Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1901/05 po rozpoznaniu skargi [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Jabłonowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] co do odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, a w pozostałej części skargę oddalił. Ponadto stwierdził, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącej Spółki zwrot części kosztów postępowania sądowego.
Sąd oparł swe ustalenia na następującym stanie faktycznym:
Zgłoszeniem celnym SAD nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. [...] Sp. z o.o. zgłosiła importowane z Francji towary do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, deklarując wobec nich obniżoną stawkę celną UE. Podstawą zastosowania tej stawki było pochodzenie towarów z Unii Europejskiej, udokumentowane m.in. świadectwami przewozowymi EUR.1 nr A [...] i nr A [...].
Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie przyjął powyższe zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego, co spowodowało z mocy prawa objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i określenie kwoty wynikającej z długu celnego oraz zwolnienie towaru w celu wykorzystania go zgodnie z procedurą celną, którą został objęty.
W wyniku kontroli przeprowadzonej w siedzibie Spółki przez funkcjonariuszy Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie skierowano do urzędowej weryfikacji dowody pochodzenia wystawiane na wniosek francuskich eksporterów, co do prawidłowości i rzetelności sporządzenia tych dokumentów oraz statusu pochodzenia wskazanych w nich towarów z Unii Europejskiej.
Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie postanowieniem z dnia 31 maja 2004 r. wszczął postępowanie celno-podatkowe w przedmiotowej sprawie w związku z przeprowadzonym postępowaniem weryfikacyjnym.
Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej: ustalenia ilości pozycji towarowych zgłoszenia; ustalenia kraju pochodzenia towaru w poz. 2, 3, 4, 6, 7, 13, 14, 16 zgłoszenia; zastosowanych stawek celnych dla towarów w poz. 1 do 4, 6, 7, 9, 10, 13, 14, 16, 17 zgłoszenia; określonej kwoty cła i orzekając w tym zakresie określił kwotę długu celnego oraz kwotę podatku od towarów i usług od sprowadzonych towarów. Strona została obciążona również odsetkami wyrównawczymi oraz odsetkami za zwłokę od należności podatkowych.
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], wydaną w wyniku odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż Strona do zgłoszenia celnego dołączyła przewidziany w Protokole 4 Układu Europejskiego dowód pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR.1 nr A 16917430 potwierdzający, że towary posiadają preferencyjne unijne pochodzenie uprawniające do zastosowania obniżonych stawek celnych UE.
Ustosunkowując się do zarzutów Strony podniesionych w odwołaniu - iż wynik weryfikacji dokonanej przez władze francuskie wskazuje jednoznacznie, iż część towarów posiada unijne pochodzenie, a co za tym idzie, należy wobec tych towarów zastosować preferencje celne - Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że świadectwo przewozowe EUR.1 jest dokumentem szczególnym, pozwalającym na uzyskanie przez importera swego rodzaju przywileju w postaci obniżonej stawki celnej UE. Stąd dokument taki winien być sporządzony w sposób rzetelny i zgodny z wymogami określonymi w Protokole 4 UE. Ze świadectwa takiego ma przede wszystkim jednoznacznie wynikać jakie konkretnie produkty są objęte preferencjami. W niniejszej sprawie weryfikacja wykazała, iż część towarów wymienionych w świadectwie EUR.1 nie spełnia reguł preferencyjnego pochodzenia, a świadectwo to nie może być przyjęte jako prawidłowy dowód pochodzenia dla zastosowania obniżonych stawek celnych UE. Zauważył, iż opis towarów zawarty w tym świadectwie jest bardzo ogólny i uniemożliwia rozróżnienie produktów pochodzących z UE od produktów niepochodzących.
Dyrektor Izby Celnej uznał, iż określenie w decyzji organu celnego I instancji pochodzenia towarów oraz stawek celnych było prawidłowe.
