Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r. oddalił skargę K. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego.
Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:
W dniu 15 października 2007 r. skarżący zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy marki BMW X5, załączając do zgłoszenia umowę sprzedaży z dnia 29 kwietnia 2007 r., w której wartość pojazdu określono na kwotę 4.000 CHF.
W dniu 5 października 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. został poinformowany przez Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w L., że z uzyskanych od władz szwajcarskich informacji wynikało, iż eksporter wskazany na dołączonym do zgłoszenia celnego dowodzie zakupu nie istniał. Nie istniał on również w dniu wystawienia rachunku.
W wyniku wszczętego przez Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. postępowania ustalono, w oparciu o opinię rzeczoznawcy, że wartość rynkowa pojazdu podobnego do sprowadzonego przez skarżącego wynosiła 13.390 złotych. Na tej podstawie, decyzją z dnia [...] września 2012 r. organ określił skarżącemu niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego powstałego w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego w wysokości 8.354 złotych.
Objętą skarga decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił wątpliwości Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. co do wartości sprowadzonego pojazdu zadeklarowaną w umowie sprzedaży z wartością rynkowa w kraju eksportu samochodu. Wobec tego za prawidłowe uznał, stosownie do treści art. 181a rozporządzenia Rady (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 (Dz. Urz. UE. L 1993.235.1, dalej: RWKC), posłużenie się przy ustalaniu wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej określona w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 12 października 1992 r., nr 2913/29 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 1992.302.1, dalej: WKC) i w konsekwencji posłużenie się opinią techniczną biegłego rzeczoznawcy z dnia 17 lipca 2012 r. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że opinia w sposób czytelny przedstawiała sposób wyceny pojazdu, która uwzględniała dane z oceny technicznej, protokołu oględzin i dokumentację fotograficzną.
Organ podkreślił również okoliczność udzielenia przez skarżącego notarialnie poświadczonego pełnomocnictwa W. P. do działania na jego rzecz – dokonania opłat podatkowych związanych z rozliczeniem podatku akcyzowego i cła oraz odbierania wszelkich dokumentów, odbioru dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy i cła na terytorium kraju oraz składania wszelkich podpisów i oświadczeń. Organ stwierdził, że w przypadku przedstawicielstwa pośredniego, a takim przedstawicielem skarżącego był W. P., dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne.
Sąd I instancji oddalając skargę na tę decyzję, wskazując na treść mających zastosowanie w sprawie przepisów, w szczególności zaś art. 181a RWKC i art. 29 WKC stwierdził, że organy celne powzięły, wobec treści urzędowego dokumentu pochodzącego ze Szwajcarii, uzasadnione wątpliwości odnośnie wiarygodności ceny transakcyjnej samochodu. Należycie również wykazały zasadność odstąpienia od metody wartości transakcyjnej i jej określenie w oparciu o art. 31 WKC (metoda ostatniej szansy). Zakłada ona ustalanie wartości celnej towaru na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. i przepisów WKC.
Sąd I instancji wskazał, że w przypadku importu używanych samochodów dostępne dane, o których mowa w art. 31 WKC, to według wytycznych Komitetu, m.in. informacje zawarte w branżowych katalogach motoryzacyjnych, a także opinie biegłych rzeczoznawców. Posługując się wydaną w sprawie opinią techniczną z dnia 17 lipca 2012 r., w której ustalono wartość rynkową pojazdu, organy zdaniem WSA w sposób niewadliwy, zgodny z przepisami prawa i ustalonym stanem faktycznym, dokonały korekty wartości pojazdu i na tej podstawie określiły kwotę cła podlegającemu retrospektywnemu zaksięgowaniu.
Odnosząc się do udzielonego przez skarżącego pełnomocnictwa i podnoszonej przez niego pozorności tego pełnomocnictwa, Sąd I instancji stwierdził, że fakt udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa z dnia 15 października 2007 r., z podpisem notarialnie poświadczonym i załączenia go do akt sprawy do działania w jego imieniu, przesądzał o prawidłowości zaskarżonej decyzji, gdyż z mocy prawa skarżący stał się dłużnikiem. Wskazał, że zgodnie z art. 201 ust. 3 WKC dłużnikiem jest zarówno zgłaszający, jak i w przypadku przedstawicielstwa pośredniego osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Za zgłaszającego uznano odbiorcę, skarżącego, jako osobę wskazaną w polu 8 zgłoszenia. W. P. działał jedynie w charakterze przedstawiciela pośredniego – poprzez wpisanie kodu "3" w polu 14 zgłoszenia, tym samym skarżący udzielając tej osobie pełnomocnictwa w opisanym zakresie ponosił odpowiedzialność za dokonane czynności – złożenia zgłoszenia celnego w jego imieniu i na jego rzecz.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).
