołane w art. 110 ust. 1, nie znajdowały w sprawie zastosowania. Zaskarżona do Sądu I instancji decyzja, co trafnie zauważył autor skargi kasacyjnej, dotyczyła odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji Ministra Gospodarki z dnia 26 października 1998 r.(M.P. Nr 39, poz.550), zatem przepisy ustaw uchwalonych później nie mogły stanowić podstawy wydania wcześniejszej decyzji. Nadto, użycie w kasacji wyrazów " w szczególności" sugerujących, iż jeszcze jakieś inne przepisy prawa zostały naruszone, bez przytoczenia tych przepisów jako podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia także nie było właściwe i nie poszerzyło zakresu merytorycznego rozpoznania przez Sąd skargi kasacyjnej, wobec tego w ramach tej podstawy rozpoznane zostały wyłącznie te zarzuty, które odnoszą się do naruszenia wymienionych wyżej a powołanych w skardze kasacyjnej przepisów. Jak wskazano wyżej nie stanowią one uzasadnionej podstawy kasacyjnej, gdyż dotyczą przepisów nie znajdujących w sprawie zastosowania.
Skarga kasacyjna zarzuca także mające wpływ na wynik sprawy naruszenia art.145 §1 pkt. 1 lit. c p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.s.a., które miało polegać na " nie wzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy oraz nie wyjaśnieniu istoty sprawy, także nie uwzględnieniu w zaskarżonym wyroku sądu administracyjnego wskazówek co do dalszego postępowania".
Jak wynika z motywów zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na wadliwym dokonaniu tłumaczeń objętych materiałem dowodowym dokumentów sporządzonych w językach obcych (z akt nie wynika kto dokonał tłumaczeń) oraz na braku tłumaczeń dokumentów obcojęzycznych i w związku z tym uznał, że na tak wadliwej czynności nie można dokonać ustaleń faktycznych, że są to naruszenia procesowe mające istotny wpływ na wynik sprawy i ta okoliczność spowodowała uchylenie decyzji zaskarżonej wraz z decyzją poprzedzającą.
Skarga kasacyjna nie kwestionuje braku tłumaczeń dokumentów obcojęzycznych a przecież jest on równoznaczny z brakiem możliwości przeprowadzenia dowodów z ich treści, nie pozwala na ocenę całokształtu materiału dowodowego a ponadto stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dn.7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz.999, z zm.) nakazującego organom administracji publicznej dokonywanie wszystkich czynności urzędowych w języku polskim, a więc także czynności zbierania i oceny materiału dowodowego.
W świetle powyższego, zarzut nie wzięcia przez Sąd pod uwagę całokształtu materiału dowodowego i nie dokonania kontroli sądowej w aspekcie prawa materialnego jest całkowicie chybiony.
Nie jest także trafny zarzut braku w zaskarżonym wyroku "wskazań co do dalszego postępowania" bo w tej sytuacji wskazania mogły jedynie obejmować i obejmują, -zalecenie przetłumaczenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów obcojęzycznych na język polski.
Mając powyższe na względzie należało uznać, ze skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 184 p.s.a. orzec jak w sentencji.