Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie sygn. akt I SA/Bd 127/22 oddalił skargę M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 7 stycznia 2022 r., nr 0401-IEW.711.19.2021 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.
Skarżąca od powyższego wyroku wniosła skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok w całości na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.) zarzuciła mu:
1.naruszeniu przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej u.p.e.a.), polegającym na dokonaniu niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej i usankcjonowaniu - poprzez oddalenie skargi - dowolnej, a nie swobodnej i obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego, a także na tym, że organy obu instancji na podstawie wadliwie ustalonego faktycznego bezpodstawnie przyjęty, że w niniejszej sprawie nie występuje ważny interes Skarżącej w umorzeniu kosztów egzekucyjnych, którymi została obciążona, podczas gdy prawidłowa i wszechstronna analiza przeprowadzonych dowodów wskazuje, że w przypadku Skarżącej taki interes występuje - na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
2) naruszeniu prawa materialnego tj. art. 64e § 2 pkt 1 lit a u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przez interes publiczny należy rozumieć przede wszystkim interes fiskalny państwa, podczas gdy interes publiczny realizuje się także w przestrzeganiu innych ogólnych zasad porządku prawnego, w tym w szczególności wyrażonych w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (dalej Konstytucja), jak zasada uwzględnienia dobra rodziny (art. 71 ust 1) czy zasada zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 2), które to naruszenie skutkowało wadliwym uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej także jako WSA), że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż w przypadku Skarżącej nie została spełniona przesłanka ważnego interesu publicznego uzasadniająca umorzenie jej zobowiązań z tytułu kosztów egzekucyjnych i w efekcie oddaleniem skargi z naruszeniem art 3 § 1 i art 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. - ti. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Wskazując na powyższe postawy kasacyjne, wniosła o 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego na podstawie art. 188 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, a także poprzedzającego je postanowienia z dnia 18 listopada 2021 r. wydanego w I instancji przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Tym samym w pierwszej kolejności, co do zasady, należałoby odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania i znać go za bezpodstawny.
Jak trafnie podniósł Sąd I instancji materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Z powołanego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie określenia "może". Istota uznania administracyjnego polega na tym, że samo stwierdzenie przez organ ziszczenia się ustawowych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W tego rodzaju sprawach sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach (zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a.).
Sąd poprzestaje na ocenie, czy wydane postanowienie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie może natomiast badać wydanych postanowień pod kątem ich słuszności, czy sprawiedliwości.
Jak prawidłowo uznał Sąd I instancji organy orzekające w niniejszej sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a tym samym nie uchybiły wskazanym przepisom kodeksu postępowania administracyjnego, wyznaczającym zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organy uczyniły zadość stawianym wymogom i wyczerpująco - na ile umożliwiła to Strona - ustaliły jej sytuację rodzinną i materialną. Prawidłowo ustalony stan faktyczny stał się zaś podstawą oceny tego, czy w rozpoznawanej sprawie ziściły się przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Prawidłowa ponadto jest ocena WSA, że nie wykracza poza granice uznania administracyjnego wyjaśnienie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, dlaczego za umorzeniem nie przemawia ważny interes publiczny. Organ wskazał, że interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Pojęcie to ocenia się z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, tj. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Należy rozważyć zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. W każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty powyższych wartości. Organ odwoławczy zasadnie wskazał, że koszty egzekucyjne są należnością związaną z przymusowym dochodzeniem zobowiązań publicznoprawnych. W interesie publicznym jest zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej. Umorzenie zaś kosztów egzekucyjnych jest instytucją szczególną i może nastąpić jedynie w przypadkach, gdy występuje rzeczywisty brak możliwości zapłaty przez zobowiązanego tych należności. Organ ocenił, że podane przez stronę okoliczności nie mogą być uzasadnieniem dla umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na "interes publiczny".
Tym samym Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że organ rzetelnie i wyczerpująco na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, co przedstawił w motywach rozstrzygnięcia i zasadnie uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 64 e § 2 u.p.e.a.
Mając powyższe na względzie bezzasadny jest także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach orzeczono na podstawie art.204 pkt 1 p.p.s.a.