Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 324/22 pi rozpoznaniu skargi K. M. uchylił decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 10 marca 2022 r., nr 9009-2022-000148 w przedmiocie uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji ostatecznej oraz odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 22018 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ zaskarżając wyrok w całości. Zarzucając na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.3 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U z 2022 r. poz 1775) poprzez uwzględnienie skargi na decyzję w sytuacji gdy Sąd błędnie ocenił stan faktyczny sprawy tj. uznał, że brak jest przesłanek do wznowienia postępowania poprzez wadliwą ocenę przez Sąd zalegających w aktach sprawy poprzez wadliwe przyjęcie, że organ zgromadził w sposób nieprawidłowy materiał dowodowy w sprawie i e to organ ma w sprawie aktywnie poszukiwać dowodów na fakt zaistnienia przesłanek do wznowienia postepowania z pominięciem regulacji zawartej w art. 3 ust.2 pkt. 2 ustawy o płatnościach która stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne czyli ciężar spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne czyli ciężar dowodzenia w niniejszym postępowaniu został przerzucony na stronę.
Na podstawie art.176 w zw. z art. 188 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania ewentualnie o zmanię zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postepowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie jej nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie a postawiony zarzut jest bezzasadny.
Skarga kasacyjna została oparta na treści art. 174 pkt 2 a więc zarzucie naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego.
Ponadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji. Takich wskazań wniesiona skarga kasacyjne nie zawiera co już w zasadzie winno prowadzić do uznania jej za bezskuteczną.
Naczelny Sąd Administracyjny za zasadna uznał wskazanie Sądu I Instancji, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 107 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak kompletnej podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepis ten wymaga, aby w podstawie prawnej wydanej decyzji organ zamieścił wszystkie przepisy, na których opiera to orzeczenie. Organ niewątpliwie tak rozumie ten przepis, skoro w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano cały szereg przepisów regulujących zarówno postępowanie, jak i mające wpływ na rozstrzygniecie zagadnień merytorycznych. Znajdują się więc w podstawie prawnej zarówno przepisy kpa, jak i akty prawa unijnego dotyczące podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W tej części decyzji nie zamieszczono jednak przepisu z katalogu zawartego w przepisie art. 145 § 1 kpa, a mianowicie regulującego przesłanki wznowienia postepowania zakończonego decyzją ostateczną.
Co prawda podstawę prawną do wznowienia postępowania organ zamieścił w postanowieniu o wznowieniu (art. 145 § 1 pkt 5 kpa), ale nie jest to wystarczające w sprawie niniejszej. Decyzja wydana w postępowaniu wznowieniowym jest bowiem aktem odrębnym i organ powinien w niej zawrzeć przepis, który w ramach tego postępowania jest podstawą uznania, że zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji i rozstrzygnięcia sprawy na nowo. Czy są to te przesłanki, które zostały wymienione w postanowieniu o wznowieniu, czy też inne. To przecież w postępowaniu odwoławczym od takiej decyzji, czy też w postępowaniu sądowo-administracyjnym wszczętym skargą od decyzji ostatecznej prowadzona będzie kontrola kwestii zasadności wznowienia i uchylenia decyzji w trybie art. 145 § 1 kpa. Aby była ona rzetelna organ musi wskazać, która z tych przesłanek w rzeczywistości zaistniała.
W przedmiotowej sprawie ani organ I, ani też organ II instancji przepisu takiego w podstawie prawnej decyzji nie zamieścił (pomimo zawarcia w niej szeregu innych przepisów). Sąd nie jest w zasadniczo w stanie stwierdzić jaka była prawidłowo określona przesłanka orzekania o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O uchyleniu będzie bowiem każdorazowo decydowała przesłanka z art. 145 § 1 kpa. Jeżeli jest ona spełniona, to decyzja może (musi) zostać uchylona. Wniesiona skarga kasacyjna w żaden sposób powyższego nie kwestionuje. Jednocześnie prawidłowo wskazał WSA, że W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał (k. 12 decyzji) że analizując przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, iż organ I instancji uznał,że nową okolicznością, które istniała w dniu wydania decyzji i nie była znana organowi wydającemu decyzje był fakt, że Kierownik Biura Powiatowego w Łańcucie w dniu 25 maja 2021 r. dowiedział się z pisma Komendy Powiatowej Policji w Łańcucie o możliwości popełnienia przestępstwa przez skarżącego polegającego na przedłożeniu wniosku o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, do których nie posiadał tytułu prawnego za 2018 rok i w konsekwencji uzyskanie przez niego nienależnie pobranych płatności.
Jak wynika ze stwierdzenia zawartego na k. 15 decyzji organ II instancji podziela uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji kierownika organu I instancji. Okoliczność prowadzenia postępowania przygotowawczego nie stanowi jednak przesłanki warunkującej wznowienie postępowania i uchylenie decyzji. Z samego faktu prowadzenia takiego postepowania nie wynikają żadne skutki dla ostatecznej decyzji wydanej przez organ administracyjny. Osoba w nim występująca ewentualnie w charakterze podejrzanego, czy też następnie oskarżonego jest uznawana za niewinną i z samego faktu prowadzenia takiego postępowania nie można wyprowadzić wniosku o błędności decyzji.
Wniosek taki wynikać będzie też z treści art. 145 § 1 pkt 2 kpa, przewidującego możliwość wznowienia postępowania, jeżeli do wydania decyzji doszło na skutek przestępstwa, jednakże co do zasady zostało to obwarowane zakończeniem postępowania karnego. Sam fakt prowadzenia zatem postępowania karnego nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Organ nie powołuje się jednak na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 2 kpa.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.