Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2090/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "[...]" Spółki z o.o. w Wólce Kosowskiej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie faktycznym:
Zgłoszeniem celnym SAD nr [...] z [...] lutego 2002 r. [...]" Sp. z o.o. zgłosiła importowane z Francji towary do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym deklarując wobec nich obniżoną stawkę celną UE. Podstawą zastosowania tej stawki było pochodzenie towarów z Unii Europejskiej, udokumentowane świadectwem przewozowym EUR.1 nr A 16917401 wystawionym na wniosek firmy S.A. [...].
Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie przyjął powyższe zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 ustawy Kodeks celny, co spowodowało z mocy prawa objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i określenie kwoty wynikającej z długu celnego oraz zwolnienie towaru w celu wykorzystania go zgodnie z procedurę celną, którą został objęty.
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie w siedzibie Spółki skierowano do urzędowej weryfikacji dowody pochodzenia wystawianych na wniosek francuskich eksporterów, pod kątem prawidłowości i rzetelności sporządzenia tych dokumentów oraz statusu pochodzenia wskazanych w nich towarów z Unii europejskiej.
Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie wszczął postępowanie celne, a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej towarów objętych świadectwem A 16917401: ustalonych ilości pozycji towarowych zgłoszenia; ustalenia kraju pochodzenia towaru w poz. 1-5 i poz. 7 zgłoszenia; zastosowanych stawek celnych i orzekając w tym zakresie określił kwotę długu celnego. Strona został również obciążona odsetkami wyrównawczymi.
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z [...] czerwca 2005 r., wydaną w wyniku odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż Strona do zgłoszenia celnego dołączyła przewidziany w Protokole 4 Układu Europejskiego dowód pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR.1 nr A 16917401 potwierdzający, że towary posiadają preferencyjne unijne pochodzenie uprawniające do zastosowania obniżonych stawek celnych UE. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie przeprowadzona weryfikacja świadectwa EUR. 1 wykazała, że towary wskazane w tym świadectwie nie są towarami pochodzącymi z Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 UE.
Ustosunkowując się do zarzutów Strony podniesionych w odwołaniu - iż wynik weryfikacji władz francuskich wskazuje jednoznacznie, iż część towarów posiada unijne pochodzenie, a co za tym idzie, należy wobec tych towarów zastosować preferencje celne - Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż świadectwo przewozowe EUR.1 jest dokumentem szczególnym, pozwalającym na uzyskanie przez importera swego rodzaju przywileju w postaci obniżonej stawki celnej UE. Stąd dokument taki winien być sporządzony w sposób rzetelny i zgodny z wymogami określonymi w Protokole 4 UE. Ze świadectwa takiego ma przede wszystkim jednoznacznie wynikać jakie konkretnie produkty są objęte preferencjami. W niniejszej sprawie weryfikacja wykazała, iż część towarów wymienionych w świadectwie EUR.1 nie spełniała reguł preferencyjnego pochodzenia, a świadectwo to nie mogło być przyjęte jako prawidłowy dowód pochodzenia dla zastosowania obniżonych stawek celnych UE.
Organ celny zauważył, iż opis towarów zawarty w tym świadectwie jest bardzo ogólny i uniemożliwia rozróżnienie produktów pochodzących z UE od produktów niepochodzących. Wyszczególnienie produktów wskazanych w świadectwie wraz z określeniem ich pochodzenia z konkretnych krajów nastąpiło dopiero w piśmie weryfikacyjnym władz francuskich.
Dyrektor Izby Celnej uznał, iż określenie w decyzji organu celnego I instancji pochodzenia towarów oraz stawek celnych było prawidłowe.
Ponadto Dyrektor Izby Celnej wskazał na zasadność i przyczyny wymierzenia w przedmiotowej sprawie odsetek wyrównawczych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych, stwierdzając, iż zastosowanie w decyzji niższej stawki celnej spowodowało, że Strona zapłaciła znacznie mniejszą kwotę wynikającą z długu celnego, w wyniku czego zaistniałą różnicę mogła wprowadzić do obrotu, co jest jednoznaczne z uzyskaniem korzyści finansowej. Strona nie wykazał, iż podanie nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym w zakresie określenia długu celnego nie było spowodowane jej zaniedbaniem lub nieświadomym działaniem. Dyrektor Izby Celnej uznał, że Strona wiedziała, że towary te są produkowane poza obszarem Unii Europejskiej, powinna również mieć świadomość, że nie mogły one nabyć unijnego preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu przepisów Protokołu 4 UE.
Biorąc również pod uwagę niewątpliwe powiązanie francuskiego eksportera - firmy "[...]" z firmą "[...]" (firma "[...]" posiada większościowy pakiet udziałów w firmie "[...]") i na regularny charakter transakcji sprzedaży dokonywanych przez firmę "[...]" z francuskimi eksporterami, w ocenie organu trudno było przyjąć, że Strona nie miała ani technicznych, ani prawnych środków weryfikacji rzetelności przekazywanych jej przez eksporterów informacji.
Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił ponadto, iż organ pierwszej instancji z poz. 1 - 5 i 7 wyodrębnił część towarów, które pochodziły z krajów trzecich. Dla tych towarów zostały utworzone nowe pozycje o nr: 11, 12 i 13 i określono dla nich prawidłowe kraje pochodzenia. Wobec pozostałych towarów z tych pozycji zadeklarowane w zgłoszeniu pochodzenie nie zostało zmienione, a organ celny pierwszej instancji uznał jedynie za nieprawidłowe zadeklarowane preferencje celne. W całości zmieniono pochodzenie towarów zgłoszonych w poz. 2, 3 i 4 SAD.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, "[...]" Sp. z o.o. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie interesów skarżącego poprzez ustalenie zawyżonych zobowiązań celnych oraz naruszenie § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a także artykułu 16 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 3 października 2005 r. Skarżąca uzupełniła skargę i przedstawiła dodatkowe zarzuty:
pominięcia przy wszczęciu postępowania i w trakcie postępowania przedstawiciela spółki Agencji Celnej "[...]", co jest równoznaczne z pozbawieniem strony właściwej obrony prawnej przez pełnomocnika kwalifikowanego oraz stanowi o wadliwości wszczętego postępowania i narusza art. 145 § 1 I 165 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej;
naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i 6 Ordynacji podatkowej, wyrażone brakiem powołania w sentencji zaskarżonej decyzji wymaganych podstaw prawnych;
błędne wyliczenie odsetek ustawowych, poprzez nie uwzględnienie postanowień art. 54 Ordynacji podatkowej;
wydanie decyzji w oparciu o materiał dowodowy sporządzony w języku obcym, ponieważ nie zostały przetłumaczone pisma władz francuskich dotyczące weryfikacji dowodów pochodzenia towaru;
organy celne nie podały tabeli kursowej w oparciu o którą dokonano przeliczenia kursu walut na złote polskie oraz nie podały podstawy prawnej do obliczenia wartości celnej towaru;
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest omówienia zmian w zakresie nowego wymiaru cła i podatku. Ponadto powtórzyła zarzuty zawarte w skardze dotyczące bezpodstawnego obciążenia Skarżącej odsetkami wyrównawczymi.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż jest ona niezasadna.
W pierwszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył zarzut wadliwego wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie - na podstawie nieobowiązującego aktu prawnego, jakim jest przepis art. 83 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, w niniejszej sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu zarzut ten był całkowicie nieuzasadniony i niezrozumiały, bowiem postępowanie celne zostało wszczęte z urzędu postanowieniem nr [...] z 9 grudnia 2002 r., na podstawie obowiązującego w tym czasie stanu prawnego wynikającego z ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny.
Nie był zasadny w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut dotyczący pominięcia w postępowaniu celnym Agencji Celnej "[...]", która zgłaszała towary do procedury dopuszczenia do obrotu jako przedstawiciel bezpośredni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż przepisy prawa celnego wprowadzają swoistą, właściwą wyłącznie dla postępowania celnego formę pełnomocnictwa - przedstawicielstwo. Ustawodawca celowo nadał tej formie pełnomocnictwa inną nazwę, aby podkreślić odmienność regulacji od pełnomocnictwa uregulowanego w przepisach Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania administracyjnego czy też przepisach prawa cywilnego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu upoważnienie Agencji Celnej "[...]" do reprezentowania strony z 22 lutego 2002 r., określające zakres upoważnienia do powołania treści przepisu art. 256 § 1 Kodeksu celnego, kończy się w momencie zwolnienia towaru. Postępowanie podjęte po kontroli zgłoszenia i po zwolnieniu towaru jest odrębnym postępowaniem administracyjnym. Jego wszczęcie następuje poprzez wydanie postanowienia skierowanego do strony. Strona powiadomiona o wszczęciu postępowania może upoważnić do reprezentowania swoich interesów pełnomocnika, także agencję celną, ale nie może skutecznie powoływać się na upoważnienie złożone w chwili dokonywania zgłoszenia celnego i żądać traktowania agencji celnej na podstawie upoważnienia złożonego przy przyjmowaniu zgłoszenia jako pełnomocnika ustanowionego do wszystkich postępowań wszczynanych w późniejszym czasie, a dotyczących tego zgłoszenia.
Za chybione Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzuty Skarżącej dotyczące zastosowanych w decyzji stawek celnych. W zgłoszeniu celnym Skarżąca zadeklarowała dla wszystkich towarów stawki celne obniżone w oparciu o świadectwa EUR. 1 wystawione przez władze celne kraju eksportu.
Wojewódzki Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie do zgłoszenia celnego zostało złożone świadectwo EUR.1 dokumentujące wspólnotowe pochodzenie towarów. Świadectwo to były podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych. W związku z uzasadnionymi wątpliwościami dotyczącymi statusu pochodzenia jednego z towarów objętych świadectwem EUR.1, świadectwa zostały przesłane do weryfikacji do francuskich władz celnych - w trybie przepisu art. 32 ust. 1 Protokołu nr 4 UE. Francuskie władze celne negatywnie zweryfikowały m.in. świadectwo EUR.1 nr A 16917401 wystawione na wniosek spółki "[...]". W piśmie przekazującym wyniki weryfikacji wymienione zostały wszystkie świadectwa EUR.1 (w sumie 40 świadectw) które były wystawione nieprawidłowo, zakreślone zostało także pole 14 - "nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności"' na odwrocie świadectwa.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu, nieprawidłowe świadectwo EUR. 1 nie może być podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych, zwłaszcza, że w piśmie przekazanym przez francuskie władze celne brak jest informacji, że dla części towarów zostały spełnione reguły pochodzenia określone w Protokole 4 UE. Należy zauważyć, że reguły określone w Protokole 4 UE różnią się od reguł niepreferencyjnego pochodzenia, których spełnienie pozwala na zastosowanie stawek celnych konwencyjnych bądź autonomicznych, jeśli są niższe od konwencyjnych. Inne są też zasady dokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia. Brak prawidłowego udokumentowania wspólnotowego pochodzenia towarów nie wyklucza uznania, że towary pochodzą z określonego kraju lub regionu i że spełnione zostały wymogi dla uznania niepreferencyjnego pochodzenia. Skarżąca powołując się na informacje zawarte w "Protokole stanu faktycznego" z 19 lutego 2004 r., z którego to wynika, że część towarów objętych świadectwami EUR.1 miała status pochodzenia wspólnotowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że dokument ten - załączony przez Skarżącą do odwołania - nie został przesłany polskim władzom celnym. Jest to dokument sporządzony przez francuskie służby kontrolne i zawiera raport z kontroli dotyczącej prawidłowości wnioskowania przez spółkę "[...]" o wystawianie świadectw pochodzenia. Ponadto nie jest to dokument końcowy, finalizujący proces weryfikacji pochodzenia towaru, lecz stanowi tylko jeden z elementów, etapów badania prawidłowości wystawionego świadectwa pochodzenia. W związku z tym taki dokument nie może być uznany za dokument potwierdzający wspólnotowe pochodzenie towarów w rozumieniu Protokołu 4 UE. Niewątpliwie natomiast może być uznany jako dokument potwierdzający niepreferencyjne pochodzenie towarów.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy celne prawidłowo przyjęły, że z całokształtu zgromadzonych materiałów wynika że towary, które nie zostały opisane w załączniku nr 2 do pisma weryfikacyjnego posiadają niepreferencyjne pochodzenie francuskie, natomiast towary wymienione w załączniku mają niepreferencyjne pochodzenie ustalone przez władze celne francuskie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, iż w zakwestionowanym świadectwie EUR.1 towary nim objęte nie były opisane, nie było więc możliwości rozróżnienia produktów pochodzących z UE oraz produktów niepochodzących.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma racji Skarżąca twierdząc, że skoro w wyniku weryfikacji francuskie władze celne mogły jedynie dokument EUR.1 całkowicie unieważnić lub całkowicie potwierdzić, to nie byłoby zasadności prowadzenia długotrwałej i kosztownej weryfikacji oraz wykazywanie pochodzenia każdego przywożonego towaru. Wojewódzki Sąd podkreślił, że dokumenty weryfikacyjne dały polskim organom celnym podstawę do zastosowania do przywiezionych towarów stawek konwencyjnych ponieważ udokumentowane zostało ich niepreferencyjne pochodzenie. Gdyby francuskie władze celne ograniczyły się do informacji, że świadectwa są nieprawidłowe, organ celny byłby zobligowany do zaklasyfikowania tych towarów, jako towary dla których nie można ustalić kraju pochodzenia i zastosowania podwyższonych stawek celnych.
Za chybiony Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi dotyczący wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o materiał dowodowy sporządzony w języku obcym. W aktach sprawy znajdują się przetłumaczone dokumenty nadesłane przez władze celne francuskie w odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny polskich władz celnych. Wojewódzki Sąd wskazał, że nie został co prawda przetłumaczony załącznik nr 2 zawierający listę towarów które pochodzą z różnych krajów, jednakże w dokumencie tym wskazano numery faktur i dokumentów EUR.1, do których odnoszą się poszczególne pozycje towarowe.
Z kolei na fakturach załączonych do zgłoszenia celnego umieszczono dwujęzyczne nazwy towarów, co umożliwiło organom celnym przyporządkowanie towarów zgłoszonych do odprawy celnej do pozycji towarowych wyszczególnionych w załączniku nr 2 i wydzielenie towarów nie mających francuskiego pochodzenia z poszczególnych pozycji zgłoszenia celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponadto zauważył, iż ani w postępowaniu odwoławczym ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca nie kwestionowała prawidłowości decyzji w zakresie zastosowanych stawek celnych w stosunku do towarów pochodzących z państw trzecich, a także wydzielenia w decyzji dodatkowych pozycji towarowych od nr 11 do 13. Tak więc zastosowanie prawidłowych stawek celnych do tych towarów dokonane w oparciu o analizę załącznika nr 2 do pisma francuskich władz celnych było prawidłowe.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku podstaw co do wymiaru odsetek wyrównawczych od nieuiszczonej kwoty długu celnego oraz nieprawidłowego wskazania w zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych [Dz. U. Nr 155, poz. 1515], zamiast obowiązującego w dacie zgłoszenia celnego rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania [Dz. U. Nr 143, poz. 544 ze zm.] Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wymiar odsetek wyrównawczych był prawidłowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielając stanowisko Skarżącej, iż w niniejszej sprawie powinno mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia celnego tj. 25 lutego 2002 r. uznał, że choć powyższy zarzut jest uzasadniony, to nie stanowi jednak podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270,ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 222 § 4 i 5 Kodeksu celnego obowiązujący w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego - jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze (§ 4). Wojewódzki Sąd zauważył, że wydane na podstawie powyższego artykułu akty wykonawcze tj. rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. obowiązujące od 1 stycznia 1998 r. do 18 września 2003 r. oraz zastępujące je rozporządzenie Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych w swej treści - co do sposobu pobierania, naliczania, a także warunków dających podstawę do odstąpienia od pobrania odsetek wyrównawczych - są tożsame.
Zatem to uchybienie organów celnych w żaden sposób nie zmieniało sytuacji prawnej Skarżącej spółki oraz nie miało wpływu zarówno na zasadność obciążenia odsetkami wyrównawczymi, jak też ewentualną możliwość odstąpienia od ich wymiaru.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rację miała Skarżąca wywodząc, że nie ma wpływu na treść świadectwa pochodzenia, które wystawiane jest na wniosek eksportera przez władze celne kraju eksportu. Należało jednak zauważyć, iż niektóre towary zgłaszane do odpraw celnych (rękawice lateksowe) posiadały na opakowaniach trwałe oznaczenie Madę in Malaysia. Tak więc przy zachowaniu należytej staranności Skarżąca powinna zainteresować się prawidłowością wystawienia świadectw EUR.1 w tym zakresie i wyjaśnić powyższą wątpliwość z eksporterem. Tym bardziej, że z oświadczenia wspólnika Spółki, W. L., złożonego w trakcie postępowania kontrolnego wynika, że Skarżąca miała świadomość, iż rękawice lateksowe produkowane są w Malezji i na Tajwanie i sprowadzone są przez "[...]" S.A. transportem morskim do Francji. Nie bez znaczenia, zdaniem Wojewódzkiego Sądu jest także to, że eksporterem towarów, na wniosek którego francuskie władze celne wystawiały nieprawidłowe świadectwa pochodzenia, była spółka "[...]" bezpośrednio powiązana ze Skarżącą spółką majątkowo i osobowo.
W tej sytuacji przyjęcie przez organy celne, iż nie zachodzą przesłanki wymienione w § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. (tj. § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r.), pozwalające na odstąpienie od pobrania odsetek wyrównawczych jest prawidłowe.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, organy celne odniosły się także w decyzjach obydwu instancji do kwestii korzyści finansowej, uznając za taką korzyść pozostawienie do swojej dyspozycji kwoty niezapłaconych we właściwym terminie należności. Wojewódzki Sąd nie podzielił stanowiska Skarżącej, przedstawionego w piśmie złożonym na rozprawie jako załącznik do protokołu 7 kwietnia 2006 r., że korzyścią dla Strony byłoby uzyskanie dodatkowych korzyści, ponad korzyści osiągane normalnie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu dysponowanie kwotą, która powinna być odprowadzona z tytułu należności celno - podatkowych mogło być potraktowane jako korzyść finansowa.
Za chybiony i niezrozumiały, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi dotyczący braku wskazania w zaskarżonej decyzji tabeli kursowej, w oparciu o którą dokonano przeliczeń waluty na złote polskie. Wojewódzki Sąd wskazał, iż organ celny uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe tylko w części, nie zakwestionował zaś przyjętego kursu walut, który został wskazany w polu 23 SAD oraz deklaracji wartości celnej. Kurs przyjęty w tych dokumentach stanowił podstawę do wyliczeń dokonanych w decyzjach organów celnych.
W świetle powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, czy też zasady zaufania obywateli do organów Państwa. Wydając rozstrzygnięcie, organy celne działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów celnych i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ocenie Sądu wnioski organu odwoławczego wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowią naruszenia prawa.
Skargą kasacyjną spółka [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości oraz wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 11 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a także art. 16 ust 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolita Polska z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony oraz naruszenie art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 Ordynacji podatkowej, a także § 5 ust 3 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie odsetek wyrównawczych.
W odpowiedzi na skargę z 15 września 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W postępowaniu kasacyjnym, uregulowanym przepisami działu IV rozdziału 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, wynikająca z treści art. 183 § 1 p.p.s.a., oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. To zatem wskazane w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do punktu 1 tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Natomiast w myśl punktu 2 komentowanego przepisu podstawą skargi kasacyjnej może być także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przywołany pkt 1 art. 174 p.p.s.a. przewiduje dwie formy naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię, przez którą należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, jak i niewłaściwe zastosowanie, oznaczające dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego.
Również druga podstawa, na którą można się powołać w skardze kasacyjnej, może przejawiać się w tych samych postaciach co naruszenie prawa materialnego, przy czym w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania należy ponadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. A zatem obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną opartą na art. 174 pkt 2 ustawy procesowej jest uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego.
Przystępując do oceny zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, uznać należy, że nie są one zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 145 § 1 ust. 1 pkt a) p.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony (załącznik do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski, a produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia m.in. świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór jest zamieszczony w załączniku III (...).
Świadectwo przewozowe EUR.1 zostało negatywnie zweryfikowane przez francuskie władze celne, co dyskwalifikuje je jako podstawę stosowania preferencji związanych z procedurą opisaną w Protokole Nr 4. Negatywny wynik weryfikacji został zakomunikowany poprzez stosowną adnotację w polu 14 świadectwa EUR.1, wypełnianego w ramach tejże procedury. Dowód pochodzenia towarów został uznany w wyniku weryfikacji za nierzetelny.
Niesporne jest, że wyniki prawidłowo dokonanej weryfikacji są wiążące dla polskich organów celnych. Zgodnie z art. 32 Protokołu Nr 4 dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia, weryfikacji takiej dokonują władze celne kraju eksportu. W tym celu mają one prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą. Wyniki weryfikacji muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski, lub z innego kraju wymienionego w art. 4 oraz czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu. Władze celne kraju importu nie prowadzą w powyższym zakresie żadnego postępowania sprawdzającego. Walor i moc dowodowa sporządzanych w tym trybie zagranicznych dokumentów (wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia) nie mogą być kwestionowane przez polskie organy celne, gdyż podmiotem wyłącznie właściwym do przeprowadzenia postępowania w zakresie weryfikacji jest organ celny kraju eksportu i w tym postępowaniu nie uczestniczy ani polski organ celny, który jest jedynie informowany o wyniku weryfikacji, ani strona będąca z nim w "sporze".
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynik weryfikacji pochodzenia towaru jest wiążący dla władz kraju importu (zob. np. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2006 r. I GSK 3446/05, niepubl.).
W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości podnosi się, że omawiany protokół opiera się na systemie współpracy administracyjnej, której fundamentem jest z kolei podział zadań i wzajemne zaufanie zainteresowanych państw (wyrok ETS z 9 lutego 2006 r. w sprawach C 23/04, C 25/04 - Dz. Urz. UE C 86/5 z 8 kwietnia 2006 r.). Skoro więc nastąpiła negatywna weryfikacja świadectwa EUR.1, a więc dokumentu pozwalającego na objęcie towarów okresową procedurą, konieczną konsekwencją jest odmowa zastosowania wobec importera postanowień Porozumienia zawartego w Protokole nr 4. W związku z powyższymi rozważaniami Sąd I instancji, akceptując decyzję organu celnego, odmawiającą preferencyjnego traktowania towarów objętych negatywnie zweryfikowanym świadectwem EUR.1, nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego w zakresie wskazanego wyżej przepisu.
Nie jest trafny kolejny zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący niewłaściwego zastosowania § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), w zakresie dotyczącym towarów mogących mieć ustalone preferencyjne pochodzenie wspólnotowe. Skoro bowiem nie mają zastosowania reguły ustalania pochodzenia preferencyjnego towarów, objęte regulacją zawartą w Protokole nr IV, tym samym muszą być stosowane unormowania zawarte we wskazanym rozporządzeniu, dotyczące ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów.
Skarżąca spółka zarzuciła ponadto naruszenie przepisów art. 54 § 1 pkt 7 i § 2 Ordynacji podatkowej i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych. Zdaniem strony, Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych, ponieważ rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia decyzji zostało już wydane w innej, niemal identycznej sprawie prowadzonej przed tym sądem. Sąd administracyjny orzekając w sprawie nie jest związany rozstrzygnięciami zapadłymi w innych sprawach sądowoadministracyjnych. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Ponadto nie są trafne argumenty skarżącej spółki związane z brakiem zawinienia spółki w podaniu nieprawidłowych danych, na podstawie których określono kwotę długu celnego, a tym samym twierdzenie, że nienależnie pobrano odsetki wyrównawcze. Spółka nie może powoływać się na działanie w zaufaniu do swoich kontrahentów, aby zwolnić się z odpowiedzialności za zaistniałe nieprawidłowości w dokonaniu zgłoszenia celnego. Dłużnikiem celnym, a tym samym osobą odpowiedzialną z tytułu dokonania zgłoszenia celnego, jest zgłaszający (art. 209 § 3 Kodeksu celnego) i to na nim spoczywa odpowiedzialność za prawidłowość zgłoszenia celnego. Spółka nie może zatem twierdzić, że nie miała i nie mogła mieć wpływu na prawidłowość określenia w zgłoszeniu celnym kraju pochodzenia towarów. Chybione jest więc powoływanie się na naruszenie § 5 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do wywodu skarżącej Spółki co do bezprawności pominięcia w postępowaniu celnym Agencji Celnej "[...]", gdyż kwestia ta nie była objęta zarzutami skargi kasacyjnej.
Tym samym, zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej należało w całości uznać za nieuzasadnione. Skoro zaś wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy, to zgodnie z art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu.