Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 12 marca 2015 r. oddalił skargę Tomasza S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z [...] listopada 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Decyzją z [...] września 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Krakowie określił skarżącemu - Tomaszowi S. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego AUDI A6 w kwocie 18.101 zł. Decyzja została doręczona skarżącemu 17 września 2014 r.
Odwołanie od tej decyzji skarżący nadał 1 października 2014 r. u operatora pocztowego S. S.A. Do organu wpłynęło ono 2 października 2014 r.
Postanowieniem z [...] listopada 2014 r., Dyrektor Izby Celnej w Krakowie stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Wskazał na nadanie przez skarżącego przesyłki u operatora pocztowego, który nie jest polską placówką pocztową operatora publicznego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. 2012 r. poz. 1529 ze zm.), wobec czego takie nadanie przesyłki nie korzystało ze szczególnych przywilejów dotyczących dochowania terminu złożenia pisma do organu. Za termin złożenia odwołania uznał zatem datę 2 października 2014 r., tj. dzień, w którym faktycznie wpłynęło ono do Naczelnika Urzędu Celnego w Krakowie, za pośrednictwem którego składane jest odwołanie. Powyższe oznaczało, że skarżący wniósł odwołanie jeden dzień po terminie, który upływał 1 października 2014 r.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagał się uchylenia powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie norm prawa procesowego zawartych w art. 7 i art. 42 Konstytucji RP oraz art. 120, art. 121, art. 122 i nast. oraz art. 187 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: Op). Wskazał, że nie ma prawniczego wykształcenia i nie był świadomy, że nadanie odwołania za pośrednictwem firmy S. S.A. będzie skutkowało niezachowaniem terminu do wniesienia odwołania.
W piśmie z dnia 6 lutego 2015 r. - stanowiącym uzupełnienie skargi - skarżący podał, że decyzja z [...] września 2014 r. została mu nieprawidłowo doręczona, bowiem odebrała ją Marzena M., która nie była upoważniona do odbioru korespondencji, ponieważ ani nie była jego domownikiem ani pracownikiem.
Na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż adres ul. W. to faktyczny adres zamieszkania skarżącego i jednocześnie adres zarejestrowanej przez niego działalności gospodarczej. Pod tym adresem prowadzi działalność gospodarczą, w innym pomieszczeniu prowadzi ją również Marzena M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Wskazał, iż decyzja z [...] września 2014 r. została doręczona adresatowi na wskazany przez niego w trakcie postępowania administracyjnego adres - K., ul. W. (k. 36 akt adm.) - jako adres do doręczeń (taka rubryka została zakreślona w druku formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru - k. 80 akt adm.). Na dowodzie doręczenia został umieszczony nieczytelny podpis. Podpis ten jest jednak bardzo podobny do podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwania z 18 sierpnia 2014 r. (k. 72 akt adm.) opatrzonego pieczęcią firmową skarżącego oraz podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dwóch postanowień z [...] sierpnia 2014 r. (k. 70 akt adm.).
Tym samym, wskutek braku przedstawienia przez skarżącego dowodu na to, że to Marzena M. odebrała ww. pismo, Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, że to ona odebrała ww. decyzję, a nawet jeżeli tak było, to że nie była ona upoważniona do odbioru korespondencji w miejscu wykonywania pracy przez skarżącego. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnych dowodów na okoliczność odbioru korespondencji przez osobę nieupoważnioną, np. oświadczenia samej Marzeny M. o odebraniu przesyłki; czy informacji z urzędu pocztowego, że skarżący nie upoważniał nikogo do odbioru korespondencji lub pisemnej reklamacji skarżącego.
Zgodnie z art. 144 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm, dalej: Op) - w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczania tj. 17 września 2014 r. - organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia pisma zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone. Jednakże do obalenia tego domniemania niewystarczające są wyłącznie twierdzenia strony, że doręczenie przesyłki przebiegało w inny sposób niż to zostało zapisane na pocztowym dowodzie doręczenia.
Twierdzenia skarżącego nie są w stanie obalić domniemania prawdziwości zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki również z uwagi na moment, w którym skarżący podniósł fakt doręczenia decyzji osobie nieupoważnionej (w piśmie uzupełniającym skargę). Zdaniem Sądu, gdyby decyzja została rzeczywiście doręczona w sposób nieprawidłowy, skarżący już w pierwotnie podniesionych zarzutach kwestionowałby osobisty odbiór decyzji przez pocztę.
W konsekwencji, skarżący nie podważył domniemania prawidłowości doręczenia wynikającego ze znajdującego się w aktach sprawy pocztowego zwrotnego potwierdzenia odbioru.
W ocenie Sądu nie miało również znaczenia, że skarżący działał w przekonaniu o zachowaniu terminu do wniesienia odwołania przy nadawaniu przesyłki za pośrednictwem operatora pocztowego S. S.A. Powoływanie się przez skarżącego na art. 42 Konstytucji jest bezzasadne, ponieważ przepis ten dotyczy przepisów karnych, a nie administracyjnych. Z żadnych przepisów nie wynika również obowiązek organów pouczania strony o skutkach i różnicach nadawania przesyłek przez tzw. operatorów wyznaczonych w rozumieniu Prawa pocztowego (art. 12 § 6 pkt 2 Op) oraz pozostałych operatorów pocztowych działających na rynku tego typu usług.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Tomasz S. wnosząc, na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 ppsa o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie na podstawie art. 176 w zw. z art. 188 ppsa o uchylenie zaskarżonego wyroku i postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z [...] listopada 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wniósł ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
A. naruszenie prawa materialnego:
- 1. art. 194 Op przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż dokument poświadczający odbiór korespondencji nieprawidłowo sporządzony korzysta z domniemania wynikającego z urzędowego dowodu doręczenia;
- 2. art. 148,149 i 151 Op przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż korespondencja skierowana do Tomasza S. została mu doręczona zgodnie z regułami określonym w powołanych przepisach, sytuacji braku czytelnego podpisu na zwrotce, a więc w sytuacji nieprawidłowo sporządzonego dokumentu poświadczenia odbioru;
- 3. art. 228 § 1 pkt 2 Op przez jego błędną wykładnię polegającą na zastosowaniu w sprawie tego przepisu w sytuacji braku prawidłowego doręczenia korespondencji adresatowi, a więc braku możliwości ustalenia początku biegu terminu do wniesienia odwołania;
B. naruszenie przepisów prawa procesowego:
- 1. art. 153 ppsa w zw. z art. 191 Op i art. 228 § 1 pkt 2 Op polegające na nieprawidłowej ocenie dowodu w postaci zwrotnego poświadczenia odbioru skutkujące przyjęciem, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego została prawidłowo doręczona, co stanowiło podstawę do wydania postanowienia w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania;
- 2. art. 134 ppsa przez jego niezastosowanie, polegające na kwestionowaniu twierdzeń skarżącego odnośnie nieprawidłowości doręczenia i odmówienia im wiarygodności z powodu zgłoszenia ich w terminie późniejszym;
- 3. art. 106 § 3 ppsa w zw. z art. 6 ppsa przez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z informacji urzędu pocztowego czy wskazana przez skarżącego Marzena M. miała upoważnienie pocztowe do odbioru adresowanej do niego korespondencji w sytuacji, gdy WSA w Krakowie miał wątpliwości co do prawdziwości twierdzeń skarżącego, w sytuacji, gdy w momencie składania pisma skarżący działał w sprawie samodzielnie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami z art. 174 ppsa i wnioskami środka prawnego określonymi w art. 176 ppsa. Związanie podstawami skargi kasacyjnej powoduje, iż wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli NSA. Zatem sam autor środka prawnego wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie wskazanych w środku prawnym przepisów Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, iż korespondencja skierowana do Tomasza S. została mu prawidłowo doręczona, nadto zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu na okoliczność odebrania tej przesyłki przez osobę nieuprawnioną.
Odnosząc się do tak sprecyzowanych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są one niezasadne.
W sprawie mamy do czynienia z przesyłką zawierającą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Krakowie z [...] września 2014 r., która - jak wynika z adnotacji doręczyciela na pocztowym dowodzie doręczenia - została osobiście doręczona adresatowi Tomaszowi S. w dniu 17 września 2014 r.
Nie może budzić w sprawie wątpliwości, że to sam Tomasz S. w trakcie postępowania administracyjnego wskazał adres w K., przy ul. W. jako adres dla doręczeń (k. 36 akt adm.), a przed Sądem I instancji jego pełnomocnik potwierdził, iż adres ten to faktyczne miejsce zamieszkania skarżącego a zarazem miejsce prowadzenia przez niego zarejestrowanej działalności gospodarczej.
Prawidłowości doręczenia przesyłki w dniu oznaczonym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru skarżący nie kwestionował ani w odwołaniu od decyzji organu I instancji ani w skardze do Sądu I instancji, a kwestię tę podjął dopiero w piśmie z 6 lutego 2015 r. stanowiącym uzupełnienie środka prawnego, co nie tyle skutkowało "odmową wiarygodności z powodu zgłoszenia /faktu/ w terminie późniejszym", jak wypowiedział się autor skargi kasacyjnej, ale zasadnie mogło tę wątpliwość co do wiarygodności wywołać.
Za chybiony w zakresie oceny prawidłowości doręczenia należy uznać także zarzut braku pieczęci firmowej skarżącego, w sytuacji, gdy przesyłka organu I instancji nie była związana z prowadzoną przez Tomasza S. działalnością gospodarczą, jak również nieczytelności podpisu, gdy podobne podpisy skarżącego na wcześniejszych przesyłkach (k. 70, 72 akt adm.) nie były podważane twierdzeniem, iż odebrane zostały przez inną osobę.
Za decydujący argument wskazujący na prawidłowość doręczenia należy uznać zawarte w skardze do Sądu I instancji stwierdzenie samego skarżącego, że odpis decyzji Naczelnika UC w Krakowie "został mi doręczony 17 września 2014 r.", czyli właśnie w dacie wynikającej z adnotacji doręczyciela na zwrotnym poświadczeniu odbioru, które jako prawidłowo wypełnione stanowi dokument urzędowy. (v. wyrok NSA z 13 kwietnia 2017 r., sygn. II FSK 778/15; Lex nr 2287085)
Powyższe okoliczności wykluczają możliwość skutecznego kwestionowania domniemania faktycznego, iż omawiany pocztowy dowód doręczenia przesyłki adresatowi w dniu 17 września 2014 r., sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołany do tego organ, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 194 § 1 i 2 Op).
Stanowisko Sądu I instancji w wystarczający sposób wskazuje na tok rozumowania przyjęty przy rozpoznawaniu sprawy, w konsekwencji nie narusza norm postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do argumentów strony w stopniu i formie przez nią oczekiwanych, nie może być równoznaczne z naruszeniem omawianego przepisu.
Autor skargi kasacyjnej nie podniósł w środku prawnym zarzutów, wcześniej artykułowanych w skardze, odnośnie prawidłowości wskazania końcowego terminu złożenia pisma (odwołania od decyzji) do organu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na mocy art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).