Ponadto wskazał na zasadność i przyczyny wymierzenia w przedmiotowej sprawie odsetek wyrównawczych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych, stwierdzając, iż zastosowanie w decyzji niższej stawki celnej spowodowało, że Strona zapłaciła znacznie mniejszą kwotę wynikającą z długu celnego, w wyniku czego zaistniałą różnicę mogła wprowadzić do obrotu, co jest jednoznaczne z uzyskaniem korzyści finansowej. Dyrektor Izby Celnej uznał, że Strona wiedziała, że towary te są produkowane poza obszarem Unii Europejskiej, powinna również mieć świadomość, że nie mogły one nabyć unijnego preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu przepisów Protokołu 4 UE. Biorąc również pod uwagę niewątpliwe powiązanie francuskiego eksportera - firmy [...] z firmą [...] (firma [...] posiada większościowy pakiet udziałów w firmie [...]) i regularny charakter transakcji sprzedaży dokonywanych przez firmę [...] z francuskimi eksporterami, trudno przyjąć, że Strona nie miała ani technicznych, ani prawnych środków weryfikacji rzetelności przekazywanych jej przez eksporterów informacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] Sp. z o.o. wniosła o uchylenie decyzji z [...] maja 2005 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie interesów skarżącego poprzez ustalenie zawyżonych zobowiązań celnych oraz naruszenie § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a także art. 16 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony. Zarzuciła również naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w postępowaniu wszczętym na podstawie nieobowiązującego przepisu prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 3 października 2005 r. skarżąca Spółka uzupełniła skargę i przedstawiła dodatkowe zarzuty:
- 1) pominięcia przy wszczęciu postępowania i w trakcie postępowania przedstawiciela spółki Agencji Celnej [...], co jest równoznaczne z pozbawieniem strony właściwej obrony prawnej przez pełnomocnika kwalifikowanego oraz stanowi o wadliwości wszczętego postępowania i narusza art. 145 § 1 i 165 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej;
- 2) naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i 6 Ordynacji podatkowej, wyrażone brakiem powołania w sentencji zaskarżonej decyzji wymaganych podstaw prawnych, co przekłada się w sposób bezpośredni na brak uzasadnienia faktycznego i prawnego odnoszącego się do niepowołanych norm prawa, tj.: art. 64, 70
Kodeksu celnego, art. 2 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw;
- 3) błędne wyliczenie odsetek ustawowych poprzez nieuwzględnienie postanowień art. 54 Ordynacji podatkowej;
- 4) wydanie decyzji w oparciu o materiał dowodowy sporządzony w języku obcym, ponieważ nie zostały przetłumaczone pisma władz francuskich dotyczące weryfikacji dowodów pochodzenia towaru;
- 5) organy celne nie podały tabeli kursowej, w oparciu o którą dokonano przeliczenia kursu walut na złote polskie oraz nie podały podstawy prawnej do obliczenia wartości celnej towaru;
- 6) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest omówienia zmian w zakresie nowego wymiaru cła i podatku.
Ponadto skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w skardze, dotyczące bezpodstawnego obciążenia jej odsetkami wyrównawczymi.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności rozważył zarzut wadliwego wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie - na podstawie nieobowiązującego aktu prawnego, jakim jest przepis art. 83 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w ocenie Skarżącej, pod pojęciem "przepisy dotychczasowe" użytym w treści art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) należy rozumieć wyłącznie przepisy prawa materialnego zawarte w Kodeksie celnym i wydane na jego podstawie rozporządzenia, pojęcie to nie obejmuje natomiast przepisów proceduralnych, a takim jest przepis art. 83 Kodeksu celnego.
Sąd nie podzielił powyższego zarzutu Skarżącej w przedmiocie wadliwego wszczęcia postępowania, ponieważ w podstawie prawnej postanowienia o wszczęciu postępowania z dnia 31 maja 2004 r. powołano przepisy art. 165 § 1, 2, 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 75, poz. 926 ze zm.), a także art. 83 Kodeksu celnego (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) i przepisy art. 32 ust. 1, 3 i 5 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony (zał. do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.). Powołane w postanowieniu przepisy Ordynacji podatkowej obowiązywały w dacie wszczęcia postępowania. Natomiast ustawa Kodeks celny utraciła moc 1 maja 2004 r. Powyższe uzasadniało stanowisko, iż postępowanie zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Warszawie prawidłowo.
Nie był zasadny, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzut dotyczący pominięcia w postępowaniu celnym Agencji Celnej [...], która zgłaszała towary do procedury dopuszczenia do obrotu jako przedstawiciel bezpośredni.
Sąd I instancji podkreślił, iż przepisy prawa celnego wprowadzają swoistą, właściwą wyłącznie dla postępowania celnego formę pełnomocnictwa -przedstawicielstwo. Ustawodawca celowo nadał tej formie pełnomocnictwa inną nazwę, aby podkreślić odmienność regulacji od pełnomocnictwa uregulowanego w przepisach Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też przepisach prawa cywilnego.
W ocenie Sądu, upoważnienie Agencji Celnej [...] do reprezentowania strony z 15 lutego 2001 r., określające zakres upoważnienia do powołania treści przepisu art. 256 § 1 Kodeksu celnego, kończy się w momencie zwolnienia towaru. Postępowanie podjęte po kontroli zgłoszenia i po zwolnieniu towaru jest odrębnym postępowaniem administracyjnym. Jego wszczęcie następuje poprzez wydanie postanowienia skierowanego do strony. Strona powiadomiona o wszczęciu postępowania może upoważnić do reprezentowania swoich interesów pełnomocnika, także agencję celną, ale nie może skutecznie powoływać się na upoważnienie złożone w chwili dokonywania zgłoszenia celnego i żądać traktowania agencji celnej na podstawie upoważnienia złożonego przy przyjmowaniu zgłoszenia jako pełnomocnika ustanowionego do wszystkich postępowań wszczynanych w późniejszym czasie, a dotyczących tego zgłoszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał dodatkowo, że z treści postanowienia z 31 maja 2004 r. wynika, iż Agencja Celna [...] otrzymała do wiadomości postanowienie o wszczęciu postępowania, pomimo - jak wyjaśniono powyżej - braku obowiązku informowania przez organ celny agencji celnej w takiej sytuacji.
Za chybione Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzuty Skarżącej dotyczące zastosowanych w decyzji stawek celnych. W zgłoszeniu celnym Skarżąca zadeklarowała dla wszystkich towarów stawki celne obniżone w oparciu o świadectwa EUR.1.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie do zgłoszenia celnego zostały złożone świadectwa EUR.1 dokumentujące wspólnotowe pochodzenie towarów. Świadectwa te były podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych. W związku z uzasadnionymi wątpliwościami dotyczącymi statusu pochodzenia jednego z towarów objętych świadectwem EUR.1, świadectwa zostały przesłane do weryfikacji do francuskich władz celnych - w trybie przepisu art. 32 ust. 1 Protokołu nr 4 UE. Francuskie władze celne negatywnie zweryfikowały m.in. świadectwo EUR.1 nr A 16917430 wystawione na wniosek spółki Rozenblit. W piśmie przekazującym wyniki weryfikacji wymienione zostały wszystkie świadectwa EUR.1 (w sumie 40 świadectw), które były wystawione nieprawidłowo, zakreślone zostało także pole 14 - "nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności" na odwrocie świadectwa.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowe świadectwo EUR.1 nie może być podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych, zwłaszcza że w piśmie przekazanym przez francuskie władze celne brak jest informacji, że dla części towarów zostały spełnione reguły pochodzenia określone w Protokole 4 UE. Należało zauważyć, że reguły określone w Protokole 4 UE różnią się od reguł niepreferencyjnego pochodzenia, których spełnienie pozwala na zastosowanie stawek celnych konwencyjnych bądź autonomicznych, jeśli są niższe od konwencyjnych. Inne są też zasady dokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia. Brak prawidłowego udokumentowania wspólnotowego pochodzenia towarów nie wyklucza uznania, że towary pochodzą z określonego kraju lub regionu i że spełnione zostały wymogi dla uznania niepreferencyjnego pochodzenia. Skarżąca powołała się na informacje zawarte w "Protokole stanu faktycznego" z 19 lutego 2004 r., z którego to wynika, że część towarów objętych świadectwami EUR.1 miała status pochodzenia wspólnotowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że dokument ten - załączony przez Skarżącą do odwołania - nie został przesłany polskim władzom celnym. Jest to dokument sporządzony przez francuskie służby kontrolne i zawiera raport z kontroli dotyczącej prawidłowości wnioskowania przez spółkę [...] o wystawianie świadectw pochodzenia. Ponadto nie jest to dokument końcowy, finalizujący proces weryfikacji pochodzenia towaru, lecz stanowi tylko jeden z elementów, etapów badania prawidłowości wystawionego świadectwa pochodzenia. W związku z tym taki dokument nie może być uznany za dokument potwierdzający wspólnotowe pochodzenie towarów w rozumieniu Protokołu 4 UE. Niewątpliwie natomiast może być uznany jako dokument potwierdzający niepreferencyjne pochodzenie towarów.
W ocenie Sądu I instancji, organy celne prawidłowo przyjęły, że z całokształtu zgromadzonych materiałów wynika że towary, które nie zostały opisane w załączniku nr 2 do pisma weryfikacyjnego posiadają niepreferencyjne pochodzenie francuskie, natomiast towary wymienione w załączniku mają niepreferencyjne pochodzenie ustalone przez władze celne francuskie.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma racji Skarżąca twierdząc, że skoro w wyniku weryfikacji francuskie władze celne mogły dokument EUR.1 jedynie całkowicie unieważnić lub całkowicie potwierdzić, to nie byłoby zasadności prowadzenia długotrwałej i kosztownej weryfikacji oraz wykazywanie pochodzenia każdego przywożonego towaru. Należy podkreślić, że dokumenty weryfikacyjne dały polskim organom celnym podstawę do zastosowania do przywiezionych towarów stawek konwencyjnych, ponieważ udokumentowane zostało ich niepreferencyjne pochodzenie. Gdyby francuskie władze celne ograniczyły się do informacji, że świadectwa są nieprawidłowe, organ celny byłby zobligowany do zaklasyfikowania tych towarów, jako towary, dla których nie można ustalić kraju pochodzenia. Zgodnie bowiem z ust. 7 części A Postanowień wstępnych do taryfy celnej - "do towarów, dla których nie można ustalić kraju pochodzenia (...) stosuje się stawkę celną autonomiczną, podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej".
Za chybiony Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi dotyczący wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o materiał dowodowy sporządzony w języku obcym. W aktach sprawy znajdują się przetłumaczone dokumenty nadesłane przez władze celne francuskie w odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny polskich władz celnych. Nie został co prawda przetłumaczony załącznik nr 2 zawierający listę towarów, które pochodzą z różnych krajów, jednakże w dokumencie tym wskazano numery faktur i dokumentów EUR.1, do których odnoszą się poszczególne pozycje towarowe. Z kolei na fakturach załączonych do zgłoszenia celnego umieszczono dwujęzyczne nazwy towarów, co umożliwiło organom celnym przyporządkowanie towarów zgłoszonych do odprawy celnej do pozycji towarowych wyszczególnionych w załączniku nr 2 i wydzielenie towarów niemających francuskiego pochodzenia z poszczególnych pozycji zgłoszenia celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponadto zauważył, iż ani w postępowaniu odwoławczym, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca nie kwestionowała prawidłowości decyzji w zakresie zastosowanych stawek celnych w stosunku do towarów pochodzących z państw trzecich, tym samym wydzielenia w decyzji dodatkowych pozycji towarowych od nr 22 do 29. Tak więc zastosowanie prawidłowych stawek celnych do tych towarów dokonane w oparciu o analizę załącznika nr 2 do pisma francuskich władz celnych było prawidłowe i jest czytelne.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku podstaw do wymiaru odsetek wyrównawczych od nieuiszczonej kwoty długu celnego oraz nieprawidłowego wskazania w zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515), zamiast obowiązującego w dacie zgłoszenia celnego rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 544 ze zm.), Sąd I instancji uznał, że wymiar odsetek wyrównawczych był prawidłowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko Skarżącej, iż w niniejszej sprawie powinno mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia celnego, tj. 10 stycznia 2002 r. uznał, że choć powyższy zarzut jest uzasadniony, to nie stanowi jednak podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 222 § 4 i 5 Kodeksu celnego, obowiązujący w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego, według którego jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze (§ 4).
Sąd pierwszej instancji zauważył, że wydane na podstawie powyższego artykułu akty wykonawcze, tj. rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. obowiązujące od 1 stycznia 1998 r. do 18 września 2003 r. oraz zastępujące je rozporządzenie Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych w swej treści - co do sposobu pobierania, naliczania, a także warunków dających podstawę do odstąpienia od pobrania odsetek wyrównawczych - są tożsame. Zatem to uchybienie organów celnych w żaden sposób nie zmieniało sytuacji prawnej skarżącej Spółki oraz nie miało wpływu zarówno na zasadność obciążenia odsetkami wyrównawczymi, jak też ewentualną możliwość odstąpienia od ich wymiaru.
Zdaniem Sądu I instancji rację miała Skarżąca wywodząc, że nie ma wpływu na treść świadectwa pochodzenia, które wystawiane jest na wniosek eksportera przez władze celne kraju eksportu. Należy jednak zauważyć, iż niektóre towary zgłaszane do odpraw celnych (rękawice lateksowe) posiadały na opakowaniach trwałe oznaczenie Made in Malaysia (tak: protokół pokontrolny k. 12-13 akt wspólnych). Tak więc przy zachowaniu należytej staranności Skarżąca powinna zainteresować się prawidłowością wystawienia świadectw EUR.1 w tym zakresie i wyjaśnić powyższą wątpliwość z eksporterem. Tym bardziej, że z oświadczenia wspólnika Spółki, W. L., złożonego w trakcie postępowania kontrolnego wynika, że Skarżąca miała świadomość, iż rękawice lateksowe produkowane są w Malezji i Tajwanie i sprowadzone są przez [...] S.A. transportem morskim do Francji. Nie bez znaczenia jest także to, że eksporterem towarów, na wniosek którego francuskie władze celne wystawiały nieprawidłowe świadectwa pochodzenia, była spółka [...] bezpośrednio powiązana ze skarżącą Spółką majątkowo i osobowo. Spółka [...] jest bowiem głównym udziałowcem spółki R., zaś jedynym członkiem zarządu Skarżącej jest M. C., który jest jednocześnie wspólnikiem i dyrektorem naczelnym spółki R..
W tej sytuacji przyjęcie przez organy celne, iż nie zachodzą przesłanki wymienione w § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. (tj. § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r.), pozwalające na odstąpienie od pobrania odsetek wyrównawczych, jest prawidłowe.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, organy celne obu instancji odniosły się także w swych decyzjach do kwestii korzyści finansowej, uznając za taką korzyść pozostawienie do swojej dyspozycji kwoty niezapłaconych we właściwym terminie należności. Sąd nie podzielił stanowiska Skarżącej, przedstawionego w piśmie złożonym na rozprawie jako załącznik do protokołu z 13 lutego 2006 r., że korzyścią dla Strony byłoby uzyskanie dodatkowych korzyści, ponad korzyści osiągane normalnie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, dysponowanie kwotą, która powinna być odprowadzona z tytułu należności celno - podatkowych mogło być potraktowane jako korzyść finansowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny za chybiony i niezrozumiały uznał zarzut braku wskazania w zaskarżonej decyzji tabeli kursowej, w oparciu o którą dokonano przeliczeń waluty na złote polskie. Organ celny nie zakwestionował bowiem przyjętego kursu waluty, stanowiącego podstawę do wyliczeń dokonanych w decyzjach organów celnych.
Sąd I instancji podzielił natomiast zarzut błędnego wyliczenia odsetek ustawowych od zaległości podatkowej. W związku z przekroczeniem trzech miesięcy przewidzianych na wydanie rozstrzygnięcia, organ celny zobowiązany był z urzędu, bez specjalnego wniosku strony w tym zakresie, rozważyć co było przyczyną wydłużonego postępowania, czy strona przyczyniła się do powstałego opóźnienia w wydaniu decyzji, czy też zawinił sam organ, a w konsekwencji ustalić czy nie należało odstąpić od naliczenia odsetek za zwłokę za okres trwania tego postępowania. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim decyzja ta dotyczyła odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, wobec nierozważenia przez organ zastosowania art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 Ordynacji podatkowej.
Skargą kasacyjną Spółka [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości oraz wniosła o uchylenie wyroku w pkt 2 i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a także art. 16 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony oraz naruszenie § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie odsetek wyrównawczych.
W opinii skarżącej jej wniosek o nienaliczanie odsetek wyrównawczych uzasadniony został treścią § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie odsetek wyrównawczych. Skarżąca stwierdziła, iż w sprawie wykazano, że dłużnik, tj. [...] Sp. z o.o. działał wyłącznie na podstawie informacji i dokumentów przekazanych jej przez eksporterów oraz francuskie władze celne. Spółka [...] nie miała ani technicznych, ani prawnych środków weryfikacji rzetelności przekazywanych jej informacji, ani tym bardziej weryfikacji dokumentów EUR.
- 1. Skarżąca podtrzymuje, że błędy w zgłoszeniu celnym wynikły nie z niedbalstwa, czy świadomego działania, ale z wprowadzenia osób reprezentujących [...] sp. z o.o. w błąd, co do pochodzenia towarów.
Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem, iż objęcie dokumentem EUR.1 towarów spoza Unii Europejskiej nie pozwala na zastosowanie stawki preferencyjnej w stosunku do towarów objętych tym samym dokumentem EUR.1 w istocie pochodzących z Unii Europejskiej. Jej zdaniem, celem weryfikacji świadectwa EUR.1 jest sprawdzenie jego autentyczności, tj. faktu wystawienia go przez upoważniony organ, po drugie zaś sprawdzenie które konkretnie towary nie są pochodzenia europejskiego i przekazanie takiej informacji polskim władzom celnym. W rozpoznawanej sprawie władze francuskie nie miały wątpliwości, że świadectwa EUR.1 nie mają zastosowania jedynie wobec towarów spoza Unii Europejskiej, natomiast w pozostałej części zachowują ważność. Powołując się na brzmienie § 11 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. skarżąca podała, że dowodem pochodzenia towarów może być świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru, trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.
Z powyższego skarżąca wywodzi, że najistotniejszy jest nie tyle rodzaj dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru, ale samo pochodzenie towaru, a dokument ma charakter deklaratywny. W rozpoznawanej sprawie pochodzenie towarów zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia. Nie było więc zdaniem skarżącego przeszkód w ustaleniu, iż część towaru pochodzi z Unii Europejskiej i powinna zostać objęta stawką preferencyjną. Tymczasem organy celne oraz Sąd I instancji stanęły na stanowisku, iż w wypadku ustalenia, że tylko część towarów objętych dokumentem EUR.1 jest pochodzenia spoza UE, do towarów których pochodzenie europejskie zostało potwierdzone nie można stosować preferencyjnych stawek celnych. Stanowisko to, zdaniem skarżącej było jednak sprzeczne z literalną i celowościową wykładnią Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego.
W opinii skarżącej, brak było również podstaw prawnych do pominięcia w prowadzonym postępowaniu Agencji Celnej [...], która w imieniu Spółki zgłosiła towar. Brak prawidłowego wszczęcia postępowania poprzez doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania tylko stronie a nie Agencji, uzasadniało wznowienie postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu kasacyjnym, uregulowanym przepisami działu IV rozdziału 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, wynikająca z treści art. 183 § 1 p.p.s.a., oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. To zatem wskazane w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do punktu 1 tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Natomiast w myśl punktu 2 komentowanego przepisu podstawą skargi kasacyjnej może być także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przywołany pkt 1 art. 174 p.p.s.a. przewiduje dwie formy naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię, przez którą należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, jak i niewłaściwe zastosowanie, oznaczające dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Również druga podstawa, na którą można się powołać w skardze kasacyjnej, może przejawiać się w tych samych postaciach co naruszenie prawa materialnego, przy czym w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania należy ponadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. A zatem obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną opartą na art. 174 pkt 2 ustawy procesowej jest uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego.
Przystępując do oceny zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, uznać należy, że nie są one zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 145 § 1 ust. 1 pkt a) p.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony (załącznik do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski, a produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia m.in. świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór jest zamieszczony w załączniku III (...).
Świadectwo przewozowe EUR.1 zostało negatywnie zweryfikowane przez francuskie władze celne, co dyskwalifikuje je jako podstawę stosowania preferencji związanych z procedurą opisaną w Protokole Nr 4. Negatywny wynik weryfikacji został zakomunikowany poprzez stosowną adnotację w polu 14 świadectwa EUR.1, wypełnianego w ramach tejże procedury. Dowód pochodzenia towarów został uznany w wyniku weryfikacji za nierzetelny.
Niesporne jest, że wyniki prawidłowo dokonanej weryfikacji są wiążące dla polskich organów celnych. Zgodnie z art. 32 Protokołu Nr 4 dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia, weryfikacji takiej dokonują władze celne kraju eksportu. W tym celu mają one prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą. Wyniki weryfikacji muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski, lub z innego kraju wymienionego w art. 4 oraz czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu. Władze celne kraju importu nie prowadzą w powyższym zakresie żadnego postępowania sprawdzającego. Walor i moc dowodowa sporządzanych w tym trybie zagranicznych dokumentów (wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia) nie mogą być kwestionowane przez polskie organy celne, gdyż podmiotem wyłącznie właściwym do przeprowadzenia postępowania w zakresie weryfikacji jest organ celny kraju eksportu i w tym postępowaniu nie uczestniczy ani polski organ celny, który jest jedynie informowany o wyniku weryfikacji, ani strona będąca z nim w "sporze".
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynik weryfikacji pochodzenia towaru jest wiążący dla władz kraju importu (zob. np. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2006 r. I GSK 3446/05, niepubl.).
W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości podnosi się, że omawiany protokół opiera się na systemie współpracy administracyjnej, której fundamentem jest z kolei podział zadań i wzajemne zaufanie zainteresowanych państw (wyrok ETS z 9 lutego 2006 r. w sprawach C 23/04, C 25/04 - Dz. Urz. UE C 86/5 z 8 kwietnia 2006 r.). Skoro więc nastąpiła negatywna weryfikacja świadectwa EUR.1, a więc dokumentu pozwalającego na objęcie towarów okresową procedurą, konieczną konsekwencją jest odmowa zastosowania wobec importera postanowień Porozumienia zawartego w Protokole nr 4. W związku z powyższymi rozważaniami Sąd I instancji, akceptując decyzję organu celnego, odmawiającą preferencyjnego traktowania towarów objętych negatywnie zweryfikowanym świadectwem EUR.1, nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego w zakresie wskazanego wyżej przepisu.
Nie jest trafny kolejny zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący niewłaściwego zastosowania § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), w zakresie dotyczącym towarów mogących mieć ustalone preferencyjne pochodzenie wspólnotowe. Skoro bowiem nie mają zastosowania reguły ustalania pochodzenia preferencyjnego towarów, objęte regulacją zawartą w Protokole nr IV, tym samym muszą być stosowane unormowania zawarte we wskazanym rozporządzeniu, dotyczące ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów.
Nie jest słuszny zarzut naruszenia, czy też niewłaściwej interpretacji przez Sąd § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515). Pomijając już, że Sąd I instancji wskazał, że rozporządzenie to nie ma w sprawie zastosowania, a oparł się na wcześniejszym, obowiązującym w dacie importu towaru rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.), które zawiera analogiczną regulację omawianej kwestii, wskazać należy, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od pobrania odsetek wyrównawczych w części, w jakiej istotnie powstał dług celny.
Warunkiem odstąpienia od pobierania odsetek wyrównawczych, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, jest udowodnienie przez dłużnika, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nieynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Co do zasady, dysponowanie świadectwem EUR.1 pozwala na przyjęcie, że sprowadzany towar objęty jest preferencyjnymi warunkami. Świadectwo takie jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania jego prawidłowości.
Nie można zakładać, że importer powinien w każdym wypadku przeprowadzać własne dochodzenie w celu jego weryfikacji. Jednak w przedmiotowej sytuacji, jak trafnie podnosi Sąd I instancji, powiązania personalne (jedyny członek zarządu spółki importującej jest jednocześnie dyrektorem naczelnym spółki eksportującej) i gospodarcze importera z eksporterem nakazują przyjęcie, że importer wiedział lub łatwo mógł się dowiedzieć o rzeczywistym pochodzeniu towarów. Argumentacja Sądu I instancji w tym zakresie jest zatem przekonująca.
Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do wywodu skarżącej Spółki co do bezprawności pominięcia w postępowaniu celnym Agencji Celnej "[...]", gdyż kwestia ta nie była objęta zarzutami skargi kasacyjnej.
Tym samym, zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej należało w całości uznać za nieuzasadnione. Skoro zaś wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy, to zgodnie z art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu.