Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z 24 października 2018 r., sygn. akt I SA/Op 285/18 po rozpoznaniu skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych, w punkcie I. uchylił zaskarżone postanowienie oraz w punkcie II. orzekł o kosztach postępowania.
Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, a w przypadku uznania, przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. Nadto skarżący organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, których to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie;
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 z poź. zm. dalej: u.p.e.a.) poprzez uznanie, że postanowienie organu odwoławczego w sprawie kosztów egzekucyjnych zostało wydane z pominięciem norm prawnych wyrażonych przepisami art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 94 Konstytucji RP, bez uwzględnienia skutków prawnych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 oraz uznanie, że organ nie wykazał w zaskarżonym postanowieniu, w sposób poddający się weryfikacji, że koszty egzekucyjne obciążające zobowiązanego odpowiadają nakładowi pracy, wymaganej czasochłonności i stopnia skomplikowania sprawy w postępowaniu egzekucyjnym którego dotyczą;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu w wyniku uznania, iż organ naruszył art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. i niezasadnie obciążył skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego w maksymalnej kwocie.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
K. G. w odpowiedzi na skargę kasacyjną organu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 §2 wskazanej ustawy, należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.
Skarga kasacyjna organu nie zasługuje na uwzględnienie.
W szczególności nie można zgodzić się z argumentacją organu, popierającą podniesione zarzuty kasacyjne, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. w sprawie SK 31/14 stanowiąc jedynie wskazówkę dla ustawodawcy nie dopuszcza samodzielnej oceny i określenia wysokości opłat egzekucyjnych (stosunkowej i manipulacyjnej) przez organy, gdyż doprowadziłoby to do m.in. niekonstytucyjności wtórnej. Pogląd ten nie znalazł aprobaty NSA, gdyż z rozważań Trybunału wynika, że podstawą prawną egzekucyjnego stanu faktycznego indywidualnej sprawy administracyjnej w przedmiocie spornych w niniejszej sprawie opłat mogą być tylko i wyłącznie regulacje prawne adekwatne przedmiotowo i czasowo do stanu i czasu sprawy. Jeżeli egzekucyjny stan faktyczny w którym wysokość opłaty została określona na poziomie wskazującym jej niewspółmierność względem składników /okoliczności wymienionego stanu faktycznego a w rezultacie za nadmierną ingerencję obciążeniem administracyjnoprawnym w sprawie, można zastosować konkretną metodę obliczenia opłaty, pod warunkiem, że będzie ona odpowiednia i uzasadniona w relacji do czynności, nakładu pracy i trudności indywidualnej sprawy administracyjnej.
W kontekście powyższego należy wskazać, że ustalając wysokość opłaty w sprawie niniejszej organ pominął znaną mu i niekwestionowaną okoliczność dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela kwotą ponad 223 000 złotych, co zwolniło organ z dokonania czynności zmierzających do jej wyegzekwowania a pomimo to, organ naliczył koszty od całej kwoty zajęcia. Rację ma zatem Sąd I instancji, że postanowienie nie zawiera rozważań dotyczących nakładu pracy uzasadniającej maksymalną wysokość kosztów. Niewątpliwie celem postępowania egzekucyjnego w administracji, jako specyficznej procedury egzekucyjnej przeznaczonej dla zapewnienia realizacji obowiązków administracyjnoprawnych (określonych szczegółowo w art. 2 u.p.e.a.) jest doprowadzenie do wykonania dochodzonych obowiązków. Tym niemniej, organy egzekucyjne powinny w niniejszej sprawie zaprezentować obraz rzeczywisty obraz ocenianego postępowania egzekucyjnego.
Niezbędne staje się więc ukonkretnione, jednoznaczne odtworzenie i przedstawienie egzekucyjnoprawnego stanu faktycznego, co w dalszej kolejności umożliwi ocenę zastosowania w indywidualnej sprawie odpowiednich regulacji o opłatach w relacji do wymogów i standardów prawnych wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14. Postępowanie sądowoadministracyjne nie stanowi kontynuacji postępowania administracyjnego a zatem sanowanie sprawy przez sąd administracyjny, gdy chodzi o uchybienia i zaniechania istotne dla merytorycznego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, jest prawnie nieuzasadnione i niedopuszczalne. Stąd za zasadne należy uznać stanowisko Sądu I instancji, który uchylił zaskarżone postanowienie.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł, obejmujących koszty zastępstwa procesowego dla pełnomocnika skarżącego K. G., orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).