Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 175/16, po rozpoznaniu skargi S. (dalej: Stowarzyszenie) na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] w przedmiocie nakazania zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję, w punkcie drugim zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] utrzymano w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] nakazującą Stowarzyszeniu zwrot środków PFRON w kwocie 908 642,41 zł wraz z odsetkami liczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od przekazania przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("PFRON") poszczególnych transz dofinansowania, do dnia zapłaty.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że [...] Oddział Śląski PFRON w Katowicach zawarł ze Stowarzyszeniem umowę o zlecenie realizacji zadań na podstawie art. 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721, z późn. zm., dalej: ustawa o rehabilitacji). Przedmiotem umowy zgodnie z treścią § 1 było zlecenie przez PFRON realizacji zadania polegającego na prowadzeniu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w różnych typach placówek: kompleksowa rehabilitacja chorych na SM - alternatywą na życie i przeciwdziałaniem zagrożeniu wykluczeniem społecznym, wykonywanego w terminie od dnia [...] do dnia [...].
W dniach [...] 2011 r. w siedzibie Stowarzyszenia została przeprowadzona kontrola problemowa w zakresie prawidłowości wykorzystania środków PFRON przekazanych za okres od dnia [...] do dnia [...] w ramach wyżej wymienionej umowy. W wyniku kontroli stwierdzono liczne nieprawidłowości polegające m.in. na: nie prowadzeniu przez Stowarzyszenie ewidencji dokumentów poświadczających, iż osoby uczestniczące w zadaniach są osobami niepełnosprawnymi w myśl ustawy o rehabilitacji; braku zgodności danych dotyczących beneficjentów końcowych pomiędzy danymi ujawnionymi we wniosku, a danymi ujawnionymi w rozliczeniu końcowym; braku dokumentacji potwierdzającej realizację zadania za rok 2009; przedłożeniu oświadczeń beneficjentów ostatecznego zadania o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych przez PFRON z uprzednio podrobionymi przez członka zarządu w celu użycia za autentyczne podpisami szeregu osób.
W związku z powyższymi nieprawidłowościami, w wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...] 2011 r. wezwano Stowarzyszenie do zwrotu kwoty dofinansowania wraz z odsetkami oraz dokonano wypowiedzenia umowy o dofinansowanie. W związku z wypowiedzeniem ww. umowy Stowarzyszenie wystąpiło przeciwko PFRON z powództwem o uznanie przedmiotowego wypowiedzenia za bezskuteczne. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 14 grudnia 2012 r. sygnatura akt: [...] powództwo zostało oddalone.
Skarżąca, pomimo wezwania, nie dokonała zwrotu kwoty dofinansowania wraz z odsetkami. W związku z powyższym, decyzją z [...] Prezes PFRON nakazał stronie zwrot środków PFRON w kwocie 908 642,41 zł wraz z odsetkami liczonymi od przekazania przez PFRON poszczególnych transz dofinansowania, do dnia zapłaty.
Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, zaskarżoną decyzją z [...] Minister Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W ocenie Sądu przepisy art. 49 e ustawy o rehabilitacji są jedyną podstawą prawną do żądania zwrotu środków funduszu w przypadkach wskazanych w tym przepisie. Tym samym nie jest zasadne twierdzenie organów, iż podstawą do żądania zwrotu jest wypowiedzenie umowy zawartej pomiędzy PFRON a beneficjentem, jak też treść tej umowy, z której wynika, iż strona otrzymująca środki zobowiązuje się do ich zwrotu w przypadku wypowiedzenia umowy.
Zgodnie z przyjętym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem art. 49 e ust. 1 ustawy o rehabilitacji jest przede wszystkim przepisem o charakterze materialnym, gdyż wprowadza w sposób jednoznaczny, od dnia [...] prawo żądania przez Fundusz zwrotu kwoty wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Ustanawia również materialnoprawne uwarunkowania żądania zwrotu: wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, pobranie w nadmiernej wysokości lub stwierdzenie nieprawidłowości w wyniku kontroli. Przepis ten zawiera także uregulowanie o charakterze procesowym, gdyż jako właściwy ustanawia tryb decyzji administracyjnej nakazującej zwrot.
Skoro z treści art. 49 e ustawy o rehabilitacji wynika, że środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, brak jest podstaw do tego, aby żądać od beneficjenta całości uzyskanych środków, albowiem zwrotowi w myśl tego przepisu podlega tylko ta część, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, pobrana w nadmiernej wysokości lub ustalona w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Treść cyt. przepisu jest jasna i w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że ustawodawca precyzyjnie określił, że zwrotowi podlega tylko część spełniająca warunki w nim wskazane.
Mając na uwadze powyższe organ w prowadzonym postępowaniu winien ponownie rozpatrzyć sprawę, mając na względzie wskazane rozważania Sądu, a przede wszystkim dokonać wyliczenia środków podlegających zwrotowi - w oparciu o przeprowadzone już w ramach postępowania kontrolnego, jak też postępowania karnego, postępowanie dowodowe - przestrzegając przy tym zasad postępowania administracyjnego.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej złożył skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) zarzucając:
- I. naruszenie prawa procesowego:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, polegające na nieodniesieniu się do akt sprawy i stanu faktycznego ustalonego przez organy administacji, a przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia tj. między innymi do ustaleń kontroli (zakresu stwierdzonych nieprawidłowości) przeprowadzonej w siedzibie skarżącego w dniach 7-14 lutego 2011 r. (protokołu kontroli z 16 lutego 2011 r.) oraz faktu niewykonania przez skarżącego zobowiązań z umowy zawartej pomiędzy Stowarzyszeniem a PFRON – na zlecenie realizacji zadań, o których mowa w art. 36 ustawy o rehabilitacji, co uniemożliwia kontrolę zastosowania przez Sąd przepisów,
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. ww zw. z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i prawnego w zakresie podstaw żądania zwrotu środków,
- II. naruszenie prawa materialnego:
- - art. 49e ust. 1 w zw. z art. 36 ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zwrot środków na podstawie tego przepisu odbywa się w oderwaniu od treści umowy określjącej prawa i obowiązki stron stosunku cywilnoprawnego,
- - art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do uznania, że przepis ten nie był materianoprawną podstawą żądania środków od skarżącego, lecz regulacje zawarte w umowie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Stowarzyszenia wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Za podstawę wyroku z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 175/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W dniu [...] Oddział Śląski PFRON w Katowicach zawarł ze Stowarzyszeniem umowę o zlecenie realizacji zadań na podstawie art. 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przedmiotem umowy było zlecenie przez PFRON realizacji zadania polegającego na prowadzeniu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w różnych typach placówek, wykonywanego w terminie od [...] do [...] W lutym 2011 r. w siedzibie Stowarzyszenia została przeprowadzona kontrola problemowa w zakresie prawidłowości wykorzystania środków PFRON, stwierdzono liczne nieprawidłowości. W wystąpieniu pokontrolnym wezwano Stowarzyszenie do zwrotu kwoty dofinansowania wraz z odsetkami oraz dokonano wypowiedzenia umowy o dofinansowanie.
Stowarzyszenie wystąpiło przeciwko PFRON z powództwem o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 14 grudnia 2012 r. powództwo zostało oddalone. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 31 stycznia 2017 r. wyraził w trybie art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania: "W ocenie Sądu cyt. przepisy art. 49e ustawy o rehabilitacji są jedyną podstawą prawną do żądania zwrotu środków funduszu w przypadkach wskazanych w tym przepisie. Tym samym nie jest zasadne twierdzenie organów, iż podstawą do żądania zwrotu jest wypowiedzenie umowy zawartej pomiędzy PFRON a beneficjentem, jak też treść tej umowy, z której wynika, iż strona otrzymująca środki zobowiązuje się do ich zwrotu w przypadku wypowiedzenia umowy. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż omawiane przepisy jak najbardziej znajdują zastosowanie, gdyż umowa pomiędzy PFRON a Stowarzyszeniem została zawarta [...], zatem w ocenie Sądu podstawą do żądania zwrotu środków może być tylko cyt. przepis art. 49e ustawy o rehabilitacji. Skoro z treści art. 49e ustawy o rehabilitacji wynika, że środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, brak jest podstaw do tego, aby żądać od beneficjenta całości uzyskanych środków, albowiem zwrotowi w myśl tego przepisu podlega tylko ta część, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, pobrana w nadmiernej wysokości lub ustalona w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.
Treść cyt. przepisu jest jasna i w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że ustawodawca precyzyjnie określił, że zwrotowi podlega tylko część spełniająca warunki w nim wskazane. W prowadzonym postępowaniu organ winien zatem ponownie rozpatrzyć sprawę, mając na względzie wskazane powyżej rozważania Sądu, a przede wszystkim dokonać wyliczenia środków podlegających zwrotowi - w oparciu o przeprowadzone już w ramach postępowania kontrolnego, jak też postępowania karnego, postępowanie dowodowe - przestrzegając przy tym zasad postępowania administracyjnego."
Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w pkt I. petitum skargi kasacyjnej autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (tak: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FSK 1301/10).
Obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., FSK 2123/04). Przy ocenie skuteczności naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. pamiętać należy, że jest to przepis procesowy, zatem może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko jeżeli jego naruszenie miało wpływ i to istotny na wynik sprawy sądowoadministracyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). To obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzuconego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu pierwszej instancji byłby inny.
Należy również zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei, według art. 98 § 1 p.p.s.a., przewodniczący zamyka rozprawę (posiedzenie). Natomiast uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 1 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że skoro wydanie wyroku który jest wynikiem sprawy sądowo administracyjnej, poprzedza czasowo sporządzenie jego uzasadnienia, to wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 stwierdził: "Przepis art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia." Uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku spełnia wymogi ustawowe, ponadto Sąd wydał wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które w ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego zostały naruszone przez organ administracji publicznej należy wykazać istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania administracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Prawidłowe uzasadnienie stwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepis art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ jego naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procesowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisu art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., ponieważ podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. Inaczej mówiąc, skoro Sąd I instancji nie stwierdził "inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to tym samym zaakceptował sposób prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie oraz dokonane ustalenia stanu faktycznego.
Artykuł 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych) jest przepisem prawa materialnego. Wobec tego stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie może być prawnie skuteczne.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Przepisy zastosowane to te, które zostały powołane w podstawie prawnej decyzji oraz wyjaśnione w uzasadnieniu prawnym z przytoczeniem przepisów prawa.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 49e ust. 1 w związku z art. 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych "przez błędną wykładnię" oraz naruszenie art. 49 ust. 1 tej ustawy "poprzez niewłaściwe zastosowanie". Oba zarzuty są trafne, co powoduje że skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 i 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zadania z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych mogą być realizowane na zlecenie Funduszu przez fundacje oraz organizacje pozarządowe. Do zlecania zadań, o którym mowa w ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ta ustawa reguluje, między innymi zasady sprawowania nadzoru nad prowadzeniem działalności pożytku publicznego. Organizacje pozarządowe lub podmioty (...) przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego zobowiązują się do wykonania zadania publicznego w zakresie i na zasadach określonych w umowie odpowiednio o wsparcie realizacji zadania publicznego lub o powierzenie realizacji zadania publicznego, sporządzonej z uwzględnieniem wskazanych przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (art. 16 ust. 1).
Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności i może być zawarta na czas realizacji zadania lub na czas określony, nie dłuższy niż 5 lat. W Rozdziale 4 Nadzór uregulowano czynności kontrolne (art. 29), protokół pokontrolny (art.
31) oraz wystąpienie pokontrolne (art. 32). Wystąpienie pokontrolne zawiera ocenę stanu faktycznego wynikającą z ustaleń zawartych w protokole kontroli, w tym opis ustalonych uchybień, z uwzględnieniem przyczyn ich powstania, zakresu, skutków oraz osób odpowiedzialnych za ich powstanie, a także termin usunięcia uchybień, nie krótszy niż 30 dni od dnia doręczenia wystąpienia pokontrolnego.
Według art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie (...) ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty (...).
W tej sprawie kwota podlegająca zwrotowi została ustalona w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości szczegółowo opisanych w wystąpieniu pokontrolnym z 21 kwietnia 2011 r., powtórzonych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z [...] Nieprawidłowości te polegały na niewłaściwym rozliczeniu ilości beneficjentów, braku udokumentowania uprawnień beneficjentów do udziału w programie oraz nierzetelnym rozliczeniu dofinansowania, ich szczegółowy opis został wskazany w pkt a) do pkt d) w uzasadnieniu decyzji. W konsekwencji umowa z [...] została rozwiązana za wypowiedzeniem, a Stowarzyszenie miało obowiązek zwrotu kwoty przekazanej przez PFRON na realizację zadania z ustawowymi odsetkami.
Podstawą prawną decyzji ostatecznej był 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Dokonując ustaleń faktycznych w sprawie Minister przed wydaniem decyzji określającej kwotę podlegającą zwrotowi miał obowiązek zbadania, czy ustalona w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości kwota jest wyliczona prawidłowo. Dokonując określenia kwoty przypadającej do zwrotu organ administracji publicznej w ramach postępowania dowodowego miał obowiązek dokonania oceny zapisów umowy z [...], a następnie dokonując wykładni przepisów prawa powszechnie obowiązującego, działając w ramach zasady swobodnej oceny dowodów prawidłowo ustalił, że zwrotowi podlega kwota 908.642,41 złotych.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając zaskarżone orzeczenie i rozpoznał skargę, ponieważ uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 § pkt 2) p.p.s.a.,