Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 1711/20

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1328/18 oddalił skargę O. I. A. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 czerwca 2018 r., nr 1401-IEE-2.711.1.172.2018.2.MO w przedmiocie uznania zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym i umorzenia postępowania egzekucyjnego.

O. I. A. zaskarżyła powyższy wyrok w całości opierając skargę kasacyjną na wskazanych w treści art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: p.p.s.a.) podstawach kasacyjnych. Przedmiotowemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną jego wykładnię oraz przepisów o postępowaniu mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. a) art. 134 § 1 i art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, z późn. zm., dalej: p.u.s.a.) w związku z art. 10 § 1 i art. 15, w związku z art. 131 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1104 z późn. zm. dale: u.p.e.a.) polegające na wadliwym wykonaniu kontroli sądowej zaskarżonych aktów administracyjnych poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niezbadanie i nieocenienie legalności zaskarżonych aktów i działań organów egzekucyjnych w kontekście braku udziału skarżącej w postępowaniu wywołanym zażaleniem wniesionym przez uczestnika postępowania R. M. od postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Warszawa poprzez jego niedoręczenie wierzycielowi (skarżącej), co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia skarżącej możliwości udziału w dwuinstancyjnym postępowaniu egzekucyjnym i w związku z powyższym;
2. b) art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego mimo zaistnienia podstaw do jego uchylenia, a w konsekwencji oddalenie skargi;
3. c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku motywów jakimi Sąd I instancji się kierował przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy, w tym nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów strony zawartych w skardze na akt administracyjny (art. 15 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.);
4. d) naruszenie art. 59 § 1 pkt 3 w związku z art. 60 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na sprzeczności rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 września 2017 r. nr [...] pomimo utrzymania w mocy innych czynności egzekucyjnych organu egzekucyjnego I instancji.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Jednocześnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Postanowieniem z dnia 10 października 2019 r. WSA w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ze względu na śmierć uczestnika postępowania.

Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1328/18 WSA w Warszawie postanowił podjąć zawieszone postępowanie sądowe ze względu na zgłoszenie się następców prawnych zmarłej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.

Uwzględniając konstrukcję rozpoznawanej skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy przypomnieć treść art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie a) petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że zawarte tam zarzuty nawet w najmniejszym stopniu nie zostały uzasadnione przez autora skargi kasacyjnej. Ponadto w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 10 i art. 15 k.p.a. dodać należy, że zarzuty w tym zakresie, jako zarzuty naruszenia prawa procesowego powinny, ze względu na postanowienia art. 174 pkt 2 p.p.s.a, wykazywać nie tylko naruszenie ww. przepisów prawa ale również na autorze skargi kasacyjnej ciążył obowiązek wykazania, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Tego uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera. Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości rozpoznania zarzutów ujętych w punkcie a) petitum skargi kasacyjnej.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zawarty w punkcie c) petitum skargi kasacyjnej.

Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów.

Ponadto przyjmuje się, iż wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 7 do art. 141). Natomiast mankamenty uzasadnienia wyroku polegające na niedostatecznym rozwinięciu poszczególnych jego elementów, w sytuacji gdy pomimo tego zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, nie stanowią naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej jak najbardziej poddaje się kontroli tego Sądu. Sąd I instancji wyjaśnił w sposób prawidłowy podstawy rozstrzygnięcia. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela poglądów Sądu w tym zakresie, nie może być kwestionowane z zastosowaniem art. 141 § 4 p.p.s.a.

Niezasadny okazał się również zarzut zawarty w punkcie d) petitum skargi kasacyjnej. Zauważyć bowiem należy, że autor skargi kasacyjnej skarżąc błędną wykładnię oraz wadliwe zastosowanie art. 59 § 1 pkt 3 oraz art. 60 § 1 ustawy egzekucyjnej w uzasadnieniu nie wskazał na czym polegała wadliwa wykładnia tych przepisów. Ponadto ze względu na to, że są to przepisy postępowania autor skargi kasacyjnej zobowiązany był do wykazania, że naruszenie tych przepisów mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest natomiast rozważań w ww. zakresie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do kontroli zaskarżonego wyroku Sądu I instancji z perspektywy ww. zarzutów.

Wreszcie niezasadny okazał się zarzut zawarty w punkcie b) petitum skargi kasacyjnej. W orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty nie są trafne (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14, LEX nr 1666121, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 78/14, LEX nr 1677528, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1442/13, LEX nr 1783566, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1443/13, LEX nr 1774171).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).