Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 6 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Go 28/15, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Zielonej Górze wszczął wobec skarżącego postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w związku z dokonanym w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 10 września 2013 r. obrotem suszem tytoniowym, które zakończyło się wydaniem przez niego w dniu [...] lipca 2014 r. decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za sierpień 2013 r. Decyzja ta, po dwukrotnym jej awizowaniu została zwrócona do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie".
W dniu 13 października 2014 r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, który uzasadnił brakiem winy w nieodebraniu wysłanej do niego decyzji. Wskazał, że w związku z częstymi i długimi wyjazdami już wiele miesięcy wcześniej upoważnił kolegę M. M. do odbioru korespondencji, ale przesyłek awizowany nie chciano mu w urzędzie pocztowym wydawać. W dniu 7 października 2014 r. M. M. wydano korespondencję zawierającą tytuły wykonawcze wystawione w oparciu o decyzję z [...] czerwca 2014 r. i dopiero w tym dniu skarżący powziął informację o wydaniu tego orzeczenia.
Postanowieniem z [...] listopada 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadniając zaskarżone postanowienie organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcia ujemnych następstw procesowych będących wynikiem niewykonania czynności procesowej w terminie dla tej czynności wyznaczonym, jeżeli podmiot, który uchybił terminowi, nie ponosi w tym zakresie winy.
W ocenie organu odwoławczego decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z [...] lipca 2014 r. została uznana za doręczoną, w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), w dniu 22 lipca 2014 r. Zatem skarżący miał prawo wnieść odwołanie do 5 sierpnia 2014 r. Składając je 13 października 2014 r., uchybił terminowi określonemu w art. 223 § 1 i 2 O.p. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu ww. terminowi. Organ przede wszystkim wykazał sprzeczne twierdzenia skarżącego co do powodów uchybienia terminu. We wniosku będącym przedmiotem rozpoznawanej sprawy skarżący wskazał bowiem na niemożność odbioru przez upoważnionego wcześniej pełnomocnika - kolegę M. M. korespondencji z Urzędu, spowodowaną sporządzeniem nieprawidłowego pełnomocnictwa pocztowego i jednoczesny brak możliwości osobistego stawienia się skarżącego, z uwagi na jego kilkumiesięczny pobyt za granicą.
Z kolei we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego przekazanym do sądu za pośrednictwem organu, jako przyczynę uchybienia terminowi wskazano "lekko wygięte drzwiczki do skrzynki pocztowej, co może wskazywać na nieuprawnione uzyskanie dostępu do niej".
Niezależnie od wykazanych wyżej przyczyn uniemożliwiających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Naczelnik Urzędu Celnego w Zielonej Górze pismem z 24 września 2014 r. poinformował pełnomocnika skarżącego - adwokata T. R. o wydaniu decyzji podatkowych. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 29 września 2014 r. Gdyby nawet przyjąć, że dopiero w tym dniu pełnomocnik skarżącego powziął informację o wydaniu decyzji, to ostatnim dniem do skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu był dzień 6 października 2014 r. Tymczasem wniosek skarżącego złożony został 13 października 2014 r., zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 162 § 2 O.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę strony wskazał, że decyzja organu odwoławczego, którą strona zamierzała kwestionować w drodze odwołania, została prawidłowo doręczona skarżącemu 22 lipca 2014 r., w trybie art. 150 O.p. Skarżący, co prawda, pośrednio kwestionuje skuteczność doręczenia tej decyzji w drodze tzw. doręczenia zastępczego, jednak w żaden sposób nie zdołał podważyć któregokolwiek z elementów warunkujących skuteczność doręczenia. Adresat był dwukrotnie w odpowiednich odstępach czasu zawiadamiany o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, przy czym zawiadomienia te były zamieszczane w wyznaczonych miejscach). Dochowanie powyższej procedury pozwalało na przyjęcie fikcji prawnej doręczenia przesyłki z upływem czternastego dnia od chwili zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej.
W związku z powyższym, skarżącemu od 22 lipca 2014 r. rozpoczął biec 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, który upłynął bezskutecznie 5 sierpnia 2014 r., gdyż skarżący nie złożył w terminie ustawowym środka odwoławczego. Dopiero 13 października 2014 r. skarżący złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na jego wniesienie. Zdaniem Sądu I instancji organ odwoławczy prawidłowo ocenił znaczenie i skutki prawne pisma Naczelnika Urzędu Celnego w Zielonej Górze z 24 września 2014 r., w którym poinformowano pełnomocnika skarżącego o wydaniu w dniu [...] lipca 2014 r. decyzji w oparciu o protokół kontroli nr [...]. Prawidłowo organ stwierdził, że w dniu doręczenia pełnomocnikowi ww. pisma, tj. w dniu 29 września 2014 r., ustała w istocie przyczyna uchybienia terminu. Strona powzięła bowiem już w tym dniu informację o wydaniu decyzji wymiarowych kończących postępowania podatkowe w oparciu o wskazany protokół kontroli w zakresie podatku akcyzowego w stosunku do suszu tytoniowego od 1 stycznia do 10 września 2013 r., czyli m.in. za okres objęty decyzją wymiarową, którą skarżący kwestionuje w drodze odwołania, a jak już wcześniej wykazano, nie było żadnych faktycznych przeszkód, które uniemożliwiałyby dowiedzenie się przez pełnomocnika co do rozstrzygnięcia, jak i treści zapadłej decyzji.
Tym bardziej, że pełnomocnictwo do reprezentowania interesów skarżącego "w sprawach administracyjnych, celnych, skarbowych, w szczególności w sprawie prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego w Zielonej Górze" adwokat T. R. otrzymał 26 czerwca 2014 r. Zatem stwierdzenie przez organ wniesienia podania o przywrócenie terminu do złożenia odwołania z uchybieniem terminu wskazanego w art. 162 § 2 O.p. powinno skutkować odmową przywrócenia terminu właśnie z powodu upływu nieprzywracalnego terminu do wniesienia podania w tym zakresie.
Ponadto działający w sprawie organ odwoławczy dokonał analizy przyczyn niedochowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania, dochodząc do wniosku, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu tego terminu. Stanowisko to Sąd w pełni podzielił. Podane przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania nie uprawdopodobniały, że uchybienie to nastąpiło bez winy skarżącego.
Skarżący złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj:
- 1) art. 162 § 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż w niniejszej sprawie nie doszło do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu do złożenia odwołania,
- 2) art. 162 § 2 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż w niniejszej sprawie podanie o przywrócenie terminu wpłynęło po terminie,
- 3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 w zw. z art. 162 § 1 O.p. przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie uchylił zaskarżonego postanowienia pomimo, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego doszło do ustalenia w sposób dowolny, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Zielonej Górze oraz że podanie o przywrócenie terminu wpłynęło po terminie, w wyniku czego doszło do wydania błędnego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a następnie skarżonego postanowienia,
- 4) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 w zw. z art. 191 O.p. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli łegalności działalności administracji publicznej nie uchylił zaskarżonego postanowienia pomimo, iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie doszło do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ, w szczególności dotyczącego weryfikacji okoliczności związanych z nieotrzymaniem przez skarżącego przesyłek do niego kierowanych, w tym nieprzesłuchania świadka M. M. odpowiedzialnego za odbiór korespondencji skarżącego oraz samego skarżącego.
- 5) art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3, w zw. z art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez:
- a) pominięcie stanów faktycznych istotnych dla braku winy w dotrzymaniu terminu wniesienia odwołania oraz zachowania terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu,
- b) brak wnikliwej oceny przedstawionych wraz z wnioskiem dokumentów, które uprawdopodobniają brak winy strony w niezachowaniu terminu oraz świadczą o złożeniu podania o przywrócenie terminy w ustawowym terminie,
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie zauważyć należy, że skarżący nie podważył ustaleń co do poprawności doręczenia decyzji organu z dnia 7 lipca 2014 r. określającej podatek akcyzowy za sierpień 2013 r. (skuteczne doręczenie w trybie art. 150 O.p.). Nie budzi wątpliwości data doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej ani to, że odwołanie złożono po upływie terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Wszystkie te okoliczności skład orzekający zobligowany jest uwzględniać w kontekście związania granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy w pierwszym rzędzie odnieść się należy do zarzutu natury formalnej, dotyczącego naruszenia w sprawie art. 162 § 2 O.p., poprzez uznanie, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia.
Zdaniem NSA, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, zasadnie Sąd I instancji uznał za prawidłowe ustalenie organu, że w dniu 29 września 2014 r. ustała w istocie przyczyna uchybienia terminu. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu, że organ prawidłowo ocenił znaczenie i skutki prawne pisma Naczelnika Urzędu Celnego w Zielonej Górze z dnia 24 września 2014 r., w którym poinformowano pełnomocnika skarżącego o wydaniu w dniu [...] lipca 2014 r. decyzji o numerze [...] w oparciu o protokół kontroli nr [...]. Doręczenie w dniu 29 września 2014 r. ww. pisma pełnomocnikowi skarżącego oznaczało, że strona w tym dniu uzyskała informację o wydaniu decyzji wymiarowej kończącej postępowanie podatkowe w zakresie podatku akcyzowego w związku z obrotem suszem tytoniowym. Jako prawidłową uznać należy konstatację Sądu I instancji, że nie było żadnych faktycznych przeszkód, które uniemożliwiałyby dowiedzenie się przez pełnomocnika o treści decyzji, a w efekcie zapadłego rozstrzygnięcia.
W sprawie nie budziło wątpliwości również, że pismo to zostało skierowane do pełnomocnika umocowanego w tym charakterze przez skarżącego kasacyjnie od 26 czerwca 2014 r. Nie sposób zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że brak doręczenia, mimo jego prośby, wszelkiej korespondencji kierowanej i nieodebranej przez skarżącego, stanowił trwającą nadal przyczynę uchybienia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji.
Nie ma zatem powodów by uznać, że skarżący powziął wiedzę o wydaniu decyzji wymiarowej przez organ I instancji w innej dacie, aniżeli 29 września 2014 r. W szczególności trudno przyjąć za usprawiedliwione stanowisko, że "skarżący jak i jego pełnomocnik pozostawali w przeświadczeniu, że w opisanych przez organ sprawach nie znajdowała się korespondencja, w stosunku do której przyjęto fikcję doręczenia". Zauważyć też należy, że organ oprócz informacji o wydaniu decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z dnia 7 lipca 2014 r., zawarł pouczenia o dostępności akt sprawy w siedzibie organu.
Stąd też zarzuty (naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p.) jak i wywód strony dotyczący braku podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w ww. zakresie nie zasługują na uwzględnienie.
Spór w zakresie stosowania art. 162 § 2 O.p. dotyczy tego, czy datę, w której rozpoczyna bieg określony w tym przepisie 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, wyznaczało w sprawie powzięcie informacji o wydaniu decyzji, czy też dopiero wydanie M. M. korespondencji zawierającej tytuły wykonawcze wydane m.in. w oparciu o skarżone orzeczenie. Należy w tym względzie podzielić stanowisko, że dzień ustania przyczyny uchybienia terminu, od którego liczy się 7-dniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 O.p., przypada na moment powzięcia informacji o wydaniu aktu przez pełnomocnika.
Bez znaczenia pozostaje na tym tle okoliczność, że do dnia 7 października 2014 r. tj. dnia wydania korespondencji ww. osobie, ani strona ani pełnomocnik nie mieli wiedzy jaka jest treść decyzji. Z treścią tej decyzji można było zapoznać się, np. przeglądając akta w siedzibie organu, we wcześniejszym terminie. Organ podatkowy nie ma obowiązku wielokrotnego doręczania rozstrzygnięć (decyzji organu pierwszej instancji), względnie powstrzymywania się od działań do czasu wyrażenia przez stronę woli zapoznania się z treścią rozstrzygnięć prawidłowo doręczonych w sposób zastępczy" (por. wyrok NSA 28 lutego 2012, sygn. akt II FSK 1674/10, CBOSA).
Z uwagi na to, że kwestia uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie nasuwa wątpliwości, bezprzedmiotowa jest ocena w ramach zgłoszonych podstaw kasacyjnych pozostałych argumentów strony, koncentrujących się na kwestii braku winy w uchybieniu terminu do zaskarżenia decyzji wymiarowej. Trafne jest ustalenie, że skarżący powziął wiedzę o wydaniu decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego w Zielonej Górze w dniu [...] września 2014 r., a zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony 13 października 2014 r. był spóźniony. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy strona ponosi, czy też nie winę za uchybienie terminu, tj. zbędne jest ustalanie istnienia tej przesłanki (por. wyrok NSA z 26 listopada 2015 r., sygn. akt I FSK 852/14). Za zbędny zatem uznać należy wywód Sądu I instancji w tym zakresie, który w ślad za organem odwoławczym odniósł się do ustaleń związanych z kwestią winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).