Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 28 października 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 956/21 oddalił skargę W. K.-K. i P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 7 maja 2021 r., nr: SKO.SW/4101/201/2020, w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej.
W skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podkreśliła, że zaskarżona decyzja orzeka względem Skarżących obowiązek dokonania zwrotu już otrzymanej i rozliczonej dotacji w kwocie 35 928,51 złotych wraz z odsetkami. Rozpiętość czasowa pomiędzy udzieleniem dotacji, jej rozliczeniem i wydaniem decyzji przez organ I instancji wynosiła 10 miesięcy. Skarżący ponieśli udokumentowane wydatki za kwoty przyznane tytułem dotacji i dokonali jej rozliczenia w całości, a tym samym na dzień dzisiejszy nie dysponują już środkami z otrzymanej dotacji. Obowiązek natychmiastowego zwrotu przyznanej i rozliczonej już dotacji doprowadziłby do zakłócenia prawidłowego utrzymania stabilności finansowej prowadzonej przez Skarżących działalności w ramach prowadzenia N. S. P. V. Skarżący nie dysponują rezerwą finansową, która umożliwiałaby im dokonanie zwrotu udzielonej dotacji w przypadku nagłej zmiany stanowiska przez organ co do sposobu jej obliczenia już po zakończeniu roku kalendarzowego i rozliczeniu dotacji.
Wstrzymanie decyzji jest uzasadnione z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody po stronie Skarżących, a także spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto skarżący wnieśli, że podtrzymują wniosek sformułowany w skardze z 24 czerwca 2021 r. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi tj.:
- - raport uwzględniający przychody w ramach prowadzonej przez Skarżących szkoły podstawowej za marzec 2020 r. i od stycznia 2021 r. do maja 2021 r.,
- - informacja o wysyłce i potwierdzeniu, wraz z przesłanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych raportem miesięcznym o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach, identyfikator raportu od 01.01.2021 r. do 01.05.2021.r.,
- - potwierdzenie wykonania przelewu z dnia 15 grudnia 2020 roku, odbiorca: S. H. sp. z o.o.,
- - potwierdzenie wykonania przelewu z dnia 2 kwietnia 2021 roku, odbiorca: Usługi Telekomunikacyjne T.Ż.,
- - potwierdzenie wykonania przelewu z dnia 21 kwietnia 2021 roku, odbiorca: S. H.sp.
z o.o.,
- - potwierdzenie wykonania przelewu z dnia 21 kwietnia 2021 roku, odbiorca: L.sp. z o.o.,
- - faktura VAT nr 84907078 z dnia 8 maja 2021 roku,
- - faktura VAT nr 85061370 z dnia 8 czerwca 2021 roku, celem wykazania aktualnej sytuacji finansowej skarżących prowadzących szkołę podstawową, bieżących wydatków w ramach prowadzonej szkoły podstawowej, w tym wydatków ponoszonych przez Skarżących w związku z prowadzoną inwestycją w postaci budowy hali sportowej, zasadności wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji w całości.
Ponadto skarżący wskazali, że od 12 marca 2020 r. na podstawię Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 marca 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. 2020 poz. 410), naukę w szkołach podstawowych rozpoczęto w trybie nauczania zdalnego.
Konsekwencją tego było skokowe obniżenie przychodów w ramach prowadzonej przez Skarżących szkoły podstawowej szacowane (po uwzględnieniu dotacji) na ok. 40 %, a wynikające z braku wpływów za zajęcia świetlicowe, wyżywienie uczniów oraz zajęcia dodatkowe.
Niepewność spowodowana brakiem jednoznacznych dalszych decyzji w tym zakresie oraz horyzont czasowy ich trwania spowodował w konsekwencji podjęcie przez Skarżących decyzji o redukcji liczby pracowników i zmniejszeniu kosztów stałych związanych z prowadzoną szkołą podstawową.
Zmniejszenie przychodów w konsekwencji wyczerpywało rezerwy finansowe Skarżących, a co za tym idzie doprowadziło do sytuacji, w której aktualnie Skarżący nie mają możliwości dokonania zwrotu spornej części dotacji za 2019 rok bez znaczącego pogorszenia płynności finansowej. Niebagatelnym obciążeniem finansowym dla Skarżących jest również budowa hali sportowej. Realizacja tej inwestycji jest podyktowana brakiem odpowiedniego zaplecza dla komfortowego realizowania procesu nauczania. Z punktu widzenia szkoły podstawowej ma ona charakter strategiczny i stanowi przyczynek do jej rozwoju. Skarżący, mając na względzie dobro społeczne, a w szczególności pracowników oraz ochroną ich miejsc pracy, wydatkowali środki finansowe. w sposób optymalny, równoważąc: zmniejszenie przychodów, zachowanie miejsc pracy i rozwój szkoły podstawowej, skutkiem czego musiało dojść do zmniejszenia rezerw.
Brak wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji w całości doprowadzi do powstania znacznej szkody majątkowej po stronie Skarżących, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez ewentualny późniejszy zwrot spornej części dotacji. Kwota dotacji została wydatkowana w roku 2019 r. zgodnie z przepisami, w innych realiach gospodarczych, ekonomicznych i sanitarnych.
Brak wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji spowoduje dla Skarżących nieodwracalne skutki, doprowadzi bowiem do tak daleko idącego zaburzenia prawidłowego finansowania działalności w ramach szkoły podstawowej, że z pewnością może doprowadzić do utraty płynności finansowej przez Skarżących, redukcji zatrudnienia i wstrzymania prowadzonej inwestycji w budowę hali sportowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) daje Sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy.
W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, w myśl, którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Należy zaznaczyć, że wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnej nie łączy się w każdym wypadku z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub z trudnymi do odwrócenia skutkami, lecz zależy to od okoliczności sprawy, takich jak wysokość kwoty, której dotyczy decyzja, czy wielkość obrotów wnioskującego przedsiębiorcy. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Podkreślić należy, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt tej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, aby zaistniały ustawowe przesłanki wstrzymania zaskarżonej decyzji. We wniosku nie wskazano na fakty, które mogłyby uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania decyzji, a więc trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody. Samo stwierdzenie skarżącego, że wyegzekwowanie łączonej kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji tj. 35 928,51 zł znacznej szkody majątkowej, samo powołanie się na obniżenie przychodów, nie jest wystarczający do uznania, iż zostały uprawdopodobnione przesłanki, o których mowa w powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a. Powołując w uzasadnieniu wniosku określone okoliczności, skarżący powinien chociażby uprawdopodobnić ich wystąpienie, wykraczając w ten sposób poza gołosłowne i ogólnikowe twierdzenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszona we wniosku argumentacja, mająca przemawiać za uwzględnieniem wniosku a sprowadzająca się do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do tak daleko idącego zaburzenia prawidłowego finansowania działalności w ramach szkoły podstawowej, że może doprowadzić do utraty płynności finansowej przez skarżących, redukcji zatrudnienia i wstrzymania prowadzonej inwestycji w budowę hali sportowej – nie została poparta odpowiednią dokumentacją źródłową dotyczącą jego kondycji finansowej. Do wniosku załączono raporty wskazujące na przychody prowadzonej przez skarżących szkoły, informacje o miesięcznych składkach i wpłaconych świadczeniach do ZUS oraz faktury przelewowe na znaczne kwoty. NSA wskazuje, na ich, wybiorczość jeżeli chodzi o przedstawienie sytuacji materialnej skarżących warunkującej udzielenie ochrony tymczasowej. Pogląd ten należy podzielić rozpoznając obecny wniosek skarżącego.
Przedłożone dokumenty nie wykazują ani rzeczywistych dochodów (straty), ani sytuacji majątkowej skarżącego. Trzeba w związku z tym zważyć, że każdy podmiot podejmujący działalność oświatową w tym w zakresie prowadzenia szkoły niepublicznej i korzystający z dotacji ze środków publicznych musi ze szczególna starannością, a przede wszystkim przezornością planować swoje działania. Nie ma, bowiem pewności, że jego plany nie zniweczą okoliczności, na które nie będzie miał wpływu. Jako przykład można podać brak kandydatów do podjęcia nauki w danym typie szkoły lub profilu kształcenia. Dlatego oceniając powyższą argumentację należy stwierdzić, że jest ona niewystarczająca do uznania, że w sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Z jego uzasadnienia nie wynika w żadnym stopniu, czy i w jakim ewentualnie zakresie kwota spornej dotacji przekracza możliwości płatnicze skarżących.
Strona nie wykazała, jaki jest jej stan majątkowy, jakimi środkami finansowymi dysponuje obecnie. Skarżący nie przedłożyli w istocie żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zobrazowanie jego aktualnej kondycji finansowej i potwierdziłyby uzasadnioną obawę, że w wyniku wykonania zwrotu udzielonej dotacji dojdzie do utraty płynności finansowej prowadzonej przez niego działalności, co narazi go w efekcie, jako podmiot prowadzący szkoły na znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. W szczególności skarżący wywodząc, że kwestionowana w decyzji kwota podlegająca zwrotowi przekracza dochody uzyskiwane przez podatnika w skali roku nie podał żadnych danych wskazujących na wysokość osiąganych, tak z działalności, jak i z umów przychodów oraz dochodów (ewentualnie strat). Nie przedłożył np. deklaracji podatkowych, czy też wyciągów z rachunków bankowych. Nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym przemilczając kwestię posiadania majątku nieruchomego, ruchomego lub innych wierzytelności.
Tymczasem dysponowanie przez Sąd takim danymi jest niezbędne, aby dokonać weryfikacji tego, czy wykonanie zaskarżonej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla materialnej sytuacji skarżących, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki.
Na marginesie zauważyć należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do zwrotu środków dofinansowania pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to, więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.