Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 135/20

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 sierpnia 2019 r., V SA/Wa 2125/18 oddalił skargę [A] sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON" lub "organ") utrzymał w mocy decyzję tego organu z [...] lipca 2018 r. w części dotyczącej zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, za okresy sprawozdawcze od stycznia do lutego 2016 r., od kwietnia do listopada 2016 r. oraz od stycznia do lipca 2017 r., a także uchylił decyzję z [...] lipca 2018 r. w części dotyczącej okresu sprawozdawczego marzec 2016 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie.

[A] Sp. z o.o. w W. przekazała do PFRON za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji, wnioski Wn-D o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące: od stycznia do listopada 2016 r. oraz od stycznia do lipca 2017 r. W formularzach informacji przedstawionych przy ubieganiu się o pomoc inną niż pomoc w rolnictwie i rybołówstwie, pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie Inf-oPP dołączonych do wniosków Wn-D za ww. miesiące skarżąca w części dotyczącej informacji wymaganych na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1; dalej: "rozporządzenie nr 651/2014"), nie złożyła oświadczeń wskazujących na znajdowanie się w trudnej sytuacji. Jednakże z dokumentacji będącej w posiadaniu Funduszu, tj. sprawozdania finansowego za 2016 r. wynikało, że m.in. wysokość zakumulowanych strat stanowi 222,55% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego.

W związku z powyższym, po bezskutecznym wezwaniu strony do przesłania bilansów oraz rachunków zysków i strat dotyczących okresów za które zwróciła się z wnioskiem o dofinansowanie, informacji czy utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych w czasie przekraczającym 3 miesiące oraz informacji czy zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku strony i czy stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące, organ – na podstawie art. 49e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji" – wezwał skarżącą do zwrotu kwoty 70 890,12 zł, stanowiącej nienależnie pobrane dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od stycznia 2016 r. do listopada 2016 r. oraz od stycznia 2017 r. do lipca 2017 r. (pismo z 17 stycznia 2018 r.).

Organ wyjaśnił, że powyższa kwota wyliczona została na podstawie dokumentacji będącej w posiadaniu Funduszu tj. sprawozdania finansowego za 2016 r., którego analiza wykazała, że wysokość zakumulowanych strat stanowi 222,55% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego, a ponadto zobowiązania i rezerwy na zobowiązania przekraczają wartość aktywów ogółem. Strona wskazała, ze brak jest podstaw do żądania zwrotu środków.

Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu wypłaconych środków, ww. decyzją z [...] lipca 2018 r. Prezes PFRON nakazał spółce zwrot – w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji – środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od stycznia 2016 r. do listopada 2016 r. oraz od stycznia 2017 r. do lipca 2017 r.

Od powyższej decyzji Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku dołączono m.in. dokumentację w postaci kserokopii: listy plac, sprawozdań finansowych za lata 2016 i 2017, zaświadczenia o niezaleganiu z ZUS z 6 kwietnia 2016 r. i US z 11 kwietnia 2016 r., bilanse oraz rachunki zysków i strat sporządzone za okresy od stycznia do listopada 2016 r. oraz od stycznia do lipca 2017 r.

Zaskarżoną do WSA w Warszawie decyzją z [...] października 2018 r., organ uchylił decyzję własną z 11 lipca 2018 r. w części dotyczącej okresu sprawozdawczego marzec 2016 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie i jednocześnie ww. decyzję utrzymał w mocy w części dotyczącej okresów sprawozdawczych od stycznia do lutego 2016 r., od kwietnia do listopada 2016 r. oraz od stycznia do lipca 2017 r. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że analiza przedstawionej przez stronę dokumentacji finansowej za okres marzec 2016 r. wykazała, iż spółka nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej w myśl art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji albowiem nie spełniła przesłanek wynikających z art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014, wobec czego zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w tym zakresie organ umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Natomiast analiza dokumentacji finansowej za okresy styczeń –luty 2016, kwiecień – listopad 2016 oraz styczeń – lipiec 2017 wykazała, iż strona na dzień złożenia wniosków Wn-D za ww. okresy spełniła przesłankę "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" określoną w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014. Następnie przedstawiono odnoszące się do poszczególnych okresów dane dotyczące wysokości utraconego subskrybowanego kapitału zakładowego.

Oddalając skargę spółki wskazanym na wstępie wyrokiem z 14 sierpnia 2019 r., WSA w Warszawie ocenił, że Prezes PFRON zebrał i rozpatrzył całość materiału wymaganego do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa.

WSA w uzasadnieniu wyroku napisał, że przy stosowaniu art. 26a ustawy o rehabilitacji (określającego przesłanki nabycia przez pracodawcę uprawnienia do otrzymania dofinansowania) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych, zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy na podstawie przepisów krajowych. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. Wypłacanie podmiotom gospodarczym dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych stanowi bowiem pomoc publiczną, która co do zasady jest niedozwolona. Niektóre rodzaje pomocy publicznej zostały jednak uznane za zgodne ze wspólnym rynkiem i jako takie dozwolone. Są to rodzaje pomocy, do których zastosowanie mają regulacje ujęte w rozporządzeniu nr 651/2014.

WSA wskazał, że na podstawie art. 26a ust. 9a pkt 1 ustawy o rehabilitacji przewidziano odmowę dopłaty dofinansowania m.in. w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 48a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Przepis art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji stanowi, że pomoc ze środków Funduszu nie może zostać udzielona lub wypłacona pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej. Wymieniony przepis odsyła wprost do stosowania rozporządzenia nr 651/2014. Rozporządzenie nr 651/2014 w art. 1 ust. 4 pkt c dotyczącym zakresu stosowania wprost stanowi, że "niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do (...) c) pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi".

WSA stwierdził, że rozporządzenie nr 651/2014 w art. 2 pkt 18 określa kryteria trudnej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy. Zgodnie z tym przepisem "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji", w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, oznacza przedsiębiorstwo, w którym ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/43/WE oraz uchylająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne.

Dalej WSA wyjaśnił, że prezes PFRON bada, czy przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej według danych na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy. Skoro bowiem pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Ma to potwierdzać treść art. 33 rozporządzenia nr 651/2014. W myśl art. 33 ust. 1 tego rozporządzenia pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 TFUE, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. W ust. 2 art. 33 ww. rozporządzenia wskazano, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego.

Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 5 rozporządzenia nr 651/2014 intensywność pomocy nie przekracza 75% kosztów kwalifikowalnych. Zatem pomoc dotyczy pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego, przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych. Tak też stanowi przepis art. 2 pkt 28 rozporządzenia nr 651/2014 wskazując w definicjach, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. WSA zaznaczył, że powyższe stanowisko jest podzielane w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych i wskazał, że sytuacja ekonomiczna pracodawcy jest badana na datę złożenia poprawnie wypełnionego i kompletnego wniosku, a poprawa sytuacji po tej dacie nie ma znaczenia dla oceny spełniania warunków uprawniających do otrzymania dofinansowania.

Dalej Sąd I instancji napisał, że zgodnie z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu środków dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.

Jednocześnie art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji wskazuje, iż w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo ustalił w sprawie, że dokumentacja finansowa spółki za okresy od stycznia do lutego 2016 r., od kwietnia do listopada 2016 r. oraz od stycznia do lipca 2017 r., sporządzona na dzień złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania wprost wskazuje na trudną sytuację Spółki w rozumieniu przesłanki opisanej w art. 2 pkt 18 lit. a) rozporządzenia nr 651/2014. WSA stwierdził, że na dzień:

1. - 31 stycznia 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły 421 815,78 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz zysk za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2016 r. w wysokości 47 914,72 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 166 613,08 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 55,54% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
2. - 29 lutego 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły 408 530,15 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz zysk za okres od 1 stycznia 2016 r. do 29 lutego 2016 r. w wysokości 61 200,35 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 153 327,45 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 51,11% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
3. - 30 kwietnia 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły 447 870,90 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz zysk za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 kwietnia 2016 r. w wysokości 21 859,60 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 192 668,20 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 64,22% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
4. - 31 maja 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 541 587,85 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 maja 2016 r. w wysokości 71 857,35 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 286 385,15 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 95,46% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
5. - 30 czerwca 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 665 732,81 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. w wysokości 196 002,31 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 410 530,11 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 136,84% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
6. - 31 lipca 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 717 454,57 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. w wysokości 247 724,07 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 462 251,87 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 154,08% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
7. - 31 sierpnia 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 658 194,56 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. w wysokości 188 464,06 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 402 991,86 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 134,33% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
8. - 30 września 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 729 197,74 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r. w wysokości 259 467,24 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 473 995,04 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 158,00% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
9. - 31 października 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 735 534,47 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 października 2016 r. w wysokości 265 803,97 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 480 331,77 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 160,11% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
10. - 30 listopada 2016 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 826 103,43 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 469 730,50 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 listopada 2016 r. w wysokości 356 372,93 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 570 900,73 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 190,30% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
11. - 31 stycznia 2017 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 955 199,70 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 922 859,73 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 stycznia 2017 r. w wysokości 32 339,97 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 699 997,00 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 233,33% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
12. - 28 lutego 2017 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 997 262,53 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 922 859,73 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2017 r. do 28 lutego 2017 r. w wysokości 74 402,80 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 742 059,83 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 247,35% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
13. - 31 marca 2017 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 1 064 197,09 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 922 859,73 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 r. w wysokości 141 337,36 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 808 994,39 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 269,66% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
14. - 30 kwietnia 2017 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 1 111 647,47 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 922 859,73 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. w wysokości 188 787,74 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 856 444,77 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 285,48% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
15. - 31 maja 2017 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 1 158 722,73 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 922 859,73 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2017 r., do 31 maja 2017 r. w wysokości 235 863,00 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 903 520,03 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 301,17% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
16. - 30 czerwca 2017 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 1 087 382,80 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 922 859,73 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. w wysokości 164 523,07 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 832 180,10 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 277,39% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego;
17. - 31 lipca 2017 r. kapitał podstawowy wynosił 300 000,00 zł, zaś straty Spółki wynosiły łącznie 989 867,04 zł, (strata z lat ubiegłych w wysokości 922 859,73 zł oraz strata za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. w wysokości 67 007,31 zł) w wyniku zakumulowanych start pomniejszonych o kapitał z aktualizacji wyceny w wysokości 255 202,70 zł, powstała ujemna skumulowana kwota 734 664,34 zł. Tym samym w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 244,89% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego.

Sąd I instancji ocenił, że na dzień wystąpienia z wnioskiem Wn-D ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego Spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Tym samym, zdaniem Sądu I instancji, organ II instancji prawidłowo uznał, że strona jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej zgodnie z art. 2 pkt 18 lit a rozporządzenia nr 651/2014. Oceny tej nie zmienia brak zaległości w płatnościach wobec ZUS i Urzędu Skarbowego.

Nadto, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53 poz. 312 ze zm., dalej jako Rozporządzenie w sprawie zakresu informacji) wnioskodawca zobowiązany jest do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, informacji dotyczących swojej sytuacji ekonomicznej, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych, sporządzone zgodnie z przepisami o rachunkowości. Sprawozdanie finansowe składa się z bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia (art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości; Dz. U. z 2018 poz. 395 ze zm.). Na podstawie tych dokumentów organ ocenia, czy wnioskodawca nie jest "przedsiębiorstwem zagrożonym" w rozumieniu rozporządzenia nr 651/2014.

Tym samym oparcie się przez organ na danych z bilansów Spółki oraz rachunków zysków i strat było prawidłowe, a zarzut braku przeprowadzenia przez Prezesa PFRON analizy innych okoliczności dotyczących sytuacji ekonomicznej Skarżącej na podstawie innych dowodów, wykraczających poza zakres dowodów wskazanych w § 2 ust. 1 przywołanego rozporządzenia, nie zasługiwał na uwzględnienie.

Na opisane rozstrzygnięcie skargę kasacyjną wniosła [A] sp. z o.o. w W., zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości. Pełnomocnik, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. 1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 49e ust. 1 w zw. z art. 26a ust. 1 w zw. z art. 48a ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 2 pkt 18 rozporządzenia UE nr 651/2014 poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że w stanie faktycznym sprawy powstało zobowiązanie do zwrotu środków PFRON przekazanych skarżącej kasacyjnie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od stycznia do lutego 2016 r., od kwietnia do listopada 2016 r. oraz od stycznia do lipca 2017 r., wobec nieznajdowania się w trudnej sytuacji ekonomicznej według kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej,
2. 2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji przez uznanie, że przepisem prawa Unii Europejskiej dotyczącym pomocy publicznej jest art. 2 pkt 18 lit. b rozporządzenia nr 651/2014,
3. 3. naruszenie prawa materialnego: art. 49 e ust. 1 w zw. z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji o zwrocie środków w sytuacji, gdy został osiągnięty cel przyznania środków - skarżąca przyznane dofinansowanie przeznaczyła na dofinansowanie wynagrodzenia dla osób niepełnosprawnych oraz utrzymała miejsca pracy dla osób niepełnosprawnych,
4. 4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 K.p.a., a w konsekwencji także art. 7 i art. 8 K.p.a. przez przyjęcie, że przedmiot sprawy ogranicza zakres postępowania dowodowego wyłącznie z dokumentów, o jakich mowa w rozporządzeniu w sprawie zakresu informacji.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, w części dotyczącej zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze od stycznia do lutego 2016 r., od kwietnia do listopada 2016 r. oraz od stycznia do lipca 2017 r. Nadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Uzasadniając pierwszy zarzut skargi kasacyjnej pełnomocnik napisał, że organy, dokonując oceny, czy wnioskodawca ubiegający się o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego jest podmiotem zagrożonym upadłością, winny nie tylko poddać analizie dokumenty finansowe złożone przez wnioskodawcę ale również dokonać szerszych ustaleń dotyczących sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy. Nie czyniąc tego, organy obu instancji nie oceniły rzetelnie i wnikliwie sytuacji finansowej strony, czym uchybiły obowiązkowi należytego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a. w związku z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji) oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji błędnie uznał, że skarżąca jest przedsiębiorstwem, które znajduje się w trudnej sytuacji. Organ naruszył art. 48 a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 2 pkt 18 rozporządzenia UE nr 651/2014 poprzez błędną wykładnię powołanych przepisów i uznanie, że spółka znajdowała się w trudnej sytuacji ekonomicznej w wyniku nieuprawnionego zrównania pojęcia "utraty kapitału", którym posługują się regulacje wspólnotowe z poniesieniem straty przekraczającej wysokość kapitału, choć samo poniesienie straty nie wpływa na wysokość kapitału i nie oznacza wcale jego utraty.

Skarżąca nie utraciła kapitału bezpowrotnie, ale w związku z rozwijaniem działalności gospodarczej dokonała inwestycji, które w bilansie zostały ujęte jako straty, których odniesienie do posiadanych kapitałów wynosi ponad połowę kapitałów.

Organ uznając Skarżącą za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji powołuje się na definicję z art. 2 pkt 18 rozporządzenia UE nr 651/2014, wskazującą że "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Utratą kapitału zakładowego byłoby jego obniżenie na pokrycie strat, a taka sytuacja nie zachodzi. Utratą kapitału zakładowego nie jest samo zaistnienie straty, tym bardziej przejściowej, wynikającej z przeprowadzonych inwestycji. Dopiero definitywna utrata kapitału zakładowego dokonana w efekcie zakumulowanych strat powoduje zaistnienie trudnej sytuacji ekonomicznej.

Uzasadniając drugi zarzut pełnomocnik napisał, że kwestionuje możliwość zastosowania w sprawie art. 2 pkt 18 lit. b rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 r. Zdaniem skarżącej kasacyjnie przepisy rozporządzenia nr 651/2014, jako nie wymienione wprost w art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji nie mogą mieć zastosowania. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 nie powinno mieć w sprawie zastosowania ze względu na zawarte w art. 1 ust. 4 lit. c i motywie 14 tego rozporządzenia stwierdzenie, że jego przepisy nie mają zastosowania do pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej.

Uzasadniając trzeci zarzut pełnomocnik napisał, że Sąd I instancji naruszył art. 49e ust. 1 w zw. z art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w realiach niniejszej sprawy, gdzie środki z dofinansowania na wynagrodzenia dla osób niepełnosprawnych zostały przeznaczone na utworzenie stanowiska pracy dla osób niepełnosprawnych zgodnie z przeznaczeniem tych środków, a przepis ten ma zastosowanie jedynie do sytuacji gdy środki nie zostaną wykorzystane zgodnie z celem na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Przy wydawaniu decyzji o zwrocie środków, w sytuacji gdy przedsiębiorca przeznaczył środki na dofinansowanie wynagrodzeń niepełnosprawnych, kryteria znajdowania się w trudnej sytuacji nie powinny mieć zastosowania, gdyż cel ustawy został osiągnięty - pomoc trafiła do pracownika niepełnosprawnego zwiększając jego szanse na rynku. Powyższą okoliczność potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy dokumenty w postaci listy płac pracowników niepełnosprawnych, w związku z zatrudnieniem których skarżąca uzyskała dofinansowanie z PFRON.

Uzasadniając czwarty zarzut pełnomocnik napisał, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że jedynymi dowodami ustalenia sytuacji finansowej przedsiębiorcy ubiegającego się o dofinansowanie z PFRON są dokumenty dołączone do wniosku zgodnie z rozporządzeniem w sprawie zakresu informacji. Tymczasem zawarte w § 2 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia wyrażenie "w tym" oznacza, że nie tylko wymienione dalej "sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych, sporządzane zgodnie z przepisami o rachunkowości", ale także wszystkie inne informacje o sytuacji ekonomicznej skarżącej mogą być dołączone do wniosku, a więc i stanowić materiał dowodowy w sprawie, co wynika z art. 75 § 1 K.p.a. Zaakceptowanie przez Sąd pominięcia dowodów wykraczających poza zakres dowodów wskazanych w § 2 ust. 1 przywołanego rozporządzenia stanowić ma naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym odbiega od rzeczywistej sytuacji skarżącej w dniu złożenia wniosku, poddawanej ocenie z punktu widzenia przesłanek znajdowania się w trudnej sytuacji finansowej.

Sąd I instancji pominął składane przez spółkę dokumenty, z których wynika że spółka w chwili przyznania dofinansowania nie znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej, nie posiadała opóźnień w wykonywaniu swoich zobowiązań pieniężnych przekraczających okres trzech miesięcy, nie posiadała zaległości publicznoprawnych. Sytuacja spółki w dniu składania wniosków o przyznanie dofinansowania nie była zagrożona. Skarżąca terminowo regulowała swoje zobowiązania budżetowe, wobec pracowników, jak i kontrahentów. Bieżące zobowiązania Skarżącej były regulowane i nie prowadzono wobec spółki żadnych postępowań sądowych, czy egzekucyjnych. Spółka posiadała w chwili złożenia wniosków o przyznanie pomocy stabilną sytuację finansową co mają potwierdzać dokumenty składane wraz z odwołaniem o niezaleganiu z zobowiązaniami wobec urzędów państwowych.

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna okazała się bezzasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), a więc w tych granicach, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśli w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określono w art. 183 § 2 P.p.s.a., a która nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. na treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że w sprawie powstało zobowiązanie skarżącej do zwrotu środków PFRON oraz naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 K.p.a., a w konsekwencji także art. 7 i art. 8 K.p.a. przez przyjęcie, że przedmiot sprawy ogranicza zakres postępowania dowodowego wyłącznie z dokumentów, o jakich mowa w rozporządzeniu w sprawie zakresu informacji.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja nakazująca skarżącej kasacyjnie spółce zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy od stycznia do lutego 2016 r., od kwietnia do listopada 2016 r. oraz od stycznia do lipca 2017 r. Według organu na dzień składania kolejnych wniosków Wn-D wysokość zakumulowanych strat spółki wskazywała trudną sytuację w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014. Okoliczność ta, zgodnie z treścią art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, skutkowała koniecznością zwrotu uzyskanego dofinansowania.

Z uwagi na ścisły związek w rozpatrywanej sprawie zarzutów naruszenia przepisów procesowych z naruszeniem prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpatrzyć je częściowo łącznie.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia nr 651/2014. W kolejnej jednostce redakcyjnej tego artykułu - to jest w ust. 3 pkt 1 – znalazło się odesłanie w zakresie rozumienia pojęcia znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej do kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej. Dlatego przy wykładni przepisów określających warunki nabycia przez pracodawcę uprawnienia do otrzymywania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy na podstawie przepisów stanowionych przez krajowe organy prawodawcze.

Na podstawie pkt 14 Preambuły do rozporządzenia nr 651/2014, pomoc przyznawaną przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji należy wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia ponieważ taka pomoc powinna być oceniana na podstawie Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r., których okres ważności został przedłużony komunikatem Komisji dotyczącym przedłużenia okresu ważności Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r., lub ich kolejnej wersji, w celu uniknięcia przypadków obchodzenia wspomnianych wytycznych, z wyjątkiem programów pomocy na naprawę szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi. Prawodawca unijny określił także w pkt 14 Preambuły zasady oceny sytuacji przedsiębiorstwa, wskazując, że aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia.

Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

1. a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE (45), a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;
2. b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;
3. c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;
4. d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;
5. e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat:
6. 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz
7. 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w przepisie art. 1 ust. 4 lit. c i przytoczonym powyżej pkt 14 Preambuły rozporządzenia nr 651/2014 zawarto stwierdzenie, że przepisy tego aktu nie mają zastosowania do pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Przepisy te wskazują natomiast na zakres pomocy udzielanej na podstawie tego rozporządzenia, w tym na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych (art. 1 ust. 1 lit. f rozporządzenia nr 651/2014). Wynika z nich tylko ograniczenie zakresowe pomocy, co nie wyłącza możliwości określania, jakie przesłanki - w tym wymienione w powołanym art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 - wyłączają czy ograniczają możliwość skorzystania z pomocy objętej zakresem jego regulacji (por. wyrok NSA z 28 lutego 2020 r., I GSK 1315/19; CBOSA).

Na podstawie powyższej regulacji normatywnej organ, na co trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, bada sytuację ekonomiczną wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy. Okoliczność ta oznacza, że wszelkie informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej spółki wraz z popierającymi je dokumentami powinny zostać dostarczone organowi wraz z wnioskiem.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że prawodawca unijny w pkt 14 Preambuły do rozporządzenia nr 651/2014 jednoznacznie wskazał, że aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia. Kryteria te opisano w art. 2 pkt 18 rozporządzenia; gwarantują one, że wszyscy potencjalni beneficjenci będą tak samo traktowani (por. wyrok NSA z 28 lutego 2020 r., I GSK 1315/19; CBOSA).

Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za bezzasadne zarzuty zawarte w punkcie 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, skoro na dzień 31 stycznia 2016 r. skarżąca kasacyjnie spółka w wyniku zakumulowanych strat utraciła 55,54% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego; na dzień 29 lutego 2016 r. skarżąca spółka w wyniku zakumulowanych strat utraciła 51,11% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego, po czym z kolejnymi miesiącami wskazanymi w zaskarżonej decyzji ten wskaźnik procentowy zwiększał się. W ostatnim miesiącu - będącym przedmiotem oceny organu, a następnie Sądu I instancji – w wyniku zakumulowanych strat spółka utraciła 277,89% wysokości subskrybowanego kapitału zakładowego. W aktach sprawy administracyjnej znajdują się zarówno bilanse, jak i rachunki zysków i strat, a także sporządzone na ich podstawie dokumenty – Badanie sytuacji ekonomicznej beneficjenta na dzień złożenia wniosku Wn-D za poszczególne miesiące sprawozdawcze.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sytuacja ekonomiczna skarżącej kasacyjnie została oceniona zarówno przez organ administracji publicznej, jak i – w wyniku kontroli judykacyjnej - przez Sąd I instancji zgodnie z prawem.

Odnosząc się przedłożonych w toku postępowania administracyjnego oraz wskazywanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okolicznościach dotyczących braku – zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – zaistnienia trudnej sytuacji finansowej, a wynikających m.in. z (a) oświadczeń dotyczących braku normatywnych przesłanek do ogłoszenia upadłości, unormowanych w art. 11 ust. 1a i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jednolity Dz.U.2020, poz.1228), z powodu zarówno braku opóźnień w wykonywaniu wymagalnych zobowiązań pieniężnych przekraczających trzy miesiące jak również wskazania, że zobowiązania pieniężne spółki nie przekraczają wartości majątku spółki i stan ten nie występował też w okresie ostatnich 24 miesięcy, jak również (b) dokumentów dotyczących braku zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że stan upadłości przedsiębiorstwa, określany w art. 2 pkt 18 c rozporządzenia nr 651/2014, stanowi jedną z kilku okoliczności pozwalających na uznanie, że przedsiębiorca – z perspektywy normatywnej - znajduje się w trudnej sytuacji.

Jednakże z treści decyzji administracyjnych wynika, że podstawą normatywną ich wydania był m.in. przepis art. 2 pkt 18 a rozporządzenia nr 651/2014. W zakresie przesłanki określonej w ww. przepisie rozporządzenia nr 651/2014, a więc w przypadku gdy ponad połowa subskrybowanego kapitału zakładowego przedsiębiorstwa została utracona w efekcie zakumulowanych strat Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie administracyjne, zgodnie z jego zasadami określonymi w art. 7 i 8 K.p.a. oraz regułami dowodowymi, unormowanymi w art. 75 § 1, art. 77 § 1 K.p.a., i wydał 19 października 2018 r. prawidłową decyzję administracyjną, która następnie została w sposób zgodny z przepisami prawa skontrolowana w toku postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd I instancji.

Dokonując analizy zarzutu wskazanego w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej, a dotyczącego zakresu postępowania dowodowego w tych kategoriach spraw należy ponownie wskazać na treść wskazanego powyżej pkt 14 Preambuły do rozporządzenia nr 651/2014, wskazującego dyrektywę postępowania dla wszystkich organów państw członkowskich uprawnionych do rozpoznawania spraw związanych z realizacją rozporządzenia nr 651/2014. Prawodawca unijny nakazał ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji.

Należy wskazać, że § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie normuje, że wnioskodawca przedstawia podmiotowi udzielającemu pomocy informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych, sporządzane zgodnie z przepisami o rachunkowości. W niniejszej sprawie organ zobowiązał skarżącego kasacyjnie do przedłożenia dokumentów wynikających zarówno z ustawy o rachunkowości (w postaci bilansu, rachunku zysku i strat), jak również informacji dotyczących normatywnych przesłanek ogłoszenia upadłości i na podstawie przedłożonych przez stronę dowodów i oświadczeń prawidłowo ocenił sytuację przedsiębiorstwa w aspekcie przesłanki "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że także i w tym zakresie Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli judykacyjnej działalności organu.

Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarówno organ, jak i Sąd I instancji nie kwestionowały, że środki z dofinansowania na wynagrodzenia dla osób niepełnosprawnych zostały przekazane zgodnie z przeznaczeniem tych środków. Podkreślić jednakże należy, że realizacja celu wyżej opisanej regulacji, dotyczącej aktywizacji osób niepełnosprawnych, a polegającej m.in. na dofinansowaniu do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych powinna odbywać się zgodnie z regułami unormowanymi zarówno w przepisach prawa unijnego, jak i krajowego. Określenie w art. 2 pkt 18 pkt a - e rozporządzenia nr 651/2014 różnych postaci "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" ma na celu traktowanie przedsiębiorstw funkcjonujących na rynku unijnym w sposób identyczny w sytuacji, gdy znajdą się one w przynajmniej jednej z okoliczności wymienionych w pkt a - e tego przepisu.

Dokonując analizy powyższego przepisu należy bowiem mieć na uwadze zarówno cel, jak i przedmiot rozporządzenia nr 651/2014, którym jest wskazanie zakresu dozwolonej pomocy państwa dla przedsiębiorstw, a to z perspektywy realizacji przepisów art. 107 i 108 Traktatu.

Z przedstawionych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów za bezzasadne i z tego względu, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.