Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 września 2022 r., o sygn. akt I SA/Bd 424/22, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - obecnie tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), oddalił skargę E. W.-P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).
W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucono:
- 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ("u.p.e.a."), poprzez błędne uznanie istnienia obowiązku, wobec którego można dokonywać zabezpieczenia.
- 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 155 u.p.e.a., poprzez nieuznanie jego błędnego zastosowania, polegającego na zarządzeniu zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, podczas gdy brak jest jakichkolwiek przesłanek do uznania, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji (zgłoszone zarzuty dotyczą postępowania zabezpieczającego i stosuje się w tym zakresie przede wszystkim przepisy Działu IV ustawy o egzekucji administracyjnej w administracji, tj. m. in. przepis art. 155 u.p.e.a., a dopiero odpowiednio, na podstawie przepisu art. 166b u.p.e.a., przepisy Działu I, czyli m. in. przepis art. 33 u.p.e.a. Stąd, Skarżąca zgłosiła uprzednio zarzut pochodzący bezpośrednio z Działu IV u.p.e.a., tj. w oparciu o art. 155 u.p.e.a., jak również pochodzący z Działu I, stosowanego odpowiednio, tj. z art. 33 § 2 u.p.e.a., przy czym w tym ostatnim zakresie wskazała na brak obowiązku, wobec którego można dokonywać zabezpieczenia, co odpowiada treści art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.),
Argumenty na poparcie zarzutów przytoczono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna nie wnosiła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem odwoławczym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji.
W świetle art. 176 p.p.s.a skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymogom konstrukcyjnym. W szczególności formalizm ów wiąże się z powinnością prawidłowego skonstruowania podstaw kasacyjnych, co obejmuje zarówno obowiązek ich przytoczenia, jak i uzasadnienia. Aby skarga kasacyjna mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania, ma wskazywać konkretny przepis prawa materialnego naruszonego przez sąd ze wskazaniem, na czym, zdaniem strony skarżącej, polegała niewłaściwa wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez sąd, jaka powinna być wykładnia właściwa lub jaki inny przepis powinien być zastosowany, a także na czym polegało naruszenie przepisów postępowania sądowego i jaki istotny wpływ na wynik sprawy (treść orzeczenia) mogło ono mieć (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie analizuje danej sprawy po raz kolejny w jej całokształcie, związany jest natomiast wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, gdyż to one nadają kierunek kontroli i badania zgodności z prawem kwestionowanego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Powyższe wymaga zatem prawidłowego i precyzyjnego określenia podstaw kasacyjnych, wyraźnego wskazania na przepisy, których naruszenia strona upatruje w kwestionowanym orzeczeniu sądu pierwszej instancji, z uwzględnieniem konkretnych jednostek redakcyjnych (artykułu, paragrafu, ustępu itd.) przepisów prawa (por. wyroki NSA z dnia: 29 marca 2018 r., o sygn. akt I FSK 13/18; 19 września 2017 r., o sygn. akt I FSK 126/16; 29 września 2017 r., o sygn. akt I FSK 868/16; 19 października 2017 r., o sygn. akt II GSK 1701/17).
Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno natomiast szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem strony skarżącej, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż owo naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno wskazywać na trafność sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, a zatem nawiązywać do przepisów prawa, których naruszenie strona skarżąca zarzuca Sądowi pierwszej instancji. Powinno także zawierać argumentację na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2005 r., o sygn. akt I FSK 155/05, także por. J. Drachal, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, Warszawa 2011).
Powyższe przypomnienie warunków materialnych skargi kasacyjnej jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że uchybienia skargi kasacyjnej znacząco ograniczają jej rozpoznanie. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpatrywanej skardze kasacyjnej skarżąca nie sformułowała zarzutu odnoszącego się do przepisu stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, to jest art. 34 § 2 pkt 3 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Jak wskazuje się w orzecznictwie ratio legis regulacji art. 34 § 2 pkt 3 lit. a u.p.e.a. jest wyeliminowanie konkurencji w zakresie rozpatrywania tych samych kwestii, w ramach dwóch postępowań, tj. zwykłego postępowania administracyjnego, w tym także podatkowego, bądź sądowego, a jednocześnie postępowania egzekucyjnego czy zabezpieczającego, których głównym i podstawowym celem jest doprowadzenie do wykonania konkretnego obowiązku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie wskazał Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, iż omawiane uregulowanie wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu nie umniejsza zakresu ochrony zobowiązanego, ponieważ nadal ma on prawne możliwości oddziaływania na treść rozstrzygnięcia, odnoszącego się do zakresu jego obowiązków. Równocześnie jest chroniony interes ogólny, stanowiący uzasadnienie dopuszczenia możliwości prowadzenia egzekucji orzeczenia, od którego przysługują środki zaskarżenia.
Argumentacja skargi kasacyjnej sprowadza się do polemiki z zasadnością dokonania zabezpieczenia, całkowicie ignorując istniejące w tym zakresie rozstrzygnięcia, tj. decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia [...] lipca 2021 r. Nr [...] o zabezpieczeniu, decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z [...] października 2021 r. Nr [...] utrzymująca ją w mocy oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 872/21 oddalający skargę na to rozstrzygnięcie. Autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie uzasadnił z czego wywodzi i na jakiej podstawie prawnej byłaby możliwa ponowna merytoryczna weryfikacja podstawy zabezpieczenia, w przypadku gdy ocena tegoż zabezpieczenia została już dokonana w toku postępowania podatkowego (a dodatkowo prawidłowość tej decyzji potwierdził wyrok sądu administracyjnego).
Podsumowując, zgodzić należy się z Sądem I instancji, iż zaskarżone postanowienie organu nie narusza prawa, zaś konstrukcja skargi kasacyjnej dodatkowo przemawia za zasadnością jej oddalenia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 360 złotych obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu będącego radcą prawnym orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2725).