K. G. skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie:
- I. naruszenie przepisów postępowania, art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c), art. 135 i art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 181 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 190 ustawy z dnia 29 lipca 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: o.p.), poprzez uznanie przez Sąd I instancji zaskarżonych decyzji za odpowiadające prawu, pomimo, że postępowanie wobec skarżącego nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów, w postępowaniu nie podjęto wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, organy nie zebrały całego materiału dowodowego, ani go wyczerpująco nie rozpatrzyły, nie uwzględniły wniosków dowodowych skarżącego o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej, co miało istotny wpływ na jej wynik gdyż prowadziło do uznania, że skarżący był właścicielem pojazdu BMW X5 i udzielił skutecznego pełnomocnictwa W. P. do dokonania zgłoszenia celnego w imieniu skarżącego;
- II. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z przepisami prawa materialnego, art. 5 ust. 4 WKC poprzez zaakceptowanie działań organów polegających na uznaniu, że skarżący udzielił ważnego pełnomocnictwa W. P. w związku z czym określono niezaksięgowaną kwotę długu celnego w kwocie 8.354 złotych.
Podnoszą te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych (pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wnosząc o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczył, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2010, s. 419).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego Naczelny Sąd Administracyjny ich nie podzielił. Zarzuty te, tj. zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c), art. 135 i art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 181 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 190 o.p., poprzez uznanie przez Sąd I instancji że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, pomimo że postępowanie wobec skarżącego nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów, w postępowaniu nie podjęto wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, organy nie zebrały całego materiału dowodowego, ani go wyczerpująco nie rozpatrzyły, nie uwzględniły wniosków dowodowych skarżącego o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej, co miało istotny wpływ na jej wynik gdyż prowadziło do uznania, że skarżący był właścicielem pojazdu BMW X5 i udzielił skutecznego pełnomocnictwa W. P. do dokonania zgłoszenia celnego w imieniu skarżącego, w istocie sprowadzają się do zarzutu błędnego zaakceptowania przez Sąd I instancji w zaskarżonym tu wyroku, iż organy celne uznając skarżącego (K. G.) za dłużnika w związku z importem przedmiotowego samochodu marki BMW X5.
Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów wskazanych nie podzielił. W ocenie NSA Sąd I instancji prawidłowo za organami celnymi przyjął, iż fakt udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa z dnia 15 października 2007 r. z podpisem notarialnie poświadczonym (załączonego do akt sprawy) do działania w jego imieniu, przesądza o prawidłowości zaskarżonej decyzji, obciążającej skarżącego należnościami związanymi ze sprowadzeniem przedmiotowego samochodu, ponieważ z mocy prawa jest on dłużnikiem. Art. 199 ust. 1 RWKC stanowi bowiem, iż: "Bez uszczerbku dla ewentualnego stosowania przepisów karnych, złożenie w urzędzie celnym zgłoszenia podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela czyni go odpowiedzialnym, zgodnie z obowiązującymi przepisami, za:
- - prawdziwość informacji podanych w zgłoszeniu,
- - autentyczność załączonych dokumentów
Oraz
- - przestrzeganie wszelkich obowiązków odnoszących się do objęcia danych towarów odpowiednią procedurą."
Natomiast zgodnie z treścią art. 201 ust. 3 WKC: "Dłużnikiem jest zgłaszający. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne."
W analizowanej sprawie zasadnie Sąd I instancji ocenił, iż organy celne prawidłowo uznały za zgłaszającego odbiorcę, a więc skarżącego, jako osobę wskazaną w polu 8 SAD, wskazując przy tym, że W. P. działa jedynie w charakterze przedstawiciela pośredniego – poprzez wpisanie kodu [3] w polu 14. "Zatem jak słusznie stwierdziły to organy celne, skarżący udzielając W. P. pełnomocnictwa w powyższym zakresie, ponosi odpowiedzialność za dokonane czynności – złożenia zgłoszenia celnego w jego imieniu i na jego rzecz, co pozostaje w zgodzie z brzmieniem przepisów art. 5 ust. 1 WKC, kształtujących instytucję reprezentacji w postępowaniu przed organami celnymi. Zgodnie natomiast z art. 76 Prawa celnego, czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła. (...). Skoro skarżący upoważnił W. P. do sprowadzenia pojazdu w swoim imieniu, to jest on odpowiedzialny za dług związany ze sprowadzeniem pojazdu, a tym samym stał się stroną postępowania jako podatnik – na mocy art.133 § 1 Ordynacji podatkowej."(s. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).
Rację ma zatem Sąd I instancji, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, nie można uznać, że pełnomocnik nie działał w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa, jak też, że to pełnomocnik powinien ponieść odpowiedzialność za dokonanie nieprawidłowego zgłoszenia celnego. Nadto dodać należy, iż w toku postępowania przed organem I instancji skarżący (K. G.) nie podnosił faktu wadliwości udzielonego pełnomocnictwa, a wręcz przeciwnie podkreślał, że W. P. podał nieprawidłowe dane bez jego wiedzy, a zgłoszenie celne miało być dokonane zgodnie z prawem celnym (pismo z dnia 8 czerwca 2012 r.). Zasadnie w tej sprawie Sąd I instancji uznał, iż organy prowadząc postępowanie w tej sprawie nie naruszyły wskazanych w skardze (a powtórzonych w skardze kasacyjnej) przepisów Ordynacji podatkowej (tj.: art. 121 § 1, art. 122, art. 181 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 190 o.p.), regulujących procedurę postępowania podatkowego i zasady ogólne postępowania podatkowego.
Nie można także podzielić zarzutu naruszenia przepisów procesowych polegającego na niezebraniu i nierozpatrzeniu dowodów postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w L.. Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż załączone do zgłoszenia celnego pełnomocnictwo uzasadniało w sposób wyczerpujący uznanie skarżącego za dłużnika z tytułu importu towarów na potrzeby postępowania celnego. Na fakt ten nie mają wpływu, w świetle treści art. 88 ustawy Prawo celne, który stanowi, że: "Prowadzenie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, wykroczenie skarbowe lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w sprawie celnej.", ustalenia zapadłe w postępowaniu karnym, bowiem nie są one wiążące dla postępowania administracyjnego (postępowania celnego). Podkreślić należy, iż postępowanie celne (administracyjne) i postępowanie karne są niezależnymi od siebie postępowaniami, badającymi różne materie stosunków prawnych i funkcjonujące w innych płaszczyznach materialnoprawnych; różne są także ich cele.
Podnieść także należy, iż w toku postępowania przed organami celnymi skarżący nie złożył wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej, a jedynie informował organ o toczącym się postępowaniu w Prokuraturze Apelacyjnej w L.. Mimo to organ odwoławczy powołując się na przepis art. 88 ustawy Prawo celne wskazał w decyzji na niezasadność wystąpienia do Prokuratury Apelacyjnej w L..
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów skargi kasacyjnej, tj. zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c), art. 135 i art. 145 § 2 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji prawidłowo skontrolował działalność organów celnych w tej sprawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.) i zastosował zasadnie art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę. Słusznie natomiast nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 145 § 2 p.p.s.a. Sąd I instancji nie miał podstaw także do zastosowania w tej sprawie art. 135 p.p.s.a., z uwagi na nie stwierdzenie naruszenia prawa przez organy w tej sprawie.
Odnosząc się z kolei do pomieszczonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z przepisami prawa materialnego, art. 5 ust. 4 WKC poprzez zaakceptowanie działań organów polegających na uznaniu, że skarżący udzielił ważnego pełnomocnictwa W. P. w związku z czym określono niezaksięgowaną kwotę długu celnego w kwocie 8.354 złotych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż go nie podzielił oraz akcentuje, że dostrzega wady konstrukcyjne tego zarzutu, polegające na braku sprecyzowania czy kasator zarzuca błędną wykładnię tego przepisu czy też jego niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji. Art. 5 ust. 4 WKC stanowi, że: "Przedstawiciel musi zgłosić fakt wykonywania działalności na rzecz osoby reprezentowanej, sprecyzować, czy jest to przedstawicielstwo pośrednie czy bezpośrednie, oraz być umocowany do reprezentowania." W analizowanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał za organami, iż W. P. dokonując zgłoszenia celnego w imieniu K. G. przedstawił stosowne pełnomocnictwo (uwierzytelnione notarialnie), którego zakres został wyraźnie sformułowany, a poprzez odpowiednie wypełnienie zgłoszenia celnego (zapis [3] w polu 14 zgłoszenia celnego SAD).
Zgodnie z załącznikiem nr 38 Rozporządzenia Wykonawczego nr 2454/93 doprecyzował charakter pełnomocnictwa – przedstawiciel pośredni. Tym samym zostały spełnione wszystkie wymogi zawarte w treści art. 5 ust. 4 WKC.
Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjna w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postanowił w